Giò, chả dai giòn bất thường: Cảnh giác nguy cơ nhiễm hàn the

Mối nguy khi hàn the len lỏi vào bữa ăn

Mới đây, Công an phường Hà Đông phối hợp các đơn vị chức năng của thành phố Hà Nội phát hiện một cơ sở chuyên sản xuất giò, chả có chứa hàn the tại xã Dân Hòa. Quá trình khám xét khẩn cấp và tiến hành xét nghiệm, lực lượng chức năng thu giữ gần 600 kg giò, chả thành phẩm chứa hàn the.

Vụ việc này không phải trường hợp cá biệt. Từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan chức năng trên cả nước đã phát hiện nhiều vụ sản xuất, kinh doanh giò chả sử dụng hàn the, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Điển hình là vụ việc Công an phường Hưng Đạo, thành phố Hải Phòng tiến hành kiểm tra và phát hiện bà Vũ Thị H (58 tuổi, trú tại xã An Khánh) sử dụng hàn the sản xuất 129 kg giò và 18,3 kg chả lợn, tổng trị giá hơn 20 triệu đồng để bán kiếm lời. Cơ quan công an đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Hiện nay, Bộ Y tế đã cấm sử dụng hàn the trong thực phẩm. Các khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex Alimentarius) cũng khẳng định, hàn the không được phép sử dụng trong thực phẩm ở bất kỳ hàm lượng nào.

Theo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, hàn the là một chất tạo kết cấu, có tính chất sát khuẩn nhẹ, hạn chế quá trình lên men, chống nấm mốc, tăng độ dẻo dai cho một số sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc từ thịt, cá... Lợi dụng tính chất này, một số doanh nghiệp, tiểu thương đã lạm dụng hàn the để phối trộn trái phép vào các sản phẩm thực phẩm như giò, chả, bún, bánh phở… để làm cho sản phẩm trở nên dai hơn và kéo dài thời gian bảo quản.

Tuy nhiên, nguy cơ đối với sức khỏe từ hàn the không thể xem nhẹ. Đại diện Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia cảnh báo, ngộ độc cấp tính có thể xảy ra khi cơ thể tiếp nhận lượng hàn the khoảng 5g trở lên. Các triệu chứng có thể xuất hiện sau 6-8 giờ, bao gồm: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết đường tiêu hóa, đau đầu, hôn mê, co giật. Trường hợp nặng có thể gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, sốc và xuất hiện các biểu hiện tổn thương trên da, niêm mạc.

Bên cạnh đó, việc tiêu thụ thực phẩm chứa hàm lượng hàn the thấp trong thời gian dài cũng có thể gây ngộ độc mạn tính, làm rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu, chuyển hóa chất dinh dưỡng, đồng thời gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cũng đưa ra cảnh báo, tác hại của hàn the phụ thuộc vào liều lượng và thời gian tiếp xúc, không phải lúc nào cũng biểu hiện ngay sau một lần sử dụng. Khi đi vào cơ thể, chất này được hấp thu qua đường tiêu hóa và chủ yếu đào thải qua nước tiểu. Tuy nhiên, nếu hấp thụ lượng lớn, chất này có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, gan, thận và hệ thần kinh.

Ngoài ra, các nghiên cứu trên động vật cho thấy, việc hấp thụ hàn the với liều lượng cao trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản, đồng thời, tác động tiêu cực đến sự phát triển của thai nhi. Vì vậy, trẻ em và phụ nữ mang thai là những nhóm cần đặc biệt thận trọng trước nguy cơ sử dụng thực phẩm có chứa hàn the.

Chủ động nhận biết, ngăn hàn the trong thực phẩm

Giò, chả là những món ăn quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình nhờ sự tiện lợi và phù hợp với khẩu vị nhiều lứa tuổi. Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu khi người sản xuất vì lợi nhuận cố tình sử dụng hàn the. Đáng lo ngại, chất này rất khó nhận biết bằng cảm quan thông thường, không nhất thiết làm thay đổi màu sắc hay mùi vị. Vì vậy, một miếng giò có vẻ ngoài đẹp mắt, màu sắc tự nhiên, mùi thơm bình thường chưa chắc đã bảo đảm không chứa hàn the.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh gợi ý, người dân có thể dùng giấy quỳ tím để thử tại nhà. Hàn the có tính kiềm, làm giấy quỳ chuyển xanh. Một phương pháp khác là sử dụng giấy nghệ. Thực phẩm chứa hàn the có thể làm giấy nghệ chuyển từ màu vàng sang đỏ cam. Bên cạnh đó, để hạn chế mua phải thực phẩm không bảo đảm an toàn, người tiêu dùng cần ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng hoặc tự làm.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng quốc gia cảnh báo, dù bị cấm sử dụng trong thực phẩm, song, hàn the vẫn được bày bán công khai tại nhiều chợ với giá rẻ, khiến việc quản lý và kiểm soát gặp khó khăn. Theo ông, người dân có thể mua que thử nhanh (test) để kiểm tra giò, chả. Khi ấn que test vào thực phẩm như giò, chả, nếu xuất hiện màu đỏ thì sản phẩm có chứa hàn the.

Các chuyên gia khuyến cáo, người tiêu dùng không nên vì tâm lý ham rẻ, tiện lợi mà lựa chọn thực phẩm trôi nổi. Khi phát hiện giò, chả có dấu hiệu giòn dai bất thường, cần ngừng sử dụng, giữ lại bao bì, thông tin nơi mua và phản ánh tới cơ quan chức năng để kiểm tra. Nếu đã ăn thực phẩm nghi nhiễm hóa chất và xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn, tiêu chảy hoặc biểu hiện bất thường khác, cần đến cơ sở y tế thăm khám, không tự ý điều trị tại nhà.

Bên cạnh ý thức của người tiêu dùng, theo luật gia Trần Văn Hiếu (Chi hội Luật gia - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), các cơ sở sản xuất, kinh doanh và cơ quan quản lý cần nâng cao trách nhiệm trong bảo đảm an toàn thực phẩm. Cơ quan chức năng cần duy trì hoạt động kiểm tra thường xuyên trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ tập trung vào khâu cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Đồng thời, các đơn vị chức năng cần tăng cường kiểm tra đột xuất, lấy mẫu kiểm nghiệm những nhóm thực phẩm được tiêu thụ phổ biến, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các cơ sở sử dụng hóa chất ngoài danh mục cho phép.

Ngăn chặn hàn the trong thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn đòi hỏi sự trung thực của người sản xuất và sự cảnh giác của người tiêu dùng. Mỗi sản phẩm an toàn được đưa ra thị trường chính là sự bảo vệ thiết thực đối với sức khỏe cộng đồng, bắt đầu từ chính bữa ăn hằng ngày của mỗi gia đình.