Nông nghiệp xanh ở Bất Bạt mở hướng phát triển bền vững

Sức sống mới trên những mảnh ruộng, triền đồi

Thay cho thói quen canh tác phụ thuộc vào phân bón, thuốc hóa học hay chăn nuôi nhỏ lẻ dựa trên kinh nghiệm cũ, người dân xã Bất Bạt đang dần quen với khái niệm "canh tác an toàn", "nông nghiệp tuần hoàn" và "liên kết chuỗi giá trị".

Tại vùng đất bãi Đan Thê, nơi được coi là "vựa rau" ngắn ngày của xã, màu xanh mướt của những ruộng dưa chuột, rau ăn lá đang hứa hẹn những mùa vụ bội thu. Chị Nguyễn Thị Nụ, chuyên viên Phòng Hạ tầng - Nông nghiệp và Môi trường xã Bất Bạt cho biết: "Đan Thê có lợi thế đất đai rất lớn để làm rau hàng hóa. Vì vậy, địa phương đang vận động bà con liên kết với hợp tác xã để chuẩn hóa từ khâu chọn giống, sử dụng phân bón hữu cơ đến hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật, từng bước xây dựng thương hiệu rau an toàn Bất Bạt".

Không chỉ dừng ở cây rau, tư duy làm nông nghiệp xanh đã bắt rễ vào các mô hình sản xuất quy mô tại thôn Thuần Mỹ. Tại đây, Hợp tác xã Công nghệ xanh Ba Vì đã biến 0,5ha đất sản xuất thành một chuỗi sinh thái khép kín, từ trồng nấm ăn, nấm dược liệu (đông trùng hạ thảo), rau sạch cho đến chế biến sâu tinh bột nghệ, sắn dây. Giám đốc Hợp tác xã Công nghệ xanh Ba Vì Đặng Đức Hiệp chia sẻ: “Chúng tôi ưu tiên nguyên liệu tự nhiên, triệt tiêu các yếu tố gây hại cho môi trường. Làm nông nghiệp xanh trước hết là để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, sau là bảo vệ chính môi trường sống của mình”.

Cũng trên vùng đất Thuần Mỹ, mô hình chăn nuôi tuần hoàn bò BBB quy mô 200 - 400 con/năm trên diện tích 2,3ha đang chứng minh hiệu quả vượt trội. Sự kết hợp ăn ý giữa chăn nuôi và trồng trọt không chỉ giải quyết triệt để bài toán rác thải, phụ phẩm nông nghiệp mà còn tối ưu hóa chi phí đầu vào, mở ra hướng làm giàu bền vững.

Trong khi đó, tại thôn Cẩm An, khát vọng đa dạng hóa cây trồng giá trị cao đang được hiện thực hóa qua mô hình trồng sâm Lam Núi Giành của gia đình ông Nguyễn Văn Thiện. Với quy mô 5ha (đã phủ xanh 2ha), đây hứa hẹn sẽ là một trong những cây trồng "mới - lạ - giá trị cao", đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong khai thác tiềm năng đất đai ở địa phương.

Tối ưu hóa không gian, nâng tầm giá trị nông sản

Chuyển đổi sang nông nghiệp an toàn không chỉ dừng ở câu chuyện bảo vệ môi trường, mà bài toán cốt lõi là phải mang lại lợi nhuận thực tế cho người dân.

Ông Hoàng Hòa Bình, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Hạ tầng - Nông nghiệp và Môi trường xã Bất Bạt nhìn nhận: "Sản xuất xanh chỉ bền vững khi nông dân sống tốt với nó. Điều quan trọng nhất hiện nay là phải tháo gỡ khâu đầu ra, hình thành mối quan hệ bền vững giữa người dân - hợp tác xã - doanh nghiệp. Có thị trường ổn định, giá thu mua hợp lý và lợi ích hài hòa thì bà con mới yên tâm gắn bó lâu dài".

Xác định rõ mục tiêu đó, trong giai đoạn 2026 - 2030, xã Bất Bạt đặt quyết tâm quy hoạch lại không gian sản xuất dựa trên thế mạnh từng vùng thay vì phát triển dàn trải. Trong đó, khu vực Cẩm An, Phú Phong được quy hoạch phát triển vùng cây ăn quả với trọng tâm là cây ổi, hướng tới mục tiêu 70ha đạt chuẩn VietGAP vào năm 2030.

Vùng Đan Thê, Khê Thượng tập trung chuyên canh rau hàng hóa và dưa chuột an toàn; vùng Thuần Mỹ gắn cây ăn quả với sơ chế, chế biến sâu và xây dựng sản phẩm OCOP; đồng thời phấn đấu hình thành khoảng 350ha lúa chất lượng cao áp dụng đồng bộ quy trình giảm chi phí đầu vào.

Bên cạnh trồng trọt, Bất Bạt cũng tính toán lời giải căn cơ cho bài toán chăn nuôi thông qua lộ trình đưa sản xuất ra khỏi khu dân cư. Địa phương định hướng hình thành 2 vùng chăn nuôi tập trung, hiện đại và khép kín tại Thái Bạt (24ha nuôi lợn) và Thuần Mỹ (16ha nuôi gà). Việc ứng dụng chế phẩm vi sinh, xử lý chất thải bằng hầm biogas và tận dụng phụ phẩm làm phân bón hữu cơ sẽ là "chìa khóa" để biến rác thải chăn nuôi thành tài nguyên phục vụ trở lại cho trồng trọt.

Trong guồng quay đó, các hợp tác xã giữ vai trò hạt nhân tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Bất Bạt đang đẩy mạnh củng cố năng lực quản trị cho các hợp tác xã, tạo cầu nối bắt tay với doanh nghiệp để hình thành vùng nguyên liệu lớn, kiểm soát chất lượng đồng bộ. Mục tiêu đến năm 2030, Bất Bạt sẽ sở hữu khoảng 20 sản phẩm OCOP được chứng nhận, tạo điểm nhấn thương hiệu cho nông sản vùng đất miền núi Ba Vì.

"Phát triển nông nghiệp xanh không đơn thuần là giảm lượng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật vật mà còn là tổ chức lại sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, nâng cao thu nhập cho người nông dân và phát triển thị trường tiêu thụ. Đó chính là con đường để Bất Bạt khẳng định vị thế, đưa nông sản địa phương tham gia sâu vào chuỗi giá trị của Thủ đô", ông Hoàng Hòa Bình nhấn mạnh.