Chuẩn hóa năng lực tiếng Anh của cán bộ quản lý trường học: Cần lộ trình phù hợp

Đáng chú ý, ở mức độ 1, mỗi cơ sở giáo dục phổ thông phải có ít nhất một lãnh đạo có khả năng sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Quy định này nhận được sự quan tâm của các cơ sở giáo dục, đồng thời đặt ra yêu cầu về lộ trình bồi dưỡng phù hợp để chính sách đi vào thực tiễn.

Yêu cầu thiết thực nhưng cần bước đệm

Tại Tiêu chí 5.1, Tiêu chuẩn 5, Mức độ 1, Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT quy định: Có ít nhất một lãnh đạo của nhà trường có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài; có đủ đội ngũ giáo viên tiếng Anh với số lượng và năng lực ngoại ngữ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; giáo viên tham gia dạy học nội dung hoặc một số nội dung môn học/hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài phù hợp với nhiệm vụ được giao.

Như vậy, để đáp ứng tiêu chí về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên ở Mức độ 1, cơ sở giáo dục phổ thông phải có ít nhất 1 lãnh đạo nhà trường (có thể là hiệu trưởng hoặc hiệu phó) có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, yêu cầu thực tế về khả năng giao tiếp, trao đổi công việc bằng tiếng Anh với người nước ngoài nhằm bảo đảm ban giám hiệu có đủ năng lực điều hành các chương trình hợp tác quốc tế, tiếp thu tài liệu quản lý giáo dục tiên tiến và trực tiếp kiểm tra, giám sát chất lượng dạy học ngoại ngữ tại đơn vị.

Đánh giá về chủ trương này, ông Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh cho biết, nhà trường hoàn toàn ủng hộ quy định trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và ngành Giáo dục đang từng bước triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Cao Cường, khả năng đáp ứng yêu cầu sẽ có sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng. Với giáo viên trực tiếp giảng dạy môn tiếng Anh, việc sử dụng ngoại ngữ trong công việc có thể thuận lợi hơn. Trong khi đó, đối với cán bộ quản lý không được đào tạo chuyên sâu về ngoại ngữ, đây là thách thức đáng kể, đòi hỏi cần có lộ trình phù hợp.

Từ thực tế đó, ông Cường cho rằng, bên cạnh ý thức tự học của mỗi cán bộ, giáo viên, cần có sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý giáo dục. Các địa phương có thể tổ chức những lớp bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ phù hợp với từng nhóm đối tượng; Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành có thể triển khai các chương trình đào tạo ngắn hạn hoặc dài hạn, chú trọng khả năng sử dụng tiếng Anh trong những tình huống công việc cụ thể.

Đồng quan điểm, bà Phạm Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Tân Tiến, đánh giá Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT đã đặt ra một tiêu chí thiết thực, góp phần thúc đẩy cán bộ quản lý nêu gương trong quá trình đưa tiếng Anh vào hoạt động của nhà trường. Theo bà Hà, cán bộ quản lý nhà trường có thể bắt đầu từ những nhiệm vụ gần gũi như đón tiếp khách quốc tế, giới thiệu về nhà trường, trao đổi công việc và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn.

“Yêu cầu này tạo thêm áp lực nhưng đồng thời cũng là dịp quý giá để bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp”, bà Hà chia sẻ.

Theo bà Hà, khó khăn lớn nhất hiện nay là nhiều cán bộ quản lý chưa có môi trường nghe, nói thường xuyên. Một số người đã lâu không sử dụng tiếng Anh nên phản xạ giao tiếp và sự tự tin bị hạn chế. Để khắc phục, nhà trường cần rà soát năng lực ngoại ngữ của đội ngũ, từ đó xây dựng nội dung bồi dưỡng phù hợp, tổ chức luyện tập theo nhóm nhỏ và gắn với những tình huống thực tế.

Học để sử dụng, không chạy theo chứng chỉ

Từ góc nhìn của cơ sở giáo dục tiểu học, bà Nguyễn Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Long Biên, cho rằng thách thức lớn nhất khi triển khai Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT không đơn thuần nằm ở văn bằng hay trình độ tiếng Anh đã được đào tạo trước đây, mà ở khoảng cách giữa kiến thức lý thuyết với khả năng sử dụng ngoại ngữ trong công việc thực tế.

Theo bà Hằng, nhiều hiệu trưởng, phó hiệu trưởng từng học tiếng Anh nhưng do thời gian dài ít có môi trường giao tiếp thường xuyên nên kỹ năng nghe, nói còn hạn chế. Trong khi đó, khối lượng công việc quản lý, hành chính lớn cũng khiến việc bố trí thời gian học tập, rèn luyện trở thành một thách thức.

“Mặc dù vậy, đây vẫn là yêu cầu cấp thiết, phù hợp với xu thế hội nhập. Để triển khai hiệu quả, cần có lộ trình phù hợp, đánh giá đúng năng lực thực tế và tổ chức các chương trình bồi dưỡng chuyên biệt, tập trung vào những tình huống thiết thực như giới thiệu nhà trường, trao đổi chuyên môn, tiếp đón đoàn khách quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và hợp tác giáo dục, thay vì quá nặng về chứng chỉ hình thức”, bà Nguyễn Thị Hằng cho biết.

Tại Trường Tiểu học Long Biên, theo bà Hằng, định hướng của nhà trường là rà soát năng lực ngoại ngữ của ban giám hiệu, khuyến khích cán bộ chủ động tự học, tận dụng các nền tảng trực tuyến và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để luyện nghe, nói theo tình huống. Cùng với đó, nhà trường phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên tiếng Anh trong việc hỗ trợ cán bộ quản lý, từng bước xây dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ trong các hoạt động thường ngày.

“Chuyển từ tâm lý học để đối phó sang học để thực sự làm việc mới là chìa khóa để người đứng đầu lan tỏa tinh thần học tập suốt đời đến giáo viên và học sinh”, bà Hằng nhấn mạnh.

Quy định chuẩn hóa năng lực ngoại ngữ đối với ban giám hiệu các cơ sở giáo dục phổ thông theo Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT không chỉ là một tiêu chí hành chính, mà là thước đo năng lực hành động, tinh thần học tập suốt đời của người đứng đầu cơ sở giáo dục trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.