Chính phủ bổ sung nhiều nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Ngày 10-11-2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký Nghị quyết số 361/NQ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 328/NQ-CP ngày 13-10-2025 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nghị quyết bổ sung nhiều nhiệm vụ cụ thể, gắn với trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương nhằm hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn cung, hạ tầng năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững.

Hoàn thiện chính sách hỗ trợ năng lượng sạch, phát triển thị trường điện

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị quyết số 361/NQ-CP là yêu cầu xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện.

Theo đó, Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và tổ chức liên quan dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ phù hợp với từng thời kỳ.

Cùng với đó, Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi hợp lý nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng và các công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Đối với doanh nghiệp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao theo chức năng, nhiệm vụ ban hành chính sách tín dụng đầu tư ưu đãi cho các dự án năng lượng xanh, sạch, ứng dụng công nghệ mới. Chính sách này cũng hướng tới doanh nghiệp đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng, nghiên cứu, phát triển và sản xuất thiết bị năng lượng trong nước.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng có nhiệm vụ xây dựng khung chính sách khuyến khích các đơn vị sử dụng điện lớn đầu tư hệ thống thu hồi năng lượng để sản xuất điện; phát triển các hệ thống xử lý rác có thu hồi năng lượng và thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ carbon thấp, trung hòa carbon.

Trong lĩnh vực thị trường điện, Nghị quyết đặt ra những mốc thời gian cụ thể. Bộ Công Thương được giao rà soát, hoàn thiện Đề án thiết kế thị trường bán buôn điện cạnh tranh trong tháng 12-2026 và Đề án thiết kế thị trường bán lẻ điện cạnh tranh trong tháng 6-2027.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương chủ trì nghiên cứu áp dụng giá bán lẻ điện hai thành phần, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026. Đây là nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất chính sách, chưa đồng nghĩa với việc áp dụng ngay cơ chế giá điện mới.

Việc hoàn thiện các cơ chế này nhằm tạo nền tảng phát triển thị trường năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng điện và huy động thêm nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực năng lượng.

Siết tiến độ dự án, tăng cường dự trữ và giảm phát thải

Bên cạnh hoàn thiện cơ chế, chính sách, Nghị quyết số 361/NQ-CP nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, đầu tư và phát triển hạ tầng năng lượng.

Chính phủ giao Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố theo thẩm quyền tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhất là đối với các quy hoạch năng lượng; đồng thời bảo đảm chất lượng và tiến độ triển khai các dự án.

Trong giai đoạn 2026-2030, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các địa phương được giao xây dựng chế tài nghiêm khắc đối với nhà đầu tư đăng ký phát triển dự án năng lượng nhưng chậm hoặc không triển khai, làm ảnh hưởng đến an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với phát triển nguồn cung, Bộ Công Thương có nhiệm vụ mở rộng hoạt động tìm kiếm, thăm dò, nâng cao chất lượng đánh giá trữ lượng tài nguyên than; khẩn trương nghiên cứu công nghệ, phương pháp phù hợp để thăm dò bể than Sông Hồng.

Trong lĩnh vực điện, Bộ Công Thương nghiên cứu, xây dựng lộ trình và hệ thống quy định pháp luật để triển khai thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) trong giai đoạn 2026-2027. Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao xây dựng Đề án phát triển lưới điện thông minh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Về dự trữ năng lượng, Chính phủ yêu cầu xây dựng hệ thống kho dự trữ quốc gia đối với dầu thô, xăng dầu, khí đốt và than, phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trên đất liền cũng như trên biển.

Nghị quyết đồng thời đặt ra các nhiệm vụ về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm phát thải. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao đẩy nhanh xây dựng cơ chế trao đổi tín chỉ carbon, phát triển thị trường carbon trong nước và kết nối với thị trường quốc tế.

Các bộ, ngành liên quan tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về công nghệ thu hồi, lưu giữ và tái sử dụng carbon; thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng phế thải công nghiệp làm nhiên liệu sản xuất năng lượng.

Đối với các nhà máy điện, chủ đầu tư có trách nhiệm nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, nước thải, bảo đảm đáp ứng quy định về môi trường. Các dự án năng lượng phải thiết lập hệ thống quản trị rủi ro, thực hiện giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai ngay từ khâu lựa chọn địa điểm, thiết kế đến xây dựng, vận hành.

Một nội dung đáng chú ý khác là nhiệm vụ tạo đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương xây dựng cơ chế, chính sách tập trung đầu tư cho nghiên cứu và phát triển với tỷ lệ tối thiểu 2% GDP ngành năng lượng.

Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tăng đầu tư nghiên cứu, thành lập các trung tâm thử nghiệm, đổi mới sáng tạo và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực năng lượng; hướng tới thu hút 60-80 dự án chuyển giao công nghệ tiên tiến.

Việc bổ sung các nhiệm vụ, xác định rõ cơ quan thực hiện và tiến độ hoàn thành được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển năng lượng, huy động nguồn lực đầu tư, bảo đảm nguồn cung phục vụ sản xuất, kinh doanh và nhu cầu sinh hoạt của người dân.