Thu học phí đại học theo tháng: Thêm lựa chọn, giảm áp lực tài chính

Giảm áp lực cho nhiều gia đình

Có con đang học năm thứ hai ngành Kỹ thuật cơ điện tử thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, ông Nguyễn Văn Thảo (tỉnh Ninh Bình) cho biết, từ khi con nhập học, gia đình thực hiện đóng học phí từng kỳ theo thông báo của nhà trường.

“Khi con học năm thứ nhất, gia đình được thông báo là đóng học phí theo kỳ. Học phí chuyển khoản