Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn: Doanh nghiệp rút khỏi thị trường là chuyện bình thường

Trả lời chất vấn của đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) về cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Chính phủ đã xác định và giao cho tất cả các bộ, ngành, trong đó có Bộ Tài chính. Nhờ những cố gắng không ngừng, thời gian tuân thủ giảm 53% và chi phí tuân thủ giảm 55%.

Thời gian tới, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính bảo đảm theo hướng thông thoáng nhưng vẫn phải chặt chẽ để tạo điều kiện tối đa cho người dân, doanh nghiệp kinh doanh chính đáng và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội. Bộ trưởng lấy ví dụ, thủ tục đầu tư gia nhập thị trường hiện nay rất thông thoáng. Thủ tục thanh toán, quyết toán thuế được đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, như: Hệ thống thuế điện tử eTax. Bộ Tài Chính cũng chú trọng đến vấn đề an ninh mạng, bảo đảm cơ sở dữ liệu của người nộp thuế, bảo đảm nguyện vọng chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, thủ tục tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận đất đai, tín dụng cũng được từng bước cải tiến. Đặc biệt với dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang trình Quốc hội xem xét, tất cả quy định thủ tục về thuế trong dự thảo Luật đã bao quát trên 90% doanh nghiệp vừa và nhỏ đang trong quá trình tổ chức kinh doanh. Việc tiếp cận về đất đai, dự thảo Luật đã quy định rất cụ thể khi địa phương phải dành tối thiểu 5% quỹ đất hoặc 20ha trong khu công nghiệp để hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) đối với việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các chuỗi giá trị của doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp lớn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc sửa đổi Luật Đầu tư, bảo đảm các chính sách hỗ trợ sẽ gắn cụ thể với các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và kết quả đầu ra của doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp đầu tư nước ngoài để tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời có chính sách yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp lớn tạo điều kiện dẫn dắt cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bộ trưởng cho rằng, bản thân doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng phải cố gắng vươn lên làm chủ công nghệ, tập trung vào các ngành, lĩnh vực các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cần, đặc biệt là công nghiệp phụ trợ.

“Hiện nay doanh nghiệp vừa và nhỏ có khoảng 1.080.000 doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ chiếm khoảng 98,4%, trong đó 76% là thương mại và dịch vụ. Cần có cơ chế tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo. Có như vậy chúng ta mới có cơ hội để tham gia vào chuỗi giá trị”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng cho biết, đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp lớn, đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp này phải kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học ở Việt Nam để đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và lựa chọn các doanh nghiệp Việt Nam để tham gia chuỗi giá trị.

Đối với chất vấn của đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) về số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh, Bộ trưởng cho biết, trong 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp rút khỏi thị trường là 172.000 doanh nghiệp. Trong số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, có 50% tạm dừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang thực hiện thủ tục để chấm dứt hoạt động.

Phân tích kỹ về doanh nghiệp tạm dừng hoặc giải thể, Bộ trưởng cho biết có khoảng 90% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ. Đây là những lĩnh vực “dễ ra, dễ vào”; khoảng 89% là doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026; khoảng 70% là doanh nghiệp đã không hoạt động từ trước năm 2026.

Lý giải nguyên nhân việc doanh nghiệp rút khỏi thị trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, đây cũng là chuyện bình thường. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, có những doanh nghiệp thành công, có những doanh nghiệp thất bại. Đặc biệt trong môi trường đầu tư kinh doanh rất thông thoáng, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh doanh, các thủ tục gia nhập thị trường cũng rất đơn giản.

Về thủ tục rút ra khỏi thị trường, liên quan đến thực hiện nghĩa vụ tài chính, Bộ trưởng cho rằng ngoài việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước, nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội thì còn phải có nghĩa vụ với nhà cung cấp hoặc nhà cho vay. Bộ trưởng cho biết, doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính thì việc rút khỏi thị trường chỉ trong vòng một ngày là hoàn thành thủ tục.

Bên cạnh một số doanh nghiệp rút khỏi thì trường, bằng nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế, thời gian thực hiện chi phí tuân thủ, cải cách thủ tục hành chính, doanh nghiệp gia nhập thị trường cũng đã đạt hơn 222.000 doanh nghiệp. Đặc biệt, vốn đăng ký tăng 38% so với cùng kỳ.