Thêm động lực để cộng tác viên dân số bám địa bàn

Bền bỉ với những việc không tên

Hơn 20 năm làm cộng tác viên dân số thôn Lại Hoàng, xã Phù Đổng, bà Nguyễn Thị Nhân đã quen với việc nắm bắt từng biến động của địa bàn. Hằng tháng, bà thu thập thông tin về số người sinh, tử, kết hôn, chuyển đến, chuyển đi; đồng thời tuyên truyền chính sách dân số, vận động người dân thực hiện các biện pháp tránh thai.

Trước đây, khi nhiệm vụ trọng tâm là giảm sinh, bà Nhân cùng các cộng tác viên phải đến từng nhà, kiên trì vận động những gia đình đã có hai con không sinh thêm, nhất là các cặp vợ chồng có hai con gái nhưng vẫn mong muốn có con trai. Có gia đình đã đủ cả trai lẫn gái nhưng vẫn muốn sinh thêm để dự phòng những rủi ro có thể xảy ra với con cái.

Bà Nhân vẫn nhớ một gia đình có hai con gái từng được mình đến tuyên truyền, vận động. Sau khi được giải thích, hai vợ chồng quyết định đặt vòng, không sinh thêm con. Nhiều năm sau, hai cô con gái đều trưởng thành, học đại học và có công việc ổn định. Gia đình cũng từng được biểu dương tại hội nghị của xã. Với bà, đó là kỷ niệm đáng nhớ, bởi những nỗ lực vận động đã góp phần giúp người dân thay đổi nhận thức và có lựa chọn phù hợp.

Công tác dân số hiện nay đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây cộng tác viên vận động các gia đình không sinh con thứ ba thì nay lại phải tuyên truyền sinh đủ hai con trong bối cảnh mức sinh giảm, dân số già hóa. Nội dung tuyên truyền thay đổi, nhưng cách làm vẫn cần sự gần gũi, kiên trì và thấu hiểu từng gia đình.

Cũng có hơn 20 năm gắn bó với công việc, bà Nguyễn Thị Toán, cộng tác viên dân số thôn Thiên Đức, xã Thuận An, đã trải qua không ít lần vận động đầy thử thách. Từ điều tra, cập nhật thông tin người sinh, người mất, người chuyển đi, chuyển đến đến quản lý nhóm dân số trong độ tuổi sinh đẻ, theo dõi các biện pháp tránh thai, công việc đòi hỏi bà thường xuyên nắm chắc tình hình địa bàn.

Nhớ lại những lần đi vận động, bà Toán kể có người từng thẳng thắn phản ứng: “Không phải việc gì đến các ông bà, chúng tôi đẻ chúng tôi nuôi”. Có người vui vẻ tiếp nhận, nhưng cũng có người khó chịu, thậm chí bực bội khi cộng tác viên đến tuyên truyền. Những lúc ấy, bà và đồng nghiệp phải giữ thái độ hòa nhã, kiên trì giải thích, không nóng vội hay áp đặt. Bởi muốn người dân đồng thuận, trước hết phải tạo được sự tin tưởng.

Đằng sau những cuộc gặp gỡ tưởng như giản dị ấy là công việc cập nhật dữ liệu, báo cáo đúng thời hạn, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác. Nhiều cộng tác viên còn kiêm nhiệm các nhiệm vụ khác tại thôn, tổ dân phố. Dù công việc ngày càng nhiều, họ vẫn cố gắng hoàn thành trách nhiệm, bởi đã xem đây là một phần gắn bó với cuộc sống và cộng đồng nơi mình sinh sống.

Sự ghi nhận tiếp thêm động lực

Chính vì vậy, chính sách nâng mức thù lao cho cộng tác viên dân số tại thôn, tổ dân phố lên 0,5 lần mức lương cơ sở/người/tháng theo Nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội có ý nghĩa thiết thực. Đây không đơn thuần là sự điều chỉnh về chế độ đãi ngộ, mà còn là sự ghi nhận đối với những người trực tiếp đưa công tác dân số đến từng hộ gia đình, âm thầm đảm nhiệm những phần việc đòi hỏi sự bền bỉ, trách nhiệm và gắn bó lâu dài với địa bàn.

Bà Nguyễn Thị Nhân chia sẻ: “Việc Nhà nước tiếp tục quan tâm, có thêm chính sách hỗ trợ khiến tôi và các đồng nghiệp rất phấn khởi, có thêm động lực tiếp tục công việc”. Với bà Nguyễn Thị Toán, sự động viên ấy cũng giúp cộng tác viên cảm thấy công sức của mình được trân trọng. Bởi dù mức hỗ trợ thế nào, trách nhiệm với nhiệm vụ được giao vẫn luôn được đặt lên hàng đầu.

Theo bà Đặng Thị Hồng Thùy, Phòng Dân số, Trạm Y tế xã Thuận An, cộng tác viên dân số là lực lượng hỗ trợ quan trọng trong triển khai nhiệm vụ tại địa bàn. Không chỉ tuyên truyền, vận động và cập nhật thông tin dân cư, họ còn phối hợp với trạm y tế trong các hoạt động khám sức khỏe toàn dân, phòng, chống dịch bệnh, tiêm chủng cho trẻ.... Sự nhiệt tình, trách nhiệm của đội ngũ này giúp các hoạt động được đưa đến từng hộ gia đình, từng đối tượng.

Bà Thùy cho rằng, trước yêu cầu công việc ngày càng đa dạng, việc kiện toàn đội ngũ cần tính đến cả kinh nghiệm, khả năng ứng dụng công nghệ và điều kiện thực tế của từng người. Những cộng tác viên lâu năm có lợi thế am hiểu địa bàn, nắm rõ từng hộ gia đình; trong khi lực lượng trẻ có thể thuận lợi hơn khi tiếp cận công nghệ. Cùng với chính sách hỗ trợ, việc tập huấn, bồi dưỡng và bố trí đội ngũ phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công việc.

Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội Vũ Duy Hưng nhấn mạnh, công tác dân số muốn thành công thì cơ sở phải là mặt trận quyết định. Trong đó, cộng tác viên dân số là cầu nối đưa chính sách đến người dân, cập nhật dữ liệu, vận động thực hiện các nội dung về dân số và phát triển như thay đổi định kiến giới tính khi sinh, kiểm tra sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe ban đầu. Vì vậy, việc nâng mức chi trả cho đội ngũ này lên 0,5 lần mức lương cơ sở là sự ghi nhận xứng đáng đối với những người ngày ngày “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Giữ chân và tạo động lực cho họ chính là giữ vững nền móng của hệ thống dân số cơ sở và y tế dự phòng.

Một chính sách nhân văn không chỉ thể hiện ở mức hỗ trợ mà còn ở thông điệp trân trọng những đóng góp thầm lặng phía sau. Với cộng tác viên dân số, sự quan tâm ấy là thêm niềm vui, thêm động lực để tiếp tục bám địa bàn, giữ mối liên hệ gần gũi với người dân và góp phần đưa chính sách dân số đến với mỗi gia đình.