Lan tỏa ý thức thượng tôn pháp luật từ thành phố đến khu dân cư

Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Năm 2026, thành phố Hồ Chí Minh triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam gắn với chủ đề năm của thành phố: “Hoàn thiện, nâng cao chất lượng tổ chức bộ máy - Khai thông thể chế - Đột phá hạ tầng - Nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân”. Trọng tâm là đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, phát huy dân chủ và trách nhiệm của chính quyền các cấp trong phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào các chủ trương, nghị quyết quan trọng của Đảng, chính sách, pháp luật mới ban hành hoặc dự kiến có hiệu lực trong năm 2026 và 2027. Trong đó có Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các quy định về tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, nội dung phổ biến pháp luật được lựa chọn theo hướng thiết thực, sát với nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực như đất đai, nhà ở, hôn nhân và gia đình, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, lao động, việc làm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường và phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội. Thành phố cũng chú trọng truyền thông đối với những dự thảo chính sách, pháp luật có tác động lớn đến đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với các hội nghị, tọa đàm, đối thoại chính sách, hoạt động tìm hiểu pháp luật trực tuyến, sân khấu hóa, tuyên truyền lưu động và tư vấn pháp luật miễn phí được khuyến khích triển khai. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội, cổng thông tin điện tử, video ngắn và infographic cũng được đẩy mạnh, giúp thông tin pháp luật tiếp cận nhanh hơn với nhiều nhóm đối tượng.

Đặc biệt, công tác PBGDPL được kết hợp với hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tư vấn chính sách bảo hiểm, an sinh xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Qua đó, pháp luật không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các quy định mà còn trở thành công cụ giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi, giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống.

Đổi mới hình thức tuyên truyền, phát huy vai trò cơ sở

Tại phường Tam Bình, việc hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 được cụ thể hóa bằng Kế hoạch số 352/KH-UBND ngày 3-9-2026 của UBND phường. Theo ông Nguyễn Minh Điền, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường, kế hoạch hướng đến tổ chức các hoạt động đa dạng, có trọng tâm, phù hợp với từng ngành, lĩnh vực và địa bàn dân cư; thu hút sự tham gia của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong trường học, các hoạt động hưởng ứng được triển khai thông qua sinh hoạt dưới cờ, giáo dục ngoại khóa, cuộc thi tìm hiểu pháp luật và biểu diễn tiểu phẩm. Nội dung tập trung vào những vấn đề gần gũi với học sinh như an toàn trường học, phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, an toàn giao thông, an toàn trên không gian mạng, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới và quyền trẻ em.

Ủy ban MTTQ Việt Nam phường cùng các tổ chức chính trị - xã hội tích cực vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tự giác chấp hành pháp luật; tham gia xây dựng, phản biện xã hội, phổ biến, giáo dục và bảo vệ pháp luật. Trong khi đó, các khu phố giữ vai trò trực tiếp đưa thông tin đến từng địa bàn dân cư, góp phần hình thành ý thức tuân thủ pháp luật từ những việc làm thường ngày.

Bên cạnh tuyên truyền trực tiếp, phường Tam Bình chú trọng sử dụng pano, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu tại trụ sở cơ quan, trường học và địa điểm công cộng; tăng cường phát thanh, đăng tải thông tin pháp luật trên các nền tảng số. Việc biểu dương những tập thể, cá nhân có thành tích trong chấp hành và tuyên truyền pháp luật cũng được quan tâm nhằm nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Tại phường Dĩ An, mô hình phiên tòa giả định được lựa chọn làm hình thức tuyên truyền pháp luật sinh động dành cho thanh thiếu niên. Theo Kế hoạch số 45-KH/ĐTN ngày 27-10-2026, Đoàn phường Dĩ An phối hợp với Chi đoàn Tòa án nhân dân khu vực 16 tổ chức phiên tòa giả định về phòng, chống ma túy, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026.

Chương trình diễn ra tại Trường THCS Võ Trường Toản, thu hút hơn 200 học sinh tham gia. Nội dung chính là phiên tòa giả định xét xử sơ thẩm vụ án hình sự liên quan đến hành vi tàng trữ, mua bán hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Thông qua hoạt động này, học sinh được tiếp cận trực quan với các quy định của Bộ luật Hình sự về tội phạm ma túy, trách nhiệm hình sự và những hệ lụy pháp lý đối với người chưa thành niên.

Việc tái hiện một phiên tòa với đầy đủ các vai trò như thẩm phán, kiểm sát viên, thư ký, luật sư và bị cáo giúp học sinh hiểu rõ hơn về quy trình tố tụng, tính nghiêm minh của pháp luật cũng như hậu quả của hành vi vi phạm. Sau phiên tòa, các em còn được giao lưu, đặt câu hỏi và trao đổi về những tình huống pháp lý liên quan đến phòng, chống ma túy, tác hại của thuốc lá điện tử và các chất kích thích mới.

Không chỉ dừng ở hoạt động tại trường học, tuổi trẻ phường Dĩ An còn đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống ma túy thông qua sinh hoạt chuyên đề tại các chi đoàn, diễn đàn “Thanh niên nói không với ma túy”, tuyên truyền lưu động tại khu nhà trọ công nhân, khu dân cư đông thanh niên và trên mạng xã hội.

Đoàn phường đặt mục tiêu 100% chi đoàn trực thuộc tổ chức tuyên truyền; 100% đoàn viên ký cam kết không vi phạm pháp luật và tệ nạn ma túy; đồng thời đăng tải tối thiểu 20 tin, bài, hình ảnh tuyên truyền trên các nền tảng số.

Từ những hoạt động tại Tam Bình, Dĩ An có thể thấy, công tác PBGDPL ở cơ sở đang chuyển dần từ tuyên truyền một chiều sang tăng cường tương tác, trải nghiệm và đối thoại. Việc lựa chọn những vấn đề gần gũi với đời sống giúp người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, dễ tiếp nhận kiến thức, nhận diện nguy cơ và chủ động phòng tránh vi phạm.

Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ hướng đến việc phổ biến những quy định mới mà còn chú trọng xây dựng ý thức tự giác chấp hành pháp luật trong mỗi người dân. Khi pháp luật được hiểu đúng, thực hiện nghiêm và trở thành chuẩn mực trong ứng xử xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của người dân được bảo vệ tốt hơn, niềm tin vào chính quyền được củng cố, góp phần xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình và phát triển bền vững.