Hà Nội: Không để cam kết tại phiên chất vấn dừng lại ở lời hứa

Đặt rõ yêu cầu về trách nhiệm, cơ chế giám sát

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội về lĩnh vực quản lý môi trường diễn ra cuối tháng 10-2026, nhiều tồn tại trong thu gom, vận chuyển, tập kết và xử lý chất thải tại một số xã, phường: Thanh Oai, Bình Minh, Tương Mai, Phú Lương... đã được đại biểu chỉ rõ.

Các đại biểu nêu tồn tại tình trạng tồn đọng chất thải xây dựng tại Khu đô thị Thanh Hà (phường Phú Lương); rác sinh hoạt tập kết bừa bãi tại điểm tập kết Kim Thư (xã Thanh Oai), điểm trung chuyển rác Bình Đà (xã Bình Minh) và phố Tam Trinh (phường Tương Mai); đồng thời đề nghị Chủ tịch UBND các xã, phường này làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp khắc phục.

Đáng chú ý, phiên chất vấn không dừng lại ở việc yêu cầu giải trình, chủ tọa đã đặt ra yêu cầu rõ ràng về trách nhiệm, thời hạn khắc phục và cơ chế giám sát sau chất vấn đối với những tồn tại trong công tác quản lý môi trường.

Sau phần nêu giải pháp của các xã, phường, điều hành phiên chất vấn, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà đã nhấn mạnh yêu cầu các địa phương xử lý dứt điểm tình trạng này. Đồng thời, giao Tổ đại biểu HĐND thành phố tại các khu vực tiếp tục theo dõi, hỗ trợ Thường trực HĐND thành phố giám sát việc thực hiện.

Với phần trả lời của lãnh đạo phường Phú Lương chưa rõ ràng, đồng chí Phùng Thị Hồng Hà đề nghị làm rõ: Địa điểm được phản ánh có thuộc địa bàn phường hay không?; hình ảnh trong phóng sự ghi ngày 9-10 có đúng thực tế hay không?

Sau khi Chủ tịch UBND phường xác nhận hình ảnh có liên quan đến địa bàn, Chủ tịch HĐND thành phố yêu cầu địa phương rà soát, có văn bản báo cáo, giải trình cụ thể; đồng thời đề nghị Tổ đại biểu khu vực Hà Đông tiếp tục giám sát, báo cáo Thường trực HĐND thành phố.

Cách điều hành cho thấy, yêu cầu của chủ tọa không dừng ở việc nghe địa phương báo cáo đã làm gì, sẽ làm gì, mà truy đến cùng những nội dung chưa rõ, xác định trách nhiệm và có cơ chế kiểm chứng kết quả. Đặc biệt, việc giao các tổ đại biểu tiếp tục giám sát đã tạo sự kết nối giữa hoạt động chất vấn tại nghị trường với việc theo dõi, đôn đốc thực hiện tại địa bàn.

Những chuyển biến ban đầu: Môi trường đã sạch sẽ hơn

Tinh thần chỉ đạo của thành phố cũng được thể hiện ở việc không chỉ xử lý từng điểm nóng riêng lẻ mà còn nhìn nhận những bất cập trong cơ chế quản lý. Tại phiên chất vấn và trả lời chất vẫn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường yêu cầu các xã, phường tập trung khắc phục ngay những hạn chế trong thu gom, tập kết rác, không để khu vực giáp ranh thiếu đơn vị chịu trách nhiệm xử lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc các địa phương...

Từ những yêu cầu được đặt ra tại phiên chất vấn, các địa phương đã nhanh chóng triển khai biện pháp khắc phục. Theo ghi nhận tại phố Tam Trinh (phường Tương Mai), điểm tập kết rác được sắp xếp lại, xe thu gom không còn tập trung dưới lòng đường.

Ông Nguyễn Đức Vượng, Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng phường Tương Mai cho biết, sau phiên chất vấn, Chủ tịch UBND phường đã chỉ đạo yêu cầu nhà thầu duy trì vệ sinh sạch sẽ tại điểm tập kết số 18 đường Tam Trinh. Xe gom rác được bố trí gọn trong khu vực đã quây tôn; ban ngày mở cửa để người dân đưa rác vào đúng nơi quy định. Đến 20 giờ, các xe mới được đưa ra phía ngoài để thực hiện việc cẩu, ép rác lên xe vận chuyển về khu xử lý Nam Sơn.

