Bài 2. Gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

Để hiểu vì sao việc xây dựng một tổ hợp thể thao khép kín tại Mỹ Đình lại cấp thiết đến vậy, cần ngược dòng thời gian nhìn lại hành trình phát triển hạ tầng thể thao Hà Nội hơn hai thập kỷ qua.

Trước năm 2009, Hà Nội hoàn toàn chưa có một trung tâm đào tạo tập trung. Hầu hết các đội tuyển phải tập luyện rải rác tại các cơ sở cũ kỹ như Quần Ngựa, Hàng Đẫy, Nhà thi đấu Hà Nội, Khúc Hạo. Tình trạng tận dụng các phòng dưới gầm khán đài sân Hàng Đẫy làm nơi ở, phòng điều hành cho bộ môn điền kinh, bóng đá, vật, pencak silat là hình ảnh quen thuộc.

Nhiều đội tuyển như bắn cung, bóng đá, đấu kiếm phải đi thuê địa điểm tại Sóc Sơn, Gia Lâm, Đông Anh, Cầu Giấy. Sự phân tán địa lý không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuyên môn mà còn gây ra bất cập lớn trong công tác quản lý, giám sát kỷ luật và chăm sóc sức khỏe vận động viên.

Năm 2009, khi Trung tâm Đào tạo vận động viên cấp cao Hà Nội tại Mỹ Đình đưa vào vận hành, một cuộc dịch chuyển lớn đã diễn ra khi hơn 20 bộ môn chuyển về cơ ngơi mới.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của thể thao hiện đại và việc thành phố đưa vào huấn luyện nhiều môn thi đấu mới, Mỹ Đình nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải. Khảo sát thực tế hiện nay tại các bộ môn cho thấy những bất cập dai dẳng đang hiện hữu.

​Tại bộ môn Wushu tập trung ở cơ sở 12 Trịnh Hoài Đức, cả hai nội dung Taolu và Tán thủ phải dùng chung không gian. Với đặc thù binh khí và sàn đấu rộng, diện tích phòng tập hiện tại không đáp ứng đủ, buộc các vận động viên phải chia ca tập luyện, phá vỡ giáo án huấn luyện tối ưu.

Ở bộ môn Quần vợt, đội tuyển 1 của Hà Nội có 2 sân tập tại Mỹ Đình nhưng luôn trong tình trạng quá tải, buộc bộ môn phải đi thuê sân bên ngoài có chất lượng tốt hơn để chuẩn bị cho Đại hội Thể thao toàn quốc.

Hay như bộ môn Bóng rổ, đội 1 nữ dù đã có sân tập riêng tại Mỹ Đình nhưng không đủ không gian cho các tuyến trẻ cùng tập luyện, dẫn đến sự đứt gãy kết nối chuyên môn và ngăn cản việc truyền dạy kinh nghiệm trực tiếp giữa các thế hệ.

Hạ tầng thiếu đồng bộ, xuống cấp và phân tán đang tạo ra rào cản trực tiếp đối với chất lượng đào tạo trẻ, làm giảm hiệu quả phục hồi thể lực và ảnh hưởng tiêu cực đến chu kỳ duy trì phong độ đỉnh cao của vận động viên.

​Nhìn từ góc độ quản lý kinh tế và đầu tư công, bài toán phát triển hạ tầng thể thao Hà Nội không chỉ là thiếu tiền, mà là làm sao để sử dụng nguồn lực đúng trọng tâm, hiệu quả và không dàn trải.

Trên địa bàn Hà Nội hiện có khoảng 25 nhà thi đấu thể thao được đầu tư từ giai đoạn trước. Tuy nhiên, năng lực khai thác và chất lượng chuyên môn của hệ thống này không đồng đều.

