Hà Nội đẩy mạnh nguồn thu từ đất, tạo đòn bẩy phát triển kinh tế

Nguồn thu từ đất tiếp tục tăng trưởng

Những tháng cuối năm 2026, nguồn thu từ đất đai tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, đóng góp đáng kể vào ngân sách thành phố Hà Nội. Từ các dự án bất động sản quy mô lớn đến những khu đất đấu giá tại địa phương, việc khai thác quỹ đất theo quy hoạch đang từng bước phát huy hiệu quả, mở thêm nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển.

Theo thông tin của Thuế thành phố Hà Nội công bố ngày 1-11, tổng thu ngân sách do cơ quan Thuế thực hiện trong 10 tháng năm 2026 đạt 613.790 tỷ đồng, bằng 100,04% dự toán pháp lệnh cả năm, tăng 10,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, các khoản thu từ đất, nhà đạt 112.617 tỷ đồng, bằng 113,1% dự toán, tăng 7,1% so với cùng kỳ. Cùng thời điểm, số liệu của Thống kê thành phố Hà Nội cho thấy, riêng thu tiền sử dụng đất trong 10 tháng đạt 98.300 tỷ đồng, bằng 118,7% dự toán, tăng 9,8% so với cùng kỳ. Kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò của nguồn thu từ đất trong cân đối ngân sách, tạo điều kiện để thành phố chủ động thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, nguồn thu tiền sử dụng đất đến từ nhiều dự án lớn. Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 của Thống kê thành phố Hà Nội, ba dự án gồm Khu trung tâm đô thị Tây Hồ Tây (Starlake), Khu đô thị Nam Thăng Long (Ciputra) giai đoạn III và khu chức năng đô thị tại 233, 233B, 235 Nguyễn Trãi đã đóng góp khoảng 27.600 tỷ đồng tiền sử dụng đất, tương đương gần một phần ba tổng thu tiền sử dụng đất trong 9 tháng. Kết quả trên cho thấy, khi những vướng mắc về thủ tục đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính và triển khai dự án được giải quyết, nguồn lực từ đất có thể đóng góp đáng kể cho ngân sách. Tuy nhiên, việc tập trung nguồn thu vào một số dự án lớn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đa dạng hóa các kênh khai thác, bảo đảm tính chủ động, ổn định trong điều hành thu ngân sách.

Cùng với giao đất, cho thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính tại các dự án đầu tư, đấu giá quyền sử dụng đất tiếp tục là giải pháp quan trọng được thành phố đẩy mạnh. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong 9 tháng năm 2026, thành phố đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất tại 76 dự án, khu đất, với tổng diện tích khoảng 33,6ha, tổng số tiền trúng đấu giá khoảng 11.262 tỷ đồng. Đáng chú ý, số thu thực tế từ đấu giá quyền sử dụng đất trong cùng kỳ đạt khoảng 14.600 tỷ đồng, bao gồm cả khoản tiền trúng đấu giá năm 2025 chuyển sang. Điều này cho thấy việc đôn đốc thực hiện nghĩa vụ tài chính sau đấu giá có vai trò quan trọng trong chuyển kết quả đấu giá thành nguồn thu thực tế.

Tại các địa phương, hoạt động đấu giá đất cũng đang được triển khai nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và bổ sung nguồn lực phát triển. Cuối tháng 10-2026, xã Thư Lâm tổ chức đấu giá thành công toàn bộ 32 thửa đất thuộc dự án Xây dựng khu đấu giá quyền sử dụng đất XN3, tại thôn Đình Trung. Với tổng diện tích đưa ra đấu giá 3.187,16m². Kết quả, tổng giá trị trúng đấu giá đạt hơn 151,7 tỷ đồng. Khu đất thuộc dự án được quy hoạch đồng bộ các hạng mục đất ở, công trình công cộng, cây xanh, nhà ở xã hội, bãi đỗ xe và đường giao thông. Phát biểu tại phiên đấu giá, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La nhấn mạnh ý nghĩa của hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất trong khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tạo nguồn thu ngân sách, góp phần đầu tư kết cấu hạ tầng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Khơi thông quỹ đất, tạo động lực tăng trưởng bền vững

Không dừng lại ở kết quả tăng thu trong năm 2026, Hà Nội đang xây dựng phương án khai thác nguồn lực đất đai cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trọng tâm là tạo lập quỹ đất, tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, thúc đẩy dự án đầu tư và gắn nguồn thu từ đất với nhu cầu phát triển hạ tầng Thủ đô. Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII, diễn ra ngày 12-10-2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường trình bày báo cáo về nguồn thu ngân sách nhà nước từ đất đai giai đoạn 2026-2030. Theo báo cáo, qua rà soát, thành phố xác định khoảng 19.325ha đất có khả năng khai thác, với tổng nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ước tính khoảng 1,5 triệu tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2030, nguồn thu dự kiến khoảng 800.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố chủ động cân đối vốn đầu tư, triển khai các công trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Trong tổng diện tích trên, khoảng 7.501ha đã sơ bộ xác định ranh giới, có khả năng khai thác theo quy hoạch; 695ha thuộc 452 khu đất dự kiến đấu giá quyền sử dụng đất; 2.977ha thuộc 107 dự án thu hồi đất để đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Ngoài ra còn có khoảng 197ha đất thuộc 66 cơ sở trong danh mục di dời khỏi đô thị trung tâm, 7.013ha liên quan đến 250 dự án ngoài ngân sách chậm triển khai và 942ha tại 1.675 điểm đất thuê.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cho biết, Hà Nội tiếp tục rà soát, cập nhật quỹ đất và xây dựng phương án khai thác theo lộ trình. Thành phố ưu tiên những khu đất đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, đủ điều kiện đấu giá hoặc lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời chú trọng khai thác quỹ đất phụ cận các tuyến đường vành đai, trục hướng tâm và các tuyến giao thông lớn.

Tuy nhiên, nguồn thu dự kiến nêu trên mới là kết quả tính toán trên cơ sở rà soát quỹ đất và các giả định về giá đất, chỉ tiêu quy hoạch. Khả năng hiện thực hóa còn phụ thuộc vào tiến độ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục pháp lý, xác định giá đất, khả năng hấp thụ của thị trường và việc tổ chức thực hiện từng dự án.

Để tháo gỡ khó khăn, thành phố đã ban hành các cơ chế nhằm khơi thông nguồn lực đất đai. Trong đó, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Điểm đáng chú ý là cơ chế cho thuê đất ngắn hạn đối với quỹ đất do Nhà nước giao quản lý và việc tạm nộp nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định. Những cơ chế này góp phần khai thác các quỹ đất chưa đưa vào sử dụng lâu dài, đồng thời tháo gỡ vướng mắc để dự án tiếp tục thực hiện các thủ tục, sớm huy động nguồn lực vào phát triển kinh tế.

UBND thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Thuế thành phố và các sở, ngành liên quan xây dựng quy trình phối hợp thực hiện việc tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; hướng dẫn các địa phương triển khai chính sách, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật. Song song với hoàn thiện cơ chế, việc xử lý các dự án chậm triển khai cũng được Hà Nội xác định là giải pháp quan trọng để chống lãng phí tài nguyên đất đai. Theo báo cáo tại phiên họp UBND thành phố thường kỳ tháng 11, thành phố đã xử lý dứt điểm 143 trong tổng số 300 dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm triển khai; 157 dự án còn lại đã được xác định phương án xử lý cụ thể.

Để tạo nguồn thu từ đất, thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương cần tiếp tục nâng cao chất lượng quy hoạch, công khai thông tin đất đai, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình đấu giá, giao đất, cho thuê đất và sử dụng đất sau khi được giao. Về lâu dài, việc khai thác nguồn thu từ đất cần gắn với phát triển các nguồn thu bền vững từ sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, tránh phụ thuộc quá lớn vào những khoản thu không thường xuyên. Nguồn lực đất đai được sử dụng hiệu quả sẽ tạo điều kiện hoàn thiện hệ thống hạ tầng, mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và thúc đẩy các ngành kinh tế tăng trưởng.