Việc tổ chức lại hoạt động tại điểm tập kết đã góp phần khắc phục tình trạng xe rác đỗ dưới lòng đường trong giờ cao điểm, đồng thời bảo đảm hoạt động thu gom, vận chuyển được thực hiện theo khung thời gian cụ thể.

Tại xã Thanh Oai, khối lượng rác tồn đọng tại điểm tập kết Kim Thư được xử lý với quy mô lớn. Trước phiên chất vấn, khu vực này tồn tại lượng rác lớn, tràn ra xung quanh, gây ô nhiễm và ảnh hưởng đến ruộng đồng. Sau phiên chất vấn, hơn 300 tấn rác tồn đọng đã được thu dọn liên tục trong nhiều ngày.

Ông Nguyễn Đổng Vương, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Thanh Oai cho biết, địa phương đã quây rào để cách biệt khu vực bãi rác với xung quanh, lắp camera giám sát và phối hợp lực lượng an ninh phát hiện, xử lý các trường hợp không chấp hành.

Đồng thời, xã cũng giao các đơn vị rà soát vị trí phù hợp để bố trí điểm tập kết, trung chuyển rác mới do điểm Kim Thư nằm trong phạm vi thu hồi đất phục vụ dự án Vinhomes Olympic.

Đối với xã Bình Minh, ngay sau phiên chất vấn, UBND xã đã chỉ đạo xử lý, di chuyển toàn bộ lượng rác thải tập kết trong ngày ra khỏi khu vực được phản ánh...

Không chỉ các điểm tập kết rác, những vấn đề về đổ thải trái phép, san lấp ao hồ, sử dụng đất sai mục đích tại phường Phú Lương cũng đang được chính quyền địa phương tập trung xử lý sau phiên chất vấn.

Tại khu đất A.12, khu đô thị Thanh Hà, phường Phú Lương, sau khi có phản ánh và yêu cầu làm rõ tại nghị trường, chính quyền phường đã chỉ đạo lực lượng công an và các đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh; yêu cầu nhà thầu thu dọn chất thải, hoàn trả mặt bằng, quây tôn tại những vị trí có nguy cơ tái diễn vi phạm, nhất là khu vực giáp các tuyến đường giao thông lớn.

Cùng với khắc phục hiện trạng, việc xử lý trách nhiệm cũng được triển khai. Trước đó, Công an phường Phú Lương đã xử phạt một trường hợp đổ đất thải trái phép tại khu vực A.12 với số tiền 7 triệu đồng, buộc khắc phục hậu quả. Ban quản lý dự án và lực lượng bảo vệ được yêu cầu tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện phương tiện có dấu hiệu vận chuyển chất thải đến đổ trái phép...

Những kết quả này cho thấy việc thực hiện các yêu cầu sau chất vấn đã được mở rộng từ xử lý hiện trạng sang kiểm soát nguyên nhân, ngăn chặn vi phạm tái diễn và định hướng sử dụng đất phù hợp quy hoạch.

Có thể thấy, đằng sau những kết quả này là sự kết nối giữa yêu cầu chỉ đạo của thành phố, trách nhiệm tổ chức thực hiện cam kết của chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, những chuyển biến sau chất vấn mới là kết quả bước đầu. Việc thu dọn rác phải đi cùng duy trì vệ sinh thường xuyên; việc xử phạt vi phạm phải gắn với kiểm soát, ngăn chặn tái diễn; việc di dời các điểm tập kết tự phát cần được thực hiện theo đúng tiến độ, kế hoạch.

Vì vậy, trách nhiệm của chính quyền địa phương không kết thúc khi các điểm nóng được xử lý trước mắt, cũng như trách nhiệm giám sát của HĐND thành phố không dừng lại sau phiên chất vấn. Sự vào cuộc đồng bộ từ thành phố đến cơ sở, cùng việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các cam kết, sẽ quyết định tính bền vững của những chuyển biến này.