Trào lưu tạo ảnh nữ thần bằng AI và những rủi ro ít người biết

Sức hút từ những bức ảnh nữ thần

Những ngày gần đây, trào lưu tạo ảnh nữ thần bằng AI thu hút đông đảo người dùng mạng xã hội, đặc biệt sau khi loạt hình ảnh nữ diễn viên Phạm Băng Băng (Trung Quốc) trong tạo hình lộng lẫy, huyền bí được chia sẻ rộng rãi.

Không cần đầu tư trang phục, bối cảnh hay ê-kíp chụp ảnh chuyên nghiệp, người dùng chỉ cần tải một bức ảnh chân dung lên ứng dụng, lựa chọn phong cách hoặc nhập câu lệnh để AI tạo ra những hình ảnh mang màu sắc thần thoại, cổ trang. Sự tiện lợi, mới lạ cùng những bức ảnh bắt mắt khiến nhiều người hào hứng tham gia và chia sẻ thành phẩm trên Facebook, TikTok.

Chị Nguyễn Thu Thủy (28 tuổi, trú tại phường Kiến Hưng, Hà Nội) cho biết, chị tham gia trào lưu vì thấy nhiều bạn bè chia sẻ những bức ảnh đẹp, lạ mắt. “Tôi chỉ cần tải một ảnh chân dung, chọn phong cách là có ngay hình mới để đăng lên mạng xã hội. Lúc đầu, tôi chỉ quan tâm ảnh có đẹp hay không, chứ chưa nghĩ đến việc hình ảnh của mình được lưu trữ, sử dụng như thế nào”, chị Thủy chia sẻ.

Trước đó, trào lưu tạo ảnh chân dung theo phong cách “thập niên 80” cũng từng thu hút đông đảo người tham gia. Điểm chung của những xu hướng này là người dùng phải cung cấp hình ảnh cá nhân để hệ thống AI xử lý. Tuy nhiên, không phải ai cũng tìm hiểu kỹ hình ảnh được lưu trữ trong bao lâu, sử dụng vào mục đích gì và có được chia sẻ với bên thứ ba hay không.

Đáng lưu ý, theo Nghị định số 356/2025/NĐ-CP, hình ảnh của cá nhân thuộc danh mục dữ liệu cá nhân cơ bản, trong khi dữ liệu sinh trắc học được xếp vào nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Không phải mọi bức ảnh chân dung đều mặc nhiên là dữ liệu sinh trắc học. Tuy nhiên, nếu hình ảnh được xử lý để trích xuất đặc điểm khuôn mặt phục vụ nhận dạng cá nhân, dữ liệu thu được có thể thuộc nhóm dữ liệu sinh trắc học và phải được bảo vệ theo những yêu cầu nghiêm ngặt hơn.

Khi bị thu thập, khai thác trái phép, hình ảnh và dữ liệu khuôn mặt có nguy cơ bị lợi dụng để giả mạo danh tính, tạo hình ảnh, video giả bằng công nghệ deepfake, thậm chí phục vụ các hành vi lừa đảo trên không gian mạng. Khác với mật khẩu có thể thay đổi, khuôn mặt là đặc điểm gắn liền với mỗi người, khiến việc khắc phục hậu quả khi dữ liệu bị khai thác trái phép trở nên phức tạp.

Không thể tùy tiện sử dụng dữ liệu cá nhân

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Công Hiếu, Công ty Luật TNHH TechCo (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, nhiều người lầm tưởng việc chấp thuận điều khoản sử dụng đồng nghĩa với việc nhà cung cấp ứng dụng có toàn quyền khai thác hình ảnh của mình.

Theo luật sư, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định sự đồng ý xử lý dữ liệu phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện. Người dùng phải được biết rõ loại dữ liệu được xử lý, mục đích xử lý, bên kiểm soát dữ liệu cũng như các quyền, nghĩa vụ liên quan. Đặc biệt, sự đồng ý phải được thể hiện rõ ràng, cụ thể đối với từng mục đích xử lý.

Vì vậy, việc người dùng đồng ý tải ảnh lên ứng dụng để tạo hình chân dung nghệ thuật không mặc nhiên đồng nghĩa với việc họ đã cho phép nhà cung cấp sử dụng hình ảnh để huấn luyện AI hoặc khai thác vì những mục đích độc lập khác. Việc sử dụng dữ liệu ngoài phạm vi đã được chấp thuận phải có sự đồng ý tương ứng hoặc căn cứ pháp lý phù hợp theo quy định.

Luật sư Nguyễn Công Hiếu nhấn mạnh, nếu có hành vi thu thập, sử dụng hoặc tiết lộ dữ liệu cá nhân trái pháp luật, tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả, tổ chức, cá nhân liên quan có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định pháp luật.

Khi phát hiện hình ảnh cá nhân bị sử dụng trái phép, người dân cần lưu giữ chứng cứ như ảnh chụp màn hình, đường dẫn, thông tin tài khoản giả mạo; yêu cầu nền tảng gỡ bỏ nội dung vi phạm và trình báo cơ quan công an nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

Cũng theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, người dân có quyền yêu cầu rút lại sự đồng ý, xóa hoặc hạn chế xử lý dữ liệu cá nhân của mình. Tuy nhiên, việc rút lại sự đồng ý hoặc yêu cầu hạn chế hay xóa dữ liệu sẽ không áp dụng đối với các hoạt động xử lý dữ liệu đã thực hiện trước thời điểm người dân đưa ra yêu cầu, hoặc các trường hợp phục vụ hoạt động công vụ, quốc phòng, an ninh quốc gia theo quy định pháp luật.

Trước những nguy cơ trên, nhiều cơ quan công an địa phương đã khuyến cáo người dân thận trọng khi tải ảnh chân dung lên các ứng dụng AI, đặc biệt là những nền tảng không rõ nguồn gốc. Người dùng cần tìm hiểu chính sách bảo mật, kiểm tra quyền truy cập và hạn chế cung cấp thông tin cá nhân không cần thiết, tránh nguy cơ dữ liệu bị thu thập, khai thác trái phép.

Một số ngân hàng cũng khuyến cáo người dùng thận trọng khi tham gia các trào lưu tạo ảnh AI, nhất là với ứng dụng không rõ nguồn gốc, đường dẫn miễn phí thiếu minh bạch hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân không cần thiết.

Việc sử dụng AI để tạo ảnh không đồng nghĩa với việc dữ liệu cá nhân chắc chắn bị lộ. Tuy nhiên, mỗi người cần chủ động bảo vệ thông tin của mình, tránh vì những bức ảnh đẹp trên mạng xã hội mà đánh đổi quyền riêng tư và sự an toàn của bản thân.