Nhiều công trình quy mô nhỏ, thiếu các hạng mục phụ trợ như phòng y học, phòng thể lực, nhà ăn hay ký túc xá, dẫn đến việc không thể sử dụng cho công tác huấn luyện thành tích cao mà chỉ dừng lại ở mức độ phục vụ phong trào quần chúng.

Thực tế này đòi hỏi thành phố phải có sự rà soát, đánh giá tổng thể toàn bộ mạng lưới thiết chế thể thao trước khi triển khai các dự án mới quy mô lớn.

Việc đầu tư Tổ hợp thể thao Mỹ Đình hơn 2.500 tỷ đồng là dự án nhóm A, sử dụng 100% ngân sách thành phố. Do đó, việc kiểm soát suất vốn đầu tư, tính toán chính xác công suất sử dụng, tuân thủ chặt chẽ quy hoạch tổng thể và tiến độ giải ngân là bài toán khắt khe đặt ra cho Ban Quản lý dự án và các cơ quan chuyên môn.

Bên cạnh việc duyệt chủ trương đầu tư, thành phố cần tính toán ngay phương án quản lý, vận hành sau đầu tư.

Nếu công trình xây xong hoành tráng nhưng thiếu bộ máy vận hành chuyên nghiệp, thiếu kinh phí bảo trì thường xuyên hoặc không xây dựng được lịch trình khai thác tối ưu thì nguy cơ lãng phí công năng là hoàn toàn có thể xảy ra.

Nguồn lực công phải được đặt đúng chỗ để sinh ra hiệu quả thực tế chứ không chỉ dừng lại ở những báo cáo về số lượng công trình.

​Một công trình hiện đại là điều kiện cần, nhưng chưa phải là điều kiện đủ để giải quyết tận gốc các điểm nghẽn của thể thao Hà Nội.

Để dòng vốn đầu tư hơn 2.500 tỷ đồng thực sự khơi thông sức bật chuyên môn, thành phố cần triển khai các giải pháp tháo gỡ mang tính tổng thể. Trước hết là việc rà soát và phân loại thiết chế thể thao trên toàn địa bàn thành phố.

Cần phân định rõ công năng của từng công trình, trong đó cơ sở Mỹ Đình tập trung hoàn toàn cho thể thao thành tích cao mũi nhọn thuộc chương trình ASIAD và Olympic, còn các nhà thi đấu tại phường, xã chuyển hướng khai thác phục vụ thể thao phong trào, giải trẻ và các sự kiện văn hóa địa phương.

​Đồng thời, quá trình thiết kế chi tiết và thi công công trình phải lắng nghe sát sao tiếng nói của đội ngũ chuyên môn.

Như chia sẻ của Huấn luyện viên Wushu Phan Quốc Vinh, các đơn vị chủ đầu tư cần phối hợp chặt chẽ với từng bộ môn để khảo sát công năng, bởi mỗi môn thể thao có một đặc thù riêng về ánh sáng, độ nẩy của sàn, chiều cao trần, hệ thống thông gió và trang thiết bị phụ trợ. Đầu tư lớn nhưng phải đúng thông số kỹ thuật mới tránh được tình trạng xây xong phải sửa hoặc không đáp ứng nhu cầu thực tế.

​Quan trọng hơn cả, nguồn lực hạ tầng phải đi đôi với nguồn lực cơ chế và con người.

Cùng với việc xây dựng tổ hợp mới, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu hút, đãi ngộ chuyên gia quốc tế, huấn luyện viên giỏi và vận động viên xuất sắc, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ trong theo dõi chấn thương, phân tích dữ liệu đối thủ và thiết lập chế độ dinh dưỡng chuyên sâu.

Điểm nghẽn hạ tầng chỉ thực sự được tháo gỡ khi công trình xây dựng, phương án vận hành và chiến lược phát triển con người được kết nối liền mạch thành một thể thống nhất.

Thực hiện: Tuyết Minh - Vũ Quỳnh
Thiết kế: Thanh Tuấn l Ảnh: Phan Anh - Ngân Hà