Gỡ điểm nghẽn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Nhận diện đúng điểm nghẽn tiếp cận vốn

Theo báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 của UBND thành phố Hà Nội, dư nợ tín dụng trên địa bàn đến cuối tháng 10 đạt khoảng 6.768 nghìn tỷ đồng, tăng 17,17% so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, mức tăng này thấp hơn tốc độ 22,76% của cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, huy động vốn tăng 11,93% so với cuối năm 2025. Những diễn biến này cho thấy tín dụng vẫn được mở rộng, song yêu cầu nâng cao hiệu quả phân bổ và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế tiếp tục đặt ra.

Liên quan đến tình hình hoạt động của doanh nghiệp, trong 10 tháng năm 2026, Hà Nội có 27.793 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký 537.480 tỷ đồng, tăng 57% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước; 11.492 doanh nghiệp hoạt động trở lại, tăng 32%.

Tuy nhiên, cùng thời gian này có 12.592 doanh nghiệp giải thể, tăng 59%; 13.230 doanh nghiệp đã hoàn tất giải thể và được cấp thông báo giải thể, tăng 110%; 27.800 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 10%. Tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn là 239.313 đơn vị.

Đánh giá về tình hình sản xuất, kinh doanh, báo cáo của UBND thành phố cũng chỉ ra những khó khăn đến từ nhu cầu thị trường chưa phục hồi vững chắc, áp lực cạnh tranh gia tăng, giá nguyên vật liệu, chi phí năng lượng và vận tải tăng.

CPI bình quân 10 tháng tăng 4,92%, cao hơn mục tiêu kiểm soát 4,5% là 0,42 điểm phần trăm; giá giao thông, nhà ở, điện nước, nhiên liệu, vật liệu xây dựng và dịch vụ ăn uống tiếp tục gây sức ép lên chi phí sản xuất và sức mua. Những yếu tố này tác động đến doanh thu, lợi nhuận, khả năng tích lũy cũng như dòng tiền của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến quyết định vay vốn và khả năng đáp ứng các điều kiện tín dụng.

Từ góc độ doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (HANOISME) cho rằng, cần phân biệt rõ nhu cầu vay vốn với khả năng sử dụng vốn hiệu quả và hoàn trả đúng hạn. Không phải doanh nghiệp có nhu cầu vốn đều có thể chuyển nhu cầu đó thành khoản vay, bởi khả năng hấp thụ vốn còn phụ thuộc vào đầu ra, dòng tiền và hiệu quả phương án kinh doanh.

Theo ông Mạc Quốc Anh, có doanh nghiệp cần bổ sung vốn lưu động để duy trì sản xuất nhưng đầu ra chưa ổn định, khách hàng thanh toán chậm, khiến việc dự báo dòng tiền trả nợ gặp khó khăn. Trong trường hợp này, vay thêm có thể làm gia tăng áp lực tài chính. Ngược lại, có doanh nghiệp sở hữu đơn hàng, phương án kinh doanh khả thi nhưng vẫn khó tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính chưa phản ánh đầy đủ hoạt động hoặc chưa chứng minh rõ dòng tiền. Một số trường hợp khác đã đủ điều kiện vay nhưng hạn mức, thời hạn vay chưa phù hợp với chu kỳ sản xuất và thu hồi vốn.

Vì vậy, điểm nghẽn cần quan tâm trước hết là đầu ra và dòng tiền. Khi thẩm định, ngân hàng cần xem xét chất lượng đơn hàng, khả năng tiêu thụ sản phẩm và thời gian thu hồi tiền, thay vì chỉ căn cứ vào nhu cầu vay vốn.

Bên cạnh đó, tài sản bảo đảm và chất lượng hồ sơ tài chính vẫn là những rào cản đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa. Từ thực tế này, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao chất lượng thông tin tài chính, đồng thời ngân hàng mở rộng căn cứ thẩm định trên cơ sở những dữ liệu có thể kiểm chứng như hợp đồng đầu ra, hóa đơn điện tử, lịch sử giao dịch, dòng tiền qua tài khoản và khả năng thanh toán của đối tác. Cách tiếp cận này giúp ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá năng lực tạo doanh thu và trả nợ của doanh nghiệp, nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu thẩm định và kiểm soát rủi ro tín dụng.

Ngân hàng mở rộng gói vay, điều chỉnh cách thẩm định

Bên cạnh việc điều chỉnh lãi suất, các ngân hàng cũng triển khai những chương trình tín dụng riêng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn của từng nhóm doanh nghiệp. Ngân hàng TPBank đang triển khai các giải pháp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Với gói tín dụng 3.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, ngân hàng áp dụng hai phương thức cấp tín dụng: Dựa trên kết quả xếp hạng đối với khách hàng phù hợp hoặc trên cơ sở những tài sản bảo đảm phổ biến như bất động sản, ô tô.

Theo ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank, bên cạnh sự hỗ trợ từ ngân hàng, doanh nghiệp cần chủ động minh bạch hoạt động sản xuất, kinh doanh và dòng tiền, xác định rõ nhu cầu sử dụng vốn để phối hợp với ngân hàng trong quá trình vay vốn.

Với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, TPBank đã đơn giản hóa quy trình tiếp cận tín dụng thông qua nền tảng số TPBank Biz. Doanh nghiệp có thể đăng ký hạn mức, gửi hồ sơ và thực hiện giải ngân trực tuyến, thay vì phải trải qua nhiều bước thủ công như trước.

Ngân hàng Agribank dành 70.000 tỷ đồng triển khai chương tín dụng ưu đãi với lãi suất cho vay thấp hơn 1-2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Cùng với đó, Agribank tiếp tục triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi theo đối tượng khách hàng, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên của nền kinh tế với tổng quy mô hơn 500.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn 2-2,5%/năm so với lãi suất cho vay thông thường.

Theo ông Phạm Toàn Vượng, Tổng Giám đốc Ngân hàng Agribank, ngân hàng chủ động rà soát, tiếp cận và tư vấn các doanh nghiệp có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, nhất là những đơn vị thuộc lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng và tham gia chuỗi giá trị; đồng thời hỗ trợ khách hàng hoàn thiện phương án, hồ sơ vay vốn.

Cùng với đó, Agribank tiếp tục đổi mới phương thức cấp tín dụng, tăng cường thẩm định trên cơ sở dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, đầu ra và hiệu quả phương án kinh doanh.

Những chương trình trên cho thấy các ngân hàng đang mở rộng nguồn vốn ưu đãi và đa dạng cách thức hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, lãi suất thấp mới là một trong những điều kiện để giảm chi phí vốn. Khả năng tiếp cận khoản vay vẫn phụ thuộc vào tình hình tài chính, phương án sử dụng vốn, tài sản bảo đảm và khả năng trả nợ của từng khách hàng. Vì vậy, hiệu quả của các chương trình cần được nhìn nhận không chỉ qua quy mô đăng ký mà còn ở khả năng giải ngân đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phù hợp với chu kỳ kinh doanh.

Trong những tháng cuối năm, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo các sở, ngành tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu tư, tiếp cận vốn và phát triển thị trường; tăng cường kết nối ngân hàng – doanh nghiệp theo từng dự án. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước Khu vực I phối hợp với các tổ chức tín dụng định hướng dòng vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các dự án đủ điều kiện, đồng thời kiểm soát rủi ro tín dụng.