Hà Nội thí điểm xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật tại xã Phúc Thịnh, Thư Lâm

Chiều 6-11, tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, UBND thành phố Hà Nội đã triển khai Đề án thí điểm xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật tại xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm.

Đưa pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử trong cộng đồng

Đề án hướng tới xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử trong xã hội. Theo đó, người dân được tiếp cận đầy đủ, thuận tiện thông tin pháp luật khi có nhu cầu, chủ động và tự giác chấp hành các quy định. Chính quyền cơ sở nâng cao năng lực tổ chức thi hành pháp luật, giải quyết công việc nhanh chóng, minh bạch; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức gương mẫu trong thực thi công vụ, phục vụ Nhân dân.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là phát huy vai trò của cộng đồng trong phòng ngừa, phát hiện vi phạm, tranh chấp từ sớm, từ xa; bảo đảm các hành vi vi phạm được xem xét, xử lý công bằng, nghiêm minh, đúng quy định. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị, xây dựng chính quyền cơ sở liêm chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Trong giai đoạn 2026-2028, Đề án đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể. Phấn đấu 100% tổ chức đảng, cơ quan chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã hoàn thành tốt nhiệm vụ; 100% đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên. Toàn bộ hành vi vi phạm được phát hiện phải được xem xét, xử lý theo quy định.

Đề án cũng đặt mục tiêu 100% người dân, doanh nghiệp được tiếp cận các nội dung pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống, trong đó 90% tiếp cận qua nền tảng số. Người dân biết nơi tra cứu, đầu mối hỗ trợ thông tin pháp luật khi cần; 100% hộ gia đình, doanh nghiệp, hợp tác xã, cá nhân kinh doanh cam kết tuân thủ pháp luật.

Cùng với đó, phấn đấu 90-95% thôn, tổ dân phố không có cư dân vi phạm pháp luật hình sự nghiêm trọng phải xử lý, đạt tiêu chí xây dựng xã không ma túy; 100% người thuộc diện trợ giúp pháp lý được tiếp cận thông tin và thực hiện yêu cầu trợ giúp theo quy định. Tỷ lệ hòa giải thành ở cơ sở đạt từ 90% trở lên.

Đáng chú ý, Đề án đề cao sự tham gia của người dân trong xây dựng và thực thi chính sách. Phấn đấu 90% người dân tham gia góp ý chính sách; 95% kiến nghị thuộc thẩm quyền được xem xét, giải quyết hoặc trả lời đúng thời hạn ngay từ cơ sở. Các vụ việc hòa giải được tiếp nhận, xử lý kịp thời, tỷ lệ hòa giải thành đạt từ 90% trở lên.

Giai đoạn 2029-2030, hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm sẽ triển khai bảng điều khiển số theo dõi các chỉ tiêu về nhận thức, tuân thủ pháp luật trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, môi trường, giao thông, an ninh trật tự, hòa giải cơ sở và mức độ hài lòng của người dân.

Hai địa phương phấn đấu đạt tiêu chí “3 không”: Không ma túy, không có cư dân vi phạm pháp luật hình sự nghiêm trọng, không có tranh chấp, khiếu kiện tập thể hoặc kéo dài; giảm ít nhất 10% các vi phạm phổ biến về đất đai, xây dựng, vệ sinh môi trường, giao thông, kinh doanh, an ninh trật tự so với năm đầu triển khai. Mục tiêu đặt ra là hình thành mô hình chính quyền hướng dẫn trước, xử lý sau; người dân hiểu luật, làm đúng luật và giám sát việc tuân thủ; cộng đồng tự quản, kỷ cương, văn minh.

