Theo dõi đến cùng kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo

Bảo đảm kiến nghị của cử tri được theo dõi đến kết quả cuối cùng

Thảo luận về kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ nhất, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) ghi nhận sự nghiêm túc, trách nhiệm của các cơ quan trong tiếp nhận, xử lý và trả lời kiến nghị. Để tiếp tục nâng cao chất lượng giải quyết kiến nghị, đáp ứng tốt hơn mong đợi của cử tri, đại biểu đề nghị quan tâm hai vấn đề.

Thứ nhất, đánh giá chất lượng trả lời trên cơ sở đáp ứng đúng nội dung, mục đích kiến nghị của cử tri.

Theo đại biểu, Phụ lục 1 của báo cáo cho thấy, trong tổng số 855 kiến nghị, có 683 kiến nghị được phân loại là giải trình, cung cấp thông tin, chiếm khoảng 80%. Đây không phải là hạn chế tự thân, bởi nhiều vấn đề có thể được giải đáp đầy đủ thông qua việc giải thích chính sách. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ cử tri hỏi để hiểu quy định hay phản ánh bất cập và đề nghị thay đổi quy định.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị rà soát kỹ việc phân loại kiến nghị thuộc thẩm quyền địa phương; phân biệt rõ thẩm quyền tổ chức thực hiện chính sách tại địa phương với thẩm quyền sửa đổi chính sách. Đối với kiến nghị có nhiều nội dung, cần xác định trách nhiệm giải quyết đối với từng phần.

Đại biểu cũng đề nghị thống nhất yêu cầu đối với văn bản trả lời: Nếu tiếp thu thì phải nêu rõ hướng xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn thực hiện; nếu chưa tiếp thu thì cần giải thích rõ lý do. Chất lượng trả lời phải được đánh giá trên cơ sở giải đáp đúng vấn đề cử tri đặt ra.

Thứ hai, theo dõi kiến nghị kéo dài đến kết quả cuối cùng, với các mốc tiến độ có thể giám sát.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các kiến nghị chưa có lộ trình để xác định thời hạn xử lý. Trường hợp chưa đủ điều kiện ấn định thời điểm hoàn thành, cần xác định thời hạn báo cáo phương án và những điều kiện cần tiếp tục giải quyết. Đối với kiến nghị đã trình cấp có thẩm quyền, cần làm rõ khâu còn vướng mắc, trách nhiệm phối hợp và tiến độ tiếp theo.

Khi phải điều chỉnh thời hạn đã báo cáo, cơ quan có trách nhiệm cần giải thích nguyên nhân, thông báo mốc mới và tiếp tục cập nhật để cử tri giám sát. Đồng thời, cần ưu tiên những kiến nghị kéo dài liên quan trực tiếp đến người cao tuổi, người có công và người có hoàn cảnh khó khăn.

Làm rõ trách nhiệm giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài

Từ nội dung báo cáo và thực tiễn tiếp công dân, khảo sát, giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo tại địa phương, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị đánh giá cụ thể nguyên nhân và kết quả giải quyết các vụ việc tồn đọng, kéo dài.

Qua thực tiễn khảo sát, giám sát tại địa phương, đại biểu cho biết, nhiều vụ việc kéo dài liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện các dự án đầu tư.

Trong đó, có những vụ việc hồ sơ được hình thành qua nhiều thời kỳ, liên quan đến nhiều cơ quan hoặc phải đối chiếu các quy định pháp luật được áp dụng tại những thời điểm khác nhau. Một số vụ việc còn vướng mắc về nguồn gốc đất, hồ sơ địa chính, kết quả xác minh hoặc thủ tục tổ chức thực hiện.

Để đánh giá đầy đủ kết quả giải quyết và nâng cao hiệu quả giám sát, đại biểu đề nghị, đối với những vụ việc được theo dõi qua nhiều kỳ báo cáo, cần làm rõ kết quả thực hiện các kiến nghị giám sát, phân biệt nội dung đã hoàn thành, đang thực hiện và chưa thực hiện; xác định nguyên nhân những nội dung chưa được giải quyết, nhất là vướng mắc về hồ sơ, trình tự, thủ tục, trách nhiệm phối hợp hay quy định pháp luật. Đồng thời, cần xác định hướng xử lý tiếp theo, cơ quan chịu trách nhiệm và tiến độ giải quyết theo quy định.

Đối với những vụ việc vướng mắc về quy định pháp luật hoặc có cách áp dụng pháp luật chưa thống nhất, cần tổng hợp theo từng nhóm, lĩnh vực để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung kịp thời.

Đại biểu Dương Khắc Mai kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm đánh giá tình hình tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhất là việc chuyển tiếp các vụ việc phát sinh trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện.

Qua khảo sát tại một số xã, đại biểu nhận thấy vẫn còn hồ sơ đất đai chuyển tiếp từ các huyện trước đây chưa được giải quyết xong. Trong đó, có địa phương tiếp nhận nhiều đơn thư liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai các dự án đầu tư. Một số vụ việc phải tiếp tục xác minh nguồn gốc đất, đối chiếu hồ sơ địa chính hoặc phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã được giao nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước hơn trước. Vì vậy, bên cạnh việc xác định thẩm quyền, cần quan tâm hướng dẫn nghiệp vụ, bố trí nguồn lực phù hợp, hoàn thiện công tác quản lý, số hóa hồ sơ và tăng cường phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã.

Giám sát đến cùng việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Qua nghiên cứu các báo cáo, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) cơ bản thống nhất với các đánh giá trong báo cáo.

Đại biểu cho rằng, giải trình, cung cấp thông tin là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc những bất cập cử tri phản ánh đã được khắc phục. Một vấn đề có thể được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý, thẩm quyền nhưng người dân vẫn gặp khó khăn; chính sách được trả lời đúng quy định hiện hành nhưng nếu quy định còn bất cập thì kiến nghị vẫn chưa được giải quyết thực chất.

Đáng chú ý, trong số 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước được Chính phủ, các bộ, ngành tiếp thu, nghiên cứu giải quyết, mới có 298 kiến nghị được giải quyết xong; còn 213 kiến nghị (chiếm 41,6%) đang tiếp tục được xem xét, trong đó có 39 kiến nghị chưa có lộ trình giải quyết cụ thể.

Đối với 21 kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ các báo cáo giám sát trước đây, mới có 6 kiến nghị được giải quyết xong, còn 15 kiến nghị đang tiếp tục xử lý.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị phân loại rõ kiến nghị đã giải quyết dứt điểm, đang triển khai, mới được giải trình và chưa được giải quyết; không đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết.

Với kiến nghị tồn đọng, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành. Những kiến nghị chưa có lộ trình phải khẩn trương xác định hướng xử lý; nếu chưa thể giải quyết cần nêu rõ lý do, căn cứ và thời điểm xem xét lại.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội phải theo dõi đến cùng kết quả thực hiện; đồng thời cần kiểm tra thực tế, đối thoại với cử tri và đánh giá mức độ khắc phục vấn đề, thay vì chỉ giám sát việc gửi văn bản trả lời. Với những kiến nghị lặp lại ở nhiều địa phương, cần xem xét sửa đổi chính sách hoặc chấn chỉnh việc tổ chức thực hiện.

Đại biểu Đoàn Khánh Hòa đề nghị tập trung chấn chỉnh các vấn đề: Nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở, gắn tiếp công dân với đối thoại và giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền; chấn chỉnh việc tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn, bảo đảm đúng nội dung, tính chất và thẩm quyền, đồng thời theo dõi, đôn đốc kết quả sau khi chuyển đơn.

Cùng với đó, cần tập trung giải quyết các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, vượt cấp, nhất là những vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện chính sách đối với người dân.