Tăng cường hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng

Tạo sinh kế, việc làm, tháo gỡ rào cản tái hòa nhập

Đại biểu Triệu Lệ Khánh (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng là mắt xích quan trọng trong mục tiêu giảm cầu, giảm tác hại của ma túy và phòng ngừa tội phạm.

Theo đại biểu, cần có cái nhìn nhân văn, thực chất đối với người nghiện ma túy. Sau cai nghiện, nhiều người mong muốn thay đổi, lao động và sống có ích nhưng lại gặp rào cản từ định kiến xã hội, khó tìm việc làm, thiếu thu nhập ổn định và sự hỗ trợ của cộng đồng. Không có sinh kế và môi trường để bắt đầu lại, họ dễ mặc cảm, buông xuôi, tái nghiện và tiếp tục đối mặt với nguy cơ vi phạm pháp luật.

Từ thực tế đó, đại biểu Triệu Lệ Khánh đề nghị bổ sung vào mục tiêu cụ thể tại điểm b khoản 1 Điều 1 dự thảo nội dung tăng cường các giải pháp hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng. Trong đó, chú trọng tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ tạo sinh kế và tiếp cận chính sách an sinh xã hội; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh tiếp nhận, tạo việc làm cho người sau cai nghiện.

Chuyển từ chỉ tiêu tuyên truyền sang thay đổi nhận thức, hành vi

Thảo luận về chỉ tiêu kéo giảm tội phạm và xây dựng địa bàn không ma túy, đại biểu Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, mục tiêu giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội hằng năm và đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy thể hiện quyết tâm cao. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ sở, phương pháp đánh giá; thống nhất số liệu gốc, phạm vi thống kê và cách tính để phản ánh đúng tình hình tội phạm, tránh chỉ căn cứ vào số vụ được ghi nhận.

Về công tác phòng ngừa, đại biểu đề nghị chuyển mạnh từ chỉ tiêu tuyên truyền sang đánh giá hiệu quả thay đổi nhận thức, hành vi, nhất là trong thanh thiếu niên. Cần bổ sung các tiêu chí thực chất như tỷ lệ học sinh được trang bị kỹ năng phòng, chống ma túy và an toàn trên không gian mạng; hiệu quả duy trì mô hình “Trường học an toàn”; mức độ giảm các vụ vi phạm pháp luật liên quan đến thanh thiếu niên.

Cùng quan tâm đến chỉ tiêu tuyên truyền, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng, mục tiêu đến năm 2030 có trên 80% cơ quan truyền thông đa phương tiện và cơ quan báo chí có lượng độc giả lớn xây dựng chuyên trang, chuyên mục, chuyên đề về phòng, chống ma túy và tội phạm là khả thi. Tuy nhiên, cần quy định rõ tần suất, thời gian đăng tải, quy mô và hình thức thực hiện.

Đối với tuyên truyền trong trường học, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉ tiêu 90% học sinh và 80% sinh viên được tuyên truyền về phòng, chống ma túy. Theo đại biểu, cần quan tâm tuyên truyền đồng đều giữa các nhóm học sinh, sinh viên, phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức.

Bổ sung chỉ tiêu phòng, chống tội phạm trên không gian mạng, bảo vệ trẻ em

Đại biểu Trần Thị Thanh Lam (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị bổ sung chỉ tiêu cụ thể về phòng, chống tội phạm trên không gian mạng và bảo vệ trẻ em.

Theo đại biểu, dự thảo mới đề cập người bị hại trong chỉ tiêu trợ giúp pháp lý nhưng chưa có nhiệm vụ, chỉ tiêu trực tiếp về phòng, chống tội phạm xâm hại phụ nữ, trẻ em, mua bán người; các hành vi lừa đảo, xâm hại người chưa thành niên, người cao tuổi và những nhóm yếu thế khác.

Do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm b khoản 1 dự thảo, nhấn mạnh yêu cầu điều tra, xử lý tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm và vi phạm pháp luật trên không gian mạng, tội phạm ma túy, mua bán người, xâm hại phụ nữ, trẻ em; các hành vi lừa đảo, xâm hại, lợi dụng người chưa thành niên, người cao tuổi; tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm.

Đồng thời, để bảo đảm thống nhất giữa chỉ tiêu, mục tiêu, nhóm đối tượng thụ hưởng và yêu cầu tại Nghị quyết 18, đại biểu đề nghị bổ sung vào điểm c và điểm d khoản 1 chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố liên quan đến xâm hại trẻ em đạt trên 95% tổng số thụ lý, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết 34/2026/QH16 của Quốc hội khóa XVI.

Phát biểu giải trình tại phiên họp, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, công tác phòng, chống ma túy không chỉ là đấu tranh với tội phạm ma túy; mà còn bao gồm xác định tình trạng nghiện, cai nghiện, điều trị, quản lý sau cai, hỗ trợ tái hòa nhập và nhiệm vụ y tế, xã hội đặc thù.

Theo Bộ trưởng, Chương trình sau tích hợp cơ bản kế thừa và giữ nguyên mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực đã được Quốc hội quyết định tại Nghị quyết 163/2024/QH15 của Quốc hội, tiếp tục tổ chức thực hiện, bảo đảm liên tục, không gián đoạn các nhiệm vụ phòng, chống ma túy.

Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát theo từng nội dung chi, đối tượng, địa bàn, sản phẩm và nguồn kinh phí, ưu tiên dùng chung hạ tầng, dữ liệu và cơ chế phối hợp, không bố trí hoặc thanh toán hai lần cho cùng một nhiệm vụ.