Đề án được triển khai qua 2 giai đoạn. Giai đoạn năm 2026 đến năm 2030: Triển khai thực hiện tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm và nhân rộng trên địa bàn thành phố; sơ kết và hoàn thành bộ tiêu chí đánh giá. Giai đoạn năm 2031- 2035: Tiếp tục triển khai, hoàn thiện mô hình, mở rộng đối với các địa bàn đủ điều kiện; năm 2035 tổ chức tổng kết Đề án, đánh giá toàn diện kết quả, tác động, tính khả thi và hiệu quả thực hiện, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng mô hình.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Đề án đề ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, đáng chú ý là xây dựng Bộ tiêu chí văn hóa tuân thủ pháp luật tại hai xã với 5 trụ cột: Chính quyền tuân thủ; người dân hiểu luật, làm đúng luật; cộng đồng tự quản theo pháp luật; doanh nghiệp, hộ kinh doanh liêm chính, tuân thủ; không gian số pháp lý an toàn.

Cùng với xây dựng chính quyền cơ sở nêu gương tuân thủ pháp luật, Đề án chú trọng triển khai mô hình “Hướng dẫn trước - kiểm tra sau - xử lý nghiêm minh”...

Đổi mới quản trị cơ sở, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo

Theo Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Duy Hoàng Dương, việc triển khai Đề án đã thể hiện bước chuyển trong tư duy và cách thức tổ chức công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đó là không chỉ làm cho người dân biết pháp luật, hiểu pháp luật, mà quan trọng hơn nữa là tự giác thực hiện pháp luật, coi việc tuân thủ pháp luật là nhu cầu tự thân, là chuẩn mực trong hành vi và ứng xử hằng ngày.

Văn hóa tuân thủ pháp luật được hình thành từ những việc làm cụ thể, thiết thực, gần gũi với cuộc sống của người dân; từ việc chấp hành các quy định về trật tự, an toàn giao thông, bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự đô thị, thực hiện nếp sống văn minh, đến việc giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng trên cơ sở pháp luật.

“Đặc biệt, văn hóa thượng tôn pháp luật trước hết phải được thể hiện trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, trong tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ Nhân dân, sự gương mẫu chấp hành pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức"- Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội nhấn mạnh. Đồng thời cho biết, với trách nhiệm là cơ quan tham mưu UBND thành phố trong lĩnh vực tư pháp, đồng thời là Cơ quan Thường trực Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố, Sở Tư pháp xác định việc tham mưu, hướng dẫn và phối hợp triển khai Đề án thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh, Thư Lâm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Là địa phương được lựa chọn thí điểm thực hiện Đề án, Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Nguyễn Thành Luân cho rằng, đây là nền tảng để hình thành, lan tỏa thói quen sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật; nâng cao ý thức chấp hành trong cộng đồng, hạn chế vi phạm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương.

Ông Luân cho biết, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, xã Thư Lâm triển khai nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp, hiệu quả, từng bước thực hiện bộ tiêu chí văn hóa tuân thủ pháp luật.

Địa phương kỳ vọng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận và chung sức của Nhân dân, sẽ xây dựng được cộng đồng dân cư văn minh, kỷ cương, tự quản; trở thành mô hình mẫu về chính quyền hướng dẫn trước, xử lý sau; người dân biết luật, làm đúng luật và giám sát việc tuân thủ pháp luật.

Tại xã Phúc Thịnh, việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật được đặt trong tổng thể triển khai mô hình “Xã xã hội chủ nghĩa” giai đoạn 2026-2030.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Lê Thế Chuyên, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và quyết tâm chính trị cao. Với vị thế là địa phương được lựa chọn thí điểm mô hình “Xã xã hội chủ nghĩa” của Thủ đô, Phúc Thịnh cam kết tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, phát huy vai trò điều phối của Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, hướng tới nền quản trị cơ sở kỷ cương, liêm chính, lấy sự hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo cao nhất.

Từ thí điểm tại Phúc Thịnh và Thư Lâm, Hà Nội kỳ vọng từng bước hình thành phương thức quản trị cơ sở dựa trên tinh thần thượng tôn pháp luật, trong đó chính quyền chủ động hướng dẫn, người dân tự giác chấp hành và cộng đồng tích cực giám sát. Qua đó, đưa pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử thường ngày, kỷ cương xã hội được củng cố từ cơ sở, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.