Chính sách và thực thi số hoá tạo bệ phóng tăng trưởng từ cấp xã

Hội nghị cũng nhằm cụ thể hoá chủ trương của Đảng, Chính phủ về phát triển kinh tế số, thương mại điện tử và chuyển đổi số, đồng thời triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Còn nhiều rào cản

Với những xã thương mại điện tử mới bắt đầu triển khai, bà Trần Bích Ngọc (Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương) cho rằng, địa phương nên xác định có nguồn hàng gì, sản phẩm nào có tiềm năng, mặt hàng nào mang tính mùa vụ và thời điểm để đưa lên kênh bán trực tuyến. Đồng thời xác định rõ những bên tham gia gồm chính quyền, người bán và các đơn vị đồng hành.

Xã Phượng Dực (Hà Nội) hiện có 458 nhà bán hàng trên các sàn thương mại điện tử và đặt mục tiêu nâng con số này lên 1.000. Ông Lê Văn Bính, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết, địa phương đã huy động các nền tảng và những người có kinh nghiệm bán hàng trực tuyến hỗ trợ tập huấn cho người dân.

Song, việc tăng phí bán hàng trên TikTok Shop và Shopee đang gây áp lực lớn đối với các hộ kinh doanh nhỏ. Các hộ làm nghề, hộ sản xuất vừa phải trang trải chi phí, vừa phải đáp ứng yêu cầu vận hành của sàn là vô cùng khó khăn. Ông dẫn dụ, nhà bán có thể mất mức xếp hạng 5 sao sau vài lỗi, ảnh hưởng lớn đến việc bán hàng. Từ thực tế này, đề nghị cơ quan quản lý ngành Công Thương quan tâm tháo gỡ vướng mắc về phí và quy định vận hành trên sàn, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà bán hàng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư (Lai Châu) thẳng thắn, sau khoảng một năm được TikTok Shop hỗ trợ, địa phương vẫn gặp khó trong việc duy trì nguồn hàng đủ để nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung livestream thường xuyên.

Thông qua việc kết nối với các cơ quan địa phương, bà Vũ Thị Bích Hồng (chủ kênh TikTok Shop Cô Ba Hồng) chia sẻ kinh nghiệm đưa khoai sâm Sìn Hồ lên bản đồ nông sản Việt Nam qua nền tảng thương mại điện tử và tiêu thụ gần 600 tấn, ngoài ra còn tiêu thụ khoảng 100 tấn miến dong Bình Lư…

Tuy nhiên, do điều kiện địa hình đặc thù, bà kiến nghị có những chính sách để triển khai tốt hơn hoạt động thương mại điện tử tại tỉnh Lai Châu và các địa phương tương tự, đó là: Các chương trình đào tạo cần được thống nhất từ Trung ương đến địa phương, tránh tình trạng tổ chức các lớp đào tạo rời rạc, thiếu liên kết. Thứ hai, sau khi một địa phương được công nhận hoặc được lựa chọn tham gia chương trình xã thương mại điện tử, cần có cơ chế để tiếp tục duy trì hoạt động. Thứ ba, cần chính sách hỗ trợ vận hành và chăm sóc hàng hóa, đối tượng chính là người nông dân. Thứ tư, cần tháo gỡ khó khăn về thủ tục và xác định sản phẩm chủ lực. Thứ năm, cần xác định những trụ cột để phát triển thương mại điện tử bền vững tại địa phương.

Cùng quan điểm, theo bà Hà Thị Thanh Tâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng (tỉnh Điện Biên), địa phương có hàng chục sản phẩm OCOP dù chính quyền và doanh nghiệp đã vào cuộc, nhưng vẫn loay hoay cho đầu ra. Do đó, rất mong có chính sách, sự hỗ trợ của Bộ Công Thương, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp nền tảng số để có thể xây dựng được mô hình xã thương mại điện tử, tạo thêm kênh tiêu thụ sản phẩm cho người dân.

Chung tay vào cuộc

Ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho rằng, cần nhìn thương mại điện tử như một "hệ sinh thái”, trong đó bán hàng là đầu ra, còn phía sau là các khâu sản xuất, vận hành, logistics và công nghệ. Theo ông, chuyên môn hóa và liên kết giữa các địa phương có thể giúp các nhà bán nhỏ nâng sức cạnh tranh.

Việc xây dựng bản đồ số để nhận diện thế mạnh là những khâu còn thiếu của từng địa phương, doanh nghiệp. Việc lựa chọn sản phẩm cần căn cứ vào nhu cầu thị trường, kể cả khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế. Với địa phương có thế mạnh về du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử cũng có thể trở thành một kênh tiếp cận khách hàng.

Ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục Trưởng Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho hay, việc triển khai mô hình xã thương mại điện tử là một nhiệm vụ cần được thực hiện trong thời gian tới với những chính sách và thực thi đồng bộ.

Để thực hiện, ông đưa ra một số khuyến nghị về chuẩn hóa sản phẩm và minh bạch nguồn gốc xuất xứ. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm khắc phục tình trạng suy giảm niềm tin của người tiêu dùng khi mua hàng trên các nền tảng thương mại điện tử. “Có trường hợp người bán giới thiệu sản phẩm, nhận đơn hàng nhưng không giao được hàng. Cũng có trường hợp hàng hóa được giao đến người mua nhưng chất lượng không bảo đảm như cam kết...”, ông chỉ ra.

Do đó, các xã nên tập trung lựa chọn sản phẩm phù hợp, sản lượng ổn định, đạt tiêu chuẩn chất lượng và bảo đảm nguồn cung thường xuyên; chuẩn hóa chuỗi quy trình đối với sản phẩm, nhất là sản phẩm nông sản khi đưa vào lưu thông trên thị trường được sản xuất, kinh doanh chính đáng và phân phối qua các kênh có uy tín.

Đặc biệt, phải tuân thủ quy định pháp luật, thực hiện nghĩa vụ xác thực danh tính và nghĩa vụ thuế. Việc các xã, phường cần làm ngay là phổ biến các chính sách, quy định mới, nhất là những liên quan đến hoạt động thương mại điện tử. Đây là những nội dung cần được triển khai đồng bộ để hoạt động kinh doanh đi vào nền nếp, đúng ngay từ đầu.

Ngoài ra, việc chuyển từ hoạt động kinh doanh đơn lẻ sang xây dựng cộng đồng số cũng rất quan trọng. Địa phương cũng nên chủ động xây dựng điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa để việc giao nhận thuận tiện hơn, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Đồng bộ chính sách và thực thi sẽ tạo bệ phóng tăng trưởng ngay từ cấp xã.

“

Điều quan trọng là mỗi phường, xã cần xác định được thế mạnh, điểm đặc biệt, bản sắc và lợi thế riêng của mình để phát triển. Về phía TikTok đang triển khai một số hoạt động cụ thể, cam kết đồng hành trong năm 2027 trên nền tảng. TikTok sẽ có chính sách hỗ trợ xây dựng các kênh chính thức có dấu tích xanh cho chính quyền địa phương, phục vụ những mục tiêu như phát triển kinh tế và văn hóa. Từ đó, người dân và người tiêu dùng có thêm thông tin để tìm hiểu, lựa chọn và mua hàng hóa của địa phương.
(Ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam)