Yok Đôn: Du lịch thân thiện, trả tự do cho voi giữa đại ngàn

Trải nghiệm văn minh và cảm xúc vỡ òa của du khách quốc tế

Sương sớm trên dòng Sêrêpốk huyền thoại chưa kịp tan, đoàn chúng tôi cùng nhóm du khách nước ngoài đã có mặt tại phân khu bảo tồn của Vườn quốc gia Yok Đôn (xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk). Khác hoàn toàn với cảnh tượng náo nhiệt, ồn ào của những điểm du lịch cưỡi voi thuở trước, hành trình hôm nay bắt đầu bằng một khoảng lặng trang nghiêm và đầy háo hức.

Du khách được phổ biến nghiêm ngặt nguyên tắc ứng xử: Giữ khoảng cách tối thiểu từ 25 – 30 mét, bước đi nhẹ nhàng, không gây tiếng ồn lớn, không dùng thức ăn để mồi nhử và tuyệt đối không xâm phạm vào không gian sống tự nhiên của voi.

Đi sâu vào vạt rừng khộp đặc trưng, hướng dẫn viên ra hiệu dừng lại. Cách chúng tôi chừng vài chục mét sau lùm le, cô voi Bun Khăm và Y Khuôn đang khoan thai dùng chiếc vòi khéo léo bẻ gãy một cành cây non tước vỏ nhai ngon lành. Thỉnh thoảng, Bun Khăm lại tung một nắm bụi đất đỏ lên lưng để xua đuổi côn trùng rồi ve vẩy đôi tai to lớn. Không một sợi xích, không một mệnh lệnh ép buộc, người khổng lồ của Tây Nguyên đang thực sự sống cuộc đời của một chú voi tự do.

Thay vì những chuyến cưỡi voi truyền thống, mô hình du lịch thân thiện tại Yok Đôn đã mang đến cho du khách một góc nhìn hoàn toàn mới mẻ và đầy nhân văn. Chứng kiến khoảnh khắc ấy, anh Andreas Pausch (du khách đến từ Denver Colorado USA) không giấu nổi sự xúc động, anh cho rằng đây là một trải nghiệm tuyệt vời hơn rất nhiều, bởi ở nơi này, những chú voi được sống tự do, hạnh phúc, còn du khách chỉ đơn thuần là những người lặng lẽ dõi theo từng khoảnh khắc sinh hoạt tự nhiên nhất của chúng.

Không chỉ ấn tượng trước đời sống hoang dã của loài voi, du khách còn bày tỏ sự thán phục trước tinh thần tận tâm và vốn hiểu biết sâu sắc của đội ngũ nài voi cùng hướng dẫn viên bản địa. Từ thói quen, tính cách cho đến sở thích riêng của từng cá thể voi, họ đều nắm rõ và nhiệt tình giải đáp mọi thắc mắc, biến hành trình khám phá rừng xanh thành một kỷ niệm sâu sắc, trọn vẹn và chan chứa tình yêu thiên nhiên.

Cùng chung cảm xúc, chị Charlotte Mitchell (du khách cũng đến từ Denver Colorado USA) chia sẻ rằng sự tôn trọng ranh giới giữa người và thú khiến chị cảm thấy chuyến đi mang tính giáo dục sâu sắc: “Chúng tôi phải cuốc bộ băng rừng, toát mồ hôi và kiên nhẫn lần theo dấu chân voi. Cảm giác hồi hộp chờ đợi rồi vỡ òa khi thấy voi hiện ra giữa thiên nhiên kỳ thú hơn gấp trăm lần việc ngồi trên lưng chúng chụp một bức ảnh check-in hời hợt. Cách làm này vừa bảo vệ động vật, vừa giúp du khách có cái nhìn văn minh hơn về du lịch sinh thái".

“Đây thực sự là một trải nghiệm tuyệt vời khi được nhìn thấy những chú voi tự do và hạnh phúc trong môi trường sống của chúng. Cho đến lúc này, chúng tôi thực sự rất thích thú. Được đồng hành cùng tour và hiểu thêm nhiều điều về loài voi cũng như tập tính tự nhiên của chúng”, chị Charlotte Mitchell cho biết thêm.

Bước chuyển mình của văn hóa du lịch bản địa

Đồng hành và dẫn dắt đoàn du khách trong suốt chuyến đi là anh Y Mức Kđoh, một người con của buôn làng Buôn Đôn, hiện là cán bộ Kiểm lâm kiêm quản voi tại du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Yok Đôn. Gương mặt sạm màu nắng gió của anh ánh lên niềm tự hào khi nhìn về phía những chú voi: “Trước năm 2018, voi ở đây phải chở khách liên tục nhiều giờ liền dưới cái nắng gay gắt, lưng trầy xước, bàn chân nứt nẻ vì đường nhựa và đất sỏi. Nhưng từ khi Tổ chức Động vật Châu Á (AAF) phối hợp cùng Vườn quốc gia triển khai mô hình du lịch thân thiện, cuộc đời của chúng đã hoàn toàn thay đổi. Chủ voi vẫn có thu nhập ổn định từ nguồn hỗ trợ của dự án và tiền bán tour, nài voi không còn phải dùng móc sắt trừng phạt mà trở thành người bạn đồng hành bảo vệ voi từ xa.”

Theo anh Y Mức, thời gian đầu khi mới dỡ bỏ xích, nhiều chú voi vẫn mang tâm lý sợ hãi, stress và cảnh giác với con người. Nhưng qua từng năm tháng được thả tự do kiếm ăn trong rừng tự nhiên, bản tính hoang dã dần phục hồi: voi biết tự tìm kiếm các loại lá thuốc để chữa bệnh đường ruột, biết kết đàn, đùa giỡn và tắm mát hàng giờ dưới dòng suối.

“Du khách quốc tế tìm đến tour này ngày một đông. Họ không cần voi phải biểu diễn đơn thuần. Mà họ đến chỉ để ngắm voi sống đúng nghĩa là voi. Đó là niềm vui lớn nhất của những người làm nghề rừng như chúng tôi,” anh Y Mức bộc bạch.

Thực tế tại Yok Đôn đang góp phần hiện thực hóa quyết tâm lớn của tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết số 11/2021/NQ-HĐND (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 78/2012/NQ-HĐND về chính sách bảo tồn voi), với lộ trình chuyển đổi và chấm dứt hoàn toàn mô hình cưỡi voi truyền thống. Mô hình du lịch thân thiện tại Yok Đôn chính là minh chứng sống động nhất khẳng định: Bảo tồn không đồng nghĩa với triệt tiêu sinh kế du lịch, mà ngược lại, nếu tiếp cận bằng tư duy nhân đạo và bền vững, di sản tự nhiên sẽ trở thành sản phẩm du lịch đẳng cấp, giàu tính nhân văn.

Bước chân ra khỏi khu tham quan voi giữa trưa tròn bóng, sau lưng chúng tôi là thảm rừng khộp ngập tràn nắng vàng và tiếng voi rống trầm đục vang vọng giữa thinh lặng. Mảnh đất Tây Nguyên huyền thoại không chỉ lưu giữ những trầm tích sử thi, mà đang viết tiếp câu chuyện ấm áp về tình bạn giữa con người và muông thú – một bước chuyển mình đầy tính nhân bản, mở ra hình ảnh du lịch Việt Nam văn minh và trọn vẹn hơn trong mắt bạn bè năm châu.