Mở hướng phát triển bền vững cho làng nghề Phú Vinh

Sự chủ động đổi mới của nghệ nhân, doanh nghiệp cùng sự đồng hành của chính quyền và ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang tạo thêm động lực, mở hướng phát triển bền vững cho làng nghề.

Đổi mới sáng tạo từ nghề truyền thống

Tại Công ty Mây tre đan Mây Việt, Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh, Giám đốc công ty giới thiệu những sản phẩm thủ công mỹ nghệ được chế tác từ mây, tre, giang. Không dừng lại ở những chất liệu truyền thống, ông mạnh dạn kết hợp mây, tre đan với gốm, tạo nên những sản phẩm độc đáo, giàu tính thẩm mỹ, hướng tới phân khúc hàng trang trí và quà tặng cao cấp. Đến nay, hơn 20 sản phẩm của công ty đã được công nhận OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) từ 3 sao đến 4 sao.

Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh cho biết, ý tưởng kết hợp gốm với mây, giang ban đầu xuất phát từ sở thích cá nhân. Từ ý tưởng đó, ông Hoàng Văn Hạnh chủ động trao đổi, phối hợp với các nghệ nhân, thợ gốm để nghiên cứu, thiết kế và trực tiếp tham gia chế tác sản phẩm.

Theo ông Hoàng Văn Hạnh, sản phẩm thủ công không nhất thiết phải hoàn hảo theo một khuôn mẫu có sẵn mà cần giữ được nét riêng, dấu ấn sáng tạo và bàn tay tài hoa của người thợ. Khi ấy, sản phẩm không chỉ đáp ứng công năng sử dụng mà còn mang giá trị nghệ thuật, văn hóa, trở thành những món quà tặng độc đáo.

Cũng dành nhiều tâm huyết cho nghề truyền thống, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Phương Quang bén duyên với nghề mây, tre đan từ nhỏ khi sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ làm nghề.

Trong số những sản phẩm nghệ nhân tâm đắc, bộ đèn “Thanh Long - Bạch Hổ” thể hiện rõ sự sáng tạo và kỹ thuật chế tác tinh xảo. Sản phẩm vừa có thể dùng để trưng bày, trang trí phòng khách, phòng làm việc, vừa tạo điểm nhấn cho không gian phòng ngủ. Nổi bật trên thân hai chiếc đèn là hình tượng rồng và hổ được tạo hình bằng kỹ thuật đan truyền thống.

“Khó nhất là kỹ thuật tạo hoa văn và hình khối, làm sao từ những đường đan có thể tạo nên hình rồng, hình hổ rõ nét. Tôi sử dụng kỹ thuật đan truyền thống với hai màu đen, trắng để tạo hoa văn bức tranh”, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Phương Quang cho biết.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa Nguyễn Gia Tư, xã hiện có 21 chi hội nông dân, trong đó phần lớn có hội viên tham gia nghề mây, tre đan. Phú Vinh là địa bàn tập trung đông hộ dân, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Hiện hơn 80% số hộ tham gia sản xuất, kinh doanh các sản phẩm mây, tre, giang đan.

Mở rộng việc làm, nâng giá trị sản phẩm

Một trong những lợi thế nổi bật của nghề mây, tre đan Phú Vinh là khả năng tạo việc làm linh hoạt, phù hợp với nhiều lứa tuổi và đối tượng lao động. Không đòi hỏi sức khỏe hay độ tuổi nhất định, nghề có thể thu hút cả người cao tuổi, người đã hết tuổi lao động, thậm chí học sinh, tham gia những công đoạn phù hợp để tăng thêm thu nhập.

Không chỉ tạo việc làm tại chỗ, các cơ sở sản xuất ở Phú Nghĩa còn phát triển mạng lưới đầu mối vệ tinh thông qua việc cung ứng nguyên liệu, giao sản phẩm gia công. Cách làm này giúp người dân chủ động thời gian, tận dụng lao động gia đình, nâng cao thu nhập mà không phải rời quê tìm việc.

Riêng Công ty Mây tre đan Mây Việt hiện có khoảng 20-25 đầu mối vệ tinh, tạo việc làm cho khoảng 300-500 lao động. Sản phẩm của công ty chủ yếu xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc; thị trường trong nước tập trung phục vụ khách du lịch.

Đến nay, xã Phú Nghĩa có hơn 130 sản phẩm được công nhận OCOP, chủ yếu thuộc nhóm mây, tre, giang đan. Đây là lợi thế để các chủ thể nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa Nguyễn Gia Tư, hằng năm, Đảng ủy xã đều ban hành nghị quyết chuyên đề định hướng phát triển làng nghề; đồng thời quan tâm tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, khuyến khích nghệ nhân, thợ giỏi nghiên cứu, sáng tạo mẫu mã mới và tham gia các hội thi chuyên ngành của thành phố. Hội Nông dân xã cũng tham mưu cấp ủy, chính quyền biểu dương, khen thưởng những nghệ nhân có sản phẩm đẹp, sáng tạo, được các cấp công nhận.

Cùng với hỗ trợ sản xuất, địa phương từng bước đầu tư hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao thương và quảng bá làng nghề. Tuyến đường mới vào Phú Vinh được xây dựng, góp phần cải thiện việc vận chuyển nguyên liệu, hàng hóa và kết nối thị trường. Xã cũng đang nghiên cứu phương án đầu tư, nâng cấp nhà truyền thống giới thiệu làng nghề tại thôn Phú Vinh, hướng tới kết nối với chuỗi du lịch làng nghề của thành phố.

Ở góc độ thành phố, Trưởng phòng Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Hoàng Thị Hòa cho biết, Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề, từ hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đến định hướng xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, tạo động lực mới cho kinh tế nông thôn Thủ đô.

Phú Vinh hiện là làng nghề có số lượng sản phẩm OCOP nhiều nhất trên địa bàn thành phố, đồng thời là điểm đến của nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế đến tham quan, tìm hiểu, trải nghiệm. Đây là lợi thế để địa phương kết hợp phát triển kinh tế làng nghề với quảng bá văn hóa truyền thống, từng bước khai thác tiềm năng du lịch trải nghiệm.

Với tâm huyết của các nghệ nhân, sự năng động của doanh nghiệp và sự đồng hành của chính quyền, cơ quan chuyên môn, nghề mây, tre, giang đan ở Phú Vinh đang có thêm điều kiện đổi mới, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Kết hợp hài hòa giữa gìn giữ kỹ thuật truyền thống, sáng tạo mẫu mã và phát triển du lịch sẽ là hướng đi quan trọng để làng nghề vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo sinh kế bền vững, tiếp tục khẳng định vị thế trong đời sống kinh tế, văn hóa của địa phương.