Phụ tùng ô tô giả, nhái: Mối nguy tiềm ẩn trên thị trường

Hàng loạt vụ vi phạm bị phát hiện

Mới đây, qua kiểm tra Công ty TNHH Hòa Thắng Group (Khu đô thị Đầm Trấu, phường Hồng Hà), Đội Quản lý thị trường số 1 phát hiện 53.622 sản phẩm phụ tùng ô tô giả mạo nhãn hiệu Asahi.

Qua rà soát, lực lượng chức năng xác định doanh nghiệp này kinh doanh phụ tùng ô tô mang nhãn Asahi trên hai website "hoathang.vn" và "asahiparts.jp". Đáng chú ý, các website còn đăng tải thông tin, hình ảnh liên quan đến nhiều thương hiệu ô tô đang được bảo hộ tại Việt Nam như VinFast, Ford, Toyota, Hyundai, Mitsubishi, Mazda...

Liên quan đến vụ việc, Công ty Luật TNHH T&G, đại diện pháp lý tại Việt Nam của Ford Motor Company xác nhận, Ford không có bất kỳ mối quan hệ nào với Công ty TNHH Hòa Thắng Group và hai website nêu trên. Tương tự, Công ty Luật TNHH Ambys Hà Nội, đại diện sở hữu trí tuệ của Công ty CP VinFast Việt Nam, khẳng định VinFast không có quan hệ với doanh nghiệp này, đồng thời không cho phép sử dụng thông tin trên website "hoathang.vn" để quảng cáo sản phẩm má phanh trước mang nhãn hiệu VinFast VF 9.

Đây không phải là vụ việc cá biệt. Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 1 kiểm tra một cơ sở kinh doanh tại Khu đô thị mới Đặng Xá, xã Thuận An, phát hiện 835 sản phẩm phụ tùng ô tô giả mạo nhãn hiệu Peugeot. Trong quý II/2026, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện, tạm giữ 300 sản phẩm vòng bi có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu SKF tại một hộ kinh doanh trên phố Hàng Cháo, phường Ô Chợ Dừa.

Không chỉ tại Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng tại các địa phương như Hà Tĩnh, Nghệ An, Cao Bằng, Quảng Ninh... cũng liên tiếp phát hiện các vụ kinh doanh, buôn bán và vận chuyển phụ tùng ô tô giả mạo nhãn hiệu.

Thực tế này cho thấy hàng giả, hàng nhái trong lĩnh vực phụ tùng ô tô đang là vấn đề đáng lo ngại. Các sản phẩm vi phạm không chỉ xuất hiện tại cửa hàng kinh doanh truyền thống mà còn được quảng bá, tiêu thụ qua các nền tảng trực tuyến, khiến việc kiểm soát thị trường thêm phức tạp.

Minh bạch nguồn gốc phụ tùng

Theo ông Đào Phan Long, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Cơ khí Việt Nam, phụ tùng ô tô là mặt hàng đặc thù, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao. Việc sản xuất, kinh doanh phụ tùng giả không chỉ xâm phạm quyền lợi và uy tín của nhà sản xuất mà còn trực tiếp đe dọa quyền lợi người tiêu dùng.

Đáng lo ngại, phụ tùng giả thường được sản xuất bằng công nghệ thủ công, sử dụng vật liệu không bảo đảm chất lượng, dẫn đến độ chính xác và độ bền thấp, nhanh hư hỏng. Với những bộ phận liên quan trực tiếp đến vận hành và an toàn của phương tiện, việc sử dụng sản phẩm không đạt chuẩn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Theo Tổng Giám đốc Honda Việt Nam Sayaka Hattori, phụ tùng ô tô trên thị trường hiện có thể chia thành ba nhóm chính: phụ tùng chính hãng, phụ tùng OEM và phụ tùng độ do bên thứ ba cung cấp. Người tiêu dùng cần phân biệt rõ các nhóm sản phẩm này để tránh nhầm lẫn giữa phụ tùng thay thế hợp pháp và hàng giả mạo nhãn hiệu.

Phân tích về nguyên nhân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Dương Mạnh Hùng cho rằng, tình trạng phụ tùng ô tô giả, nhái ngày càng phức tạp một phần do các đối tượng sử dụng công nghệ, thủ đoạn tinh vi hơn. Bên cạnh đó, tâm lý chuộng hàng giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng cũng tạo điều kiện cho hàng giả len lỏi vào thị trường.

Ông Hùng cũng nhận định, chế tài xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi kinh doanh hàng giả chưa đủ sức răn đe. Mặc dù pháp luật đã có quy định xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, số vụ việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự trên thực tế vẫn còn hạn chế.

Ở góc độ thị trường, ông Đào Phan Long cảnh báo, việc người tiêu dùng chấp nhận những sản phẩm có mức giá thấp bất thường có thể tạo ra vòng xoáy cạnh tranh không lành mạnh, làm méo mó môi trường kinh doanh và gây bất lợi cho các doanh nghiệp sản xuất, phân phối chân chính.

Để hạn chế nguy cơ mua phải phụ tùng giả, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam Nguyễn Đăng Sinh, khuyến cáo người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ thông tin sản phẩm trước khi mua. Ưu tiên lựa chọn phụ tùng tại đại lý, cửa hàng được nhà sản xuất ủy quyền, có hóa đơn, chứng từ và chính sách bảo hành rõ ràng; không nên ham rẻ mà mua hàng tại các điểm bán không rõ nguồn gốc.

Đối với cơ quan quản lý, cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát các cơ sở kinh doanh phụ tùng ô tô, đặc biệt là những điểm bán có dấu hiệu vi phạm và hoạt động kinh doanh trên môi trường trực tuyến. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, phân tích dữ liệu giao dịch, truy xuất nguồn gốc hàng hóa cũng cần được đẩy mạnh nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm.

Quan trọng hơn, các hành vi sản xuất, buôn bán phụ tùng ô tô giả mạo nhãn hiệu cần được xử lý nghiêm, tương xứng với tính chất và mức độ vi phạm. Chỉ khi nguồn gốc hàng hóa được minh bạch, trách nhiệm của doanh nghiệp được đề cao và chế tài đủ sức răn đe, thị trường phụ tùng ô tô mới có thể phát triển lành mạnh, bảo đảm quyền lợi và an toàn cho người tiêu dùng.