Mở đường cho doanh nghiệp giải bài toán công nghệ của Hà Nội

Từ nhu cầu thực tiễn đến sản phẩm công nghệ

Sự phát triển của khoa học, công nghệ đang mở ra nhiều phương thức giải quyết những vấn đề đặt ra trong quản lý đô thị, giáo dục, y tế và đời sống. Thay vì chỉ phát triển các phần mềm phục vụ số hóa quy trình, doanh nghiệp công nghệ ngày càng hướng đến những sản phẩm có khả năng xử lý trực tiếp nhu cầu của người sử dụng.

Trong lĩnh vực giáo dục, Công ty Cổ phần Giải pháp số và Trí tuệ nhân tạo Việt Nam phát triển nền tảng Ôn Bài, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động ôn luyện, đánh giá và hỗ trợ học sinh tự học. Nền tảng hướng tới cá nhân hóa quá trình học tập, giúp học sinh củng cố kiến thức sau mỗi bài học.

Theo ông Nguyễn Xuân Thiên, Nhà sáng lập, Giám đốc điều hành nền tảng Ôn Bài, Hà Nội nên ưu tiên ứng dụng AI để giúp giáo viên sớm nhận diện những nội dung học sinh chưa nắm vững, từ đó có phương pháp hỗ trợ phù hợp.

Không chỉ trong giáo dục, công nghệ do doanh nghiệp Việt nghiên cứu, phát triển cũng đang được thử nghiệm và ứng dụng trong những lĩnh vực thiết yếu khác của đô thị.

Trong lĩnh vực giao thông, Công ty cổ phần Phenikaa-X được Hà Nội cho phép thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh trong 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và khu vực cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội, theo Quyết định số 4554/QĐ-UBND ngày 25/8/2026.

Nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển xe thang cứu hộ 32m và 56m được triển khai từ tháng 7/2026, với sự phối hợp giữa Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội và Công ty cổ phần Tập đoàn Ô tô Hiệp Hòa. Tổng kinh phí khoảng 62,881 tỷ đồng, trong đó doanh nghiệp đối ứng 32,5 tỷ đồng. Dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2028, sản phẩm hiện vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, phát triển.

Hà Nội cũng đã phê duyệt hai nhiệm vụ phát triển camera AI biên đa dụng thế hệ mới và vòng đeo tay y tế thông minh cho người cao tuổi. Công ty cổ phần Công nghệ An ninh Quốc gia (NST Group) phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội và Trường Đại học Y Hà Nội thực hiện. Tổng mức trần kinh phí của hai nhiệm vụ là 170 tỷ đồng, dự kiến doanh nghiệp đối ứng 85 tỷ đồng. Các sản phẩm sau khi hoàn thiện được định hướng thương mại hóa trên địa bàn Thành phố.

Liên kết tạo ra sản phẩm thực chất

Điểm nghẽn hiện nay là nhiều nhu cầu thực tiễn chưa được cụ thể hóa thành bài toán có đầu ra và nguồn lực rõ ràng. Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn thiếu đầu mối hỗ trợ chuyển nhu cầu sản xuất, kinh doanh thành nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Trong khi đó, chính sách cần chú trọng hơn khâu thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.

Để tạo cơ sở kết nối cung - cầu công nghệ, Hà Nội đã ban hành danh mục 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 1193/QĐ-UBND ngày 18/3/2026. Danh mục này hướng hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo vào những yêu cầu cụ thể trong phát triển đô thị và giải quyết các vấn đề của Thành phố.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, giai đoạn 2021-2026, doanh nghiệp chủ trì thực hiện 48 nhiệm vụ, gồm 8 đề tài, 7 dự án sản xuất thử nghiệm và 33 nhiệm vụ khoa học, công nghệ về phát triển tài sản trí tuệ. Kết quả này cho thấy vai trò của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang từng bước được mở rộng.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Xuân Thiên cho rằng, với các bài toán giáo dục trong danh mục 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, Hà Nội cần công bố rõ nhu cầu của nhà trường, kết quả mong đợi và đầu mối tiếp nhận đề xuất. Những giải pháp phù hợp có thể được kết nối với một số trường để thử nghiệm trong thời gian nhất định. Ngay từ đầu, các bên cần thống nhất trách nhiệm bảo vệ dữ liệu học sinh và tiêu chí đánh giá hiệu quả, chẳng hạn học sinh có giảm được việc mắc lại những lỗi đã được hướng dẫn hay giáo viên tiết kiệm được bao nhiêu thời gian trong quá trình giao, chấm bài.

“Sau thử nghiệm, Thành phố cũng cần hướng dẫn cụ thể về điều kiện, nguồn kinh phí và quy trình để nhà trường có thể thuê hoặc mua dịch vụ theo quy định. Khi biết rõ khả năng tiếp tục triển khai sau thử nghiệm, doanh nghiệp sẽ có cơ sở đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, tập huấn giáo viên và hỗ trợ nhà trường trong quá trình sử dụng”, ông Thiên nhấn mạnh.

Tại Hội nghị toàn quốc thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ, trong tháng 10/2026, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang đề xuất, Hà Nội cần chuyển mạnh từ cơ chế hỗ trợ nghiên cứu sang đặt hàng và thúc đẩy ứng dụng công nghệ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Theo đó, Thành phố cần mở kênh tiếp nhận thường xuyên các bài toán của doanh nghiệp về năng suất, chất lượng, chi phí và phát triển sản phẩm mới. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ hiện trạng, mục tiêu, yêu cầu đầu ra, điều kiện thử nghiệm, nguồn lực và đơn vị tiếp nhận.

Theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực quan trọng cho phát triển. Với Hà Nội, hiệu quả của liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp không chỉ được đo bằng số lượng đề tài hay thỏa thuận hợp tác, mà cần thể hiện qua công nghệ được làm chủ, sản phẩm được ứng dụng, doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và những vấn đề thực tiễn của Thành phố được giải quyết.

Khi bài toán của đô thị trở thành đầu bài cho nghiên cứu, doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư công nghệ, viện, trường có địa chỉ ứng dụng kết quả khoa học, còn Nhà nước thực hiện vai trò kết nối nguồn lực, tạo môi trường thử nghiệm và thị trường cho sản phẩm. Đây cũng là hướng đi để tri thức không dừng lại trong phòng thí nghiệm mà được chuyển hóa thành sản phẩm, giá trị kinh tế và lợi ích thiết thực cho người dân Thủ đô.