“Vĩ tuyến 17 ngày và đêm” – Những thước phim lay động về thời chiến
Trong hai ngày 7 và 8-11, chương trình “Hẹn với phim Việt” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội giới thiệu tới khán giả hai tập phim “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm” của đạo diễn Hải Ninh, do Hãng Phim truyện Việt Nam thực hiện năm 1972.
Với câu chuyện giàu sức lay động về cuộc sống và cuộc đấu tranh của nhân dân hai bờ sông Bến Hải trong những năm đất nước bị chia cắt, bộ phim tái hiện một giai đoạn lịch sử nhiều đau thương, mất mát, đồng thời khắc họa phẩm chất kiên cường, bất khuất của con người Việt Nam trong chiến tranh.

Lấy bối cảnh vùng giới tuyến quân sự tạm thời ở vĩ tuyến 17, bộ phim đưa người xem đến với cuộc sống đầy gian nan của những người dân Quảng Trị khi đất nước bị chia cắt. Chuyện phim về nhân vật Dịu do NSND Trà Giang thủ vai. Có chồng đi tập kết ra Bắc, Dịu ở lại quê nhà, một mình gánh vác việc gia đình, chăm sóc con nhỏ và chuẩn bị cho ngày sinh nở.
Trong hoàn cảnh đầy hiểm nguy, Dịu còn đảm nhiệm công tác bí mật, tham gia lãnh đạo nhân dân địa phương đấu tranh chống lại sự đàn áp, khủng bố của địch. Những trận càn, những cuộc bắt bớ, giam cầm và tra tấn liên tiếp diễn ra, đẩy người dân vào cảnh khốn cùng. Song, trước mọi thủ đoạn dụ dỗ, đe dọa, Dịu vẫn giữ vững khí tiết, niềm tin và ý chí đấu tranh.

Một trong những tình tiết gây xúc động là sự hy sinh của bác Thuận, Bí thư chi bộ. Trước sự tra khảo và những thủ đoạn tàn bạo của kẻ thù, bác kiên quyết không khuất phục và bị sát hại. Sự mất mát ấy càng thôi thúc Dịu đứng lên gánh vác trọng trách, thay bác tiếp tục lãnh đạo phong trào cách mạng. Hình ảnh người phụ nữ vừa mang thiên chức làm mẹ, vừa kiên cường trước những thử thách khốc liệt của chiến tranh trở thành điểm nhấn xuyên suốt tác phẩm.
Qua nhân vật Dịu, bộ phim khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam giàu tình yêu thương, có bản lĩnh và lòng quả cảm, sẵn sàng hy sinh hạnh phúc riêng vì sự nghiệp chung.

Bên cạnh NSND Trà Giang, phim còn có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tên tuổi như Lâm Tới, Phi Nga, Đoàn Dũng...
Được thực hiện trong những năm chiến tranh ác liệt, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm” mang dấu ấn đặc biệt của một tác phẩm điện ảnh được xây dựng từ chính đời sống chiến đấu của nhân dân vùng giới tuyến.
Đạo diễn Hải Ninh và nhà biên kịch Hoàng Tích Chỉ đã dành nhiều năm tìm hiểu thực tế tại Vĩnh Linh (Quảng Trị), gặp gỡ những người trực tiếp sống và chiến đấu ở hai bờ Bến Hải để xây dựng kịch bản. Những câu chuyện có thật về số phận, mất mát và ý chí đấu tranh của người dân đã tạo nên chất liệu hiện thực sâu sắc cho tác phẩm.

Tại Liên hoan phim Moskva năm 1973, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm” giành giải Nhất của Ủy ban Bảo vệ Hòa bình thế giới, đồng thời giúp NSND Trà Giang đoạt giải Nữ diễn viên xuất sắc. Tác phẩm được trình chiếu tại nhiều quốc gia, góp phần giới thiệu hình ảnh con người Việt Nam kiên cường trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, bộ phim “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm” vẫnlay động khán giả. Qua hai tập phim trong chương trình “Hẹn với phim Việt”, khán giả có dịp trở lại với một thời kỳ lịch sử đầy gian khó, cảm nhận rõ hơn những hy sinh của các thế hệ đi trước và thêm trân trọng giá trị của hòa bình, thống nhất hôm nay.
Thụy Du