hanoimoi.vn

Kinh tế

Nâng hạng chứng khoán: Cửa mở, điều gì giữ chân vốn ngoại ở lại?

Giang Du

Nâng hạng thị trường đã mở ra cánh cửa đón dòng vốn lớn cho chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, khối ngoại vẫn liên tiếp bán ròng ba tháng qua với quy mô gia tăng. Cửa mở rộng hơn, nhưng điều gì sẽ giữ chân dòng vốn ngoại thực sự ở lại?

Khối ngoại liên tục bán ròng

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), khối ngoại duy trì trạng thái bán ròng trong ba tháng liên tiếp, với quy mô tăng dần qua từng tháng. Cụ thể, giá trị bán ròng khoảng 1.603 tỷ đồng trong tháng 8-2026, tăng lên 4.829 tỷ đồng trong tháng 9 và vượt 24.000 tỷ đồng trong tháng 10-2026.

nts71113.jpg
Chủ tịch HĐTV VSDC Nguyễn Sơn cho biết, thực tế tại nhiều quốc gia, trong khoảng 3-9 tháng sau khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán thường có xu hướng đi ngang hoặc điều chỉnh giảm. Ảnh: LP

Đáng chú ý, xu hướng rút vốn vẫn tiếp diễn ngay cả khi Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21-9-2026. Theo đánh giá của VDSC, trong giai đoạn này, lực đỡ chủ yếu cho thị trường đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước và nguồn vốn thông qua hoạt động giao dịch ký quỹ.

nn1.jpg
Giao dịch nhà đầu tư nước ngoài theo tháng cho thấy xu hướng bán ròng gia tăng. Nguồn: Vietstock

Diễn biến trên phần nào cho thấy, nâng hạng chưa đồng nghĩa với việc dòng vốn quốc tế lập tức chảy mạnh vào thị trường. Sự công nhận về tiêu chuẩn và quyết định phân bổ vốn của các định chế tài chính là hai quá trình khác nhau, với những điều kiện và độ trễ nhất định.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) Nguyễn Sơn, cho rằng diễn biến này không phải bất thường. Theo ông Nguyễn Sơn, thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy trong khoảng 3-9 tháng sau khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán thường có xu hướng đi ngang hoặc điều chỉnh giảm. Vì vậy, nhà đầu tư không nên kỳ vọng việc nâng hạng sẽ ngay lập tức tạo ra một đợt tăng trưởng bùng nổ.

Nói cách khác, nâng hạng không phải là một cú hích có thể lập tức đảo chiều dòng tiền, mà là quá trình mở ra cơ hội để thị trường tiếp cận sâu hơn với cộng đồng đầu tư quốc tế.

Nâng hạng là điểm khởi đầu, không phải đích đến

Nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện nâng hạng, ông Nguyễn Sơn cho rằng, đây không phải đích đến mà là điểm khởi đầu. Việc được FTSE Russell công nhận giúp chứng khoán Việt Nam nâng cao vị thế, củng cố niềm tin của cộng đồng đầu tư quốc tế và tạo điều kiện để các tổ chức tài chính nước ngoài nghiên cứu, đánh giá sâu hơn về thị trường.

Tuy nhiên, từ việc đưa Việt Nam vào danh sách thị trường mới nổi thứ cấp đến quyết định giải ngân thực tế của các quỹ đầu tư vẫn còn một khoảng cách.

Các tổ chức đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào nhãn phân loại thị trường, mà còn cân nhắc nhiều yếu tố như quy mô vốn hóa, thanh khoản, khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng doanh nghiệp niêm yết, giới hạn sở hữu nước ngoài và tính minh bạch trong hoạt động quản trị.

Đây cũng là lý do thị trường cần nhìn nhận nâng hạng như một động lực cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng vào dòng vốn ngoại sẽ lập tức đảo chiều.

Theo các chuyên gia, điều quan trọng không chỉ là tạo điều kiện để dòng vốn quốc tế bước vào, mà còn phải xây dựng một thị trường đủ hấp dẫn để các quỹ duy trì tỷ trọng đầu tư, mở rộng danh mục và gắn bó lâu dài.

Một trong những hạn chế được lãnh đạo VSDC chỉ ra là quy mô thị trường. Hiện vốn hóa thị trường cổ phiếu Việt Nam tương đương khoảng 79% GDP năm 2025, vẫn còn khoảng cách so với nhiều thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại một số doanh nghiệp còn cao, trong khi giới hạn sở hữu nước ngoài ở nhiều doanh nghiệp khiến dư địa giải ngân của các quỹ quốc tế bị thu hẹp.

Để khắc phục, ông Nguyễn Sơn cho rằng Việt Nam cần đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn tại những doanh nghiệp Nhà nước có nền tảng tốt nhưng không nhất thiết phải duy trì tỷ lệ sở hữu chi phối. Đây vừa là giải pháp tăng nguồn cung cổ phiếu, vừa mở rộng cơ hội tham gia cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), qua đó bổ sung những doanh nghiệp có quy mô và chất lượng vào thị trường niêm yết.

Ở góc độ chất lượng hàng hóa trên thị trường, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp niêm yết trong việc thu hút dòng vốn quốc tế. Nếu thị trường thiếu những doanh nghiệp có chất lượng, quy mô lớn, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và khả năng quản trị tốt, các quỹ đầu tư nước ngoài sẽ khó có cơ sở để gia tăng giải ngân.

Vì vậy, bên cạnh việc thúc đẩy IPO (chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng) tại các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đầu ngành, ông Huân đặc biệt đề cập đến nhóm doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam. Đây là nguồn cung tiềm năng có thể bổ sung những doanh nghiệp sở hữu quy mô hoạt động lớn, năng lực sản xuất, kinh doanh và vị thế trong chuỗi giá trị quốc tế. Nếu có cơ chế phù hợp để khuyến khích các doanh nghiệp này tham gia thị trường chứng khoán, Việt Nam sẽ có thêm cơ hội đa dạng hóa hàng hóa niêm yết và nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức.

Giang Du