Chưa có đủ căn cứ chứng minh hiệu quả của cấm thuốc lá theo thế hệ

Tại phiên làm việc chiều 9-11, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Xem xét năng lực hành vi khi nâng độ tuổi sử dụng thuốc lá lên 21

Giải trình ý kiến đại biểu về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, việc sửa đổi luật sau 13 năm thực hiện là cần thiết, nhằm bảo đảm tính đồng bộ với các quy định pháp luật mới, nhất là Luật Phòng bệnh. Chính phủ sẽ tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu để phối hợp với cơ quan thẩm tra hoàn thiện dự thảo.

Về đề xuất nâng độ tuổi được sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi, Bộ trưởng cho rằng cần xem xét trên cơ sở độ tuổi một người có đầy đủ năng lực hành vi để thực hiện các quyền của mình.

Theo thống kê, phần lớn quốc gia quy định độ tuổi cấm trẻ em sử dụng thuốc lá là dưới 18 tuổi; hiện có 16 quốc gia quy định độ tuổi sử dụng thuốc lá từ 21 tuổi trở lên. Đây là những kinh nghiệm quốc tế được tham khảo trong quá trình xây dựng dự thảo Luật. Tuy nhiên, đa số các quốc gia vẫn áp dụng quy định từ 18 tuổi trở lên.

Đối với đề xuất cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1-1-2010 trở về sau; đồng thời cấm nhóm đối tượng này mua, sử dụng thuốc lá (đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ), Bộ trưởng cho biết Chính phủ đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên và đa số thống nhất cần thận trọng, chưa đưa nội dung này vào dự thảo Luật.

Dẫn chứng một số quốc gia từng thông qua chính sách nhưng sau đó bãi bỏ trước khi thực hiện, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng, đến thời điểm hiện nay, chưa có đầy đủ căn cứ để đánh giá tác động và hiệu quả của chính sách này. Chính phủ nhận thấy chưa có đủ căn cứ chứng minh hiệu quả của việc cấm thuốc lá theo thế hệ trong quá trình triển khai thực tế. Vì vậy, Chính phủ đã cân nhắc kỹ và thống nhất không đưa nội dung này vào dự thảo Luật.

Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục quy định nội dung này. Việc tăng diện tích ở mức nào cần được nghiên cứu, đánh giá trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn, bảo đảm tính linh hoạt trong quá trình thực hiện.

Đơn giản hóa thủ tục, nhưng không giảm yêu cầu bảo vệ trẻ em

Giải trình về các quy định liên quan đến Luật Trẻ em, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, quá trình xây dựng dự thảo luật đặt ra yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan.

Trước đây, Luật Đầu tư quy định điều kiện kinh doanh đối với cơ sở chăm sóc trẻ em, trong khi Luật Trẻ em quy định điều kiện đối với cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em, dẫn đến chưa thống nhất trong xác định ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Vì vậy, dự thảo luật được sửa đổi theo hướng bỏ tiền kiểm đối với cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu bảo vệ trẻ em. Các quy định tại Điều 56, Điều 57 được rà soát, thể hiện trong Điều 58, Điều 59 của dự thảo Luật nhằm bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em, đồng thời duy trì các yêu cầu đối với dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Đối với vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, Bộ trưởng cho biết Việt Nam đã ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm trên môi trường mạng vào tháng 4-2026. Cùng với đó, Luật An ninh mạng năm 2025 đã được Quốc hội thông qua, trong đó Điều 16 quy định cụ thể về phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Do đó, nội dung này được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành.

Kiểm soát giá thuốc, nâng cao năng lực y tế cơ sở

Làm rõ ý kiến đại biểu thảo luận liên quan đến công khai, minh bạch giá thuốc và trang thiết bị y tế, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định bảo đảm nguồn cung thuốc, thiết bị y tế là yêu cầu xuyên suốt trong công tác khám bệnh, chữa bệnh.

Để giải quyết vấn đề này cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện pháp luật, sửa đổi quy định về đấu thầu đến hướng dẫn tổ chức thực hiện. Dự thảo luật đã đề cập những vướng mắc thực tế, trong đó có yêu cầu kiểm soát, công khai, minh bạch giá thuốc và trang thiết bị y tế, tránh tình trạng tăng giá, đẩy giá hoặc giá không phù hợp trong quá trình đấu thầu.

Đối với ý kiến về năng lực y tế cơ sở, Bộ trưởng cho rằng đây là vấn đề quan trọng, nhất là bảo đảm điều kiện để các trạm y tế thực hiện đấu thầu, đáp ứng yêu cầu về cơ sở hạ tầng và tổ chức hoạt động. Bộ Y tế đang phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai giải pháp nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở. Quốc hội cũng đã thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia với nhiều giải pháp nhằm tăng cường năng lực cho hệ thống này.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định Bộ Y tế, cơ quan soạn thảo và Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các dự án luật, trình Quốc hội xem xét, thông qua.