Đưa sông Hồng trở thành “phòng khách đô thị” đúng nghĩa

Đưa dòng sông trở lại với đời sống đô thị

Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3-11-2026 của UBND thành phố Hà Nội phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 xác định một trong 5 mục tiêu là hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu không chỉ tạo lập cảnh quan ven sông, mà phải đưa dòng sông trở thành một phần sống động trong cấu trúc và đời sống đô thị.

PGS.TS Trần Minh Tùng, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng đặc thù thủy văn và hệ thống đê điều khiến Hà Nội lâu nay có xu hướng “quay lưng” với sông Hồng. Trong bối cảnh chất lượng sống ngày càng được coi trọng, ông đánh giá chủ trương chuyển khu vực hành lang sông thành hệ thống công viên, không gian xanh, không gian mở là hợp lý, vừa tạo thêm không gian công cộng, vừa hỗ trợ chức năng thoát lũ.

Mặt khác, theo PGS. TS Trần Minh Tùng, không thể áp dụng mô hình công viên thông thường cho khu vực này. Cần nghiên cứu những công viên chuyên đề có khả năng chấp nhận ngập nước, kết hợp hoạt động sản xuất nông nghiệp và phòng, chống thiên tai. Mô hình nông nghiệp đô thị, với cây trồng vừa tạo cảnh quan vừa cho thu hoạch, còn có thể tạo sinh kế và giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về sản xuất nông nghiệp.

Do vậy, công viên ven sông không thể chỉ là nơi để ngắm cảnh. Theo PGS.TS Trần Minh Tùng, sông Hồng cần trở thành “phòng khách đô thị đúng nghĩa”, nơi diễn ra các hoạt động sống, sinh hoạt của người dân.

“Khi tạo ra hệ thống công viên, Hà Nội muốn quay toàn bộ diện mạo đô thị về phía dòng sông, hay nói cách khác, đưa sông Hồng trở thành một “phòng khách đô thị” đúng nghĩa. Đã là phòng khách thì phải có các hoạt động sống, hoạt động sinh hoạt của người dân, chứ không thể chỉ là một cảnh quan mang tính biểu diễn” – PGS. TS Trần Minh Tùng chia sẻ.

Đánh thức di sản, kết nối hai bờ sông

KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh sông Hồng mang trong mình những giá trị về truyền thống, văn hóa, du lịch và sức sáng tạo của người dân, các ngành nghề Thủ đô. Để phát triển xứng tầm với vị thế mới, Hà Nội cần nhận diện đầy đủ những giá trị ấy, kế thừa các nghiên cứu, đồ án quy hoạch đã có và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Theo đó, cần xác định rõ những khu vực mang đậm bản sắc Thăng Long - Hà Nội để gìn giữ, phát triển, như Bát Tràng, các làng nghề truyền thống và những vùng trồng cây đặc sản như đào. Cùng với đó, phải nghiên cứu kỹ dòng chảy, sự biến đổi của lòng sông để xác định khu vực có thể ổn định lâu dài, từ đó có phương án bảo tồn, chỉnh trang hoặc di dời phù hợp, bảo đảm đời sống người dân.

Về tính kết nối, KTS Đào Ngọc Nghiêm nhấn mạnh không gian xanh ven sông phải được liên kết với mạng lưới chung của thành phố. Ông đề cập việc kết nối từ các cây cầu xuống khu vực bãi giữa, tiếp tục khai thác giao thông thủy và nghiên cứu các phương tiện phù hợp để người dân tiếp cận không gian ven sông.

“Phương tiện thì hiện nay khoa học kỹ thuật đang hiện đại, chúng ta rất dễ thuận tiện làm. Nhưng vấn đề là tạo ra nguồn lực mới và tạo ra sức hút để cho người dân đến thì chúng ta sẽ thành công” – KTS Đào Ngọc Nghiêm chia sẻ.

Đó cũng là thước đo sức sống của trục không gian xanh gắn với văn hóa sáng tạo, không chỉ có cảnh quan đẹp, mà phải kết nối được các giá trị văn hóa, làng nghề, hoạt động cộng đồng và hai bờ đô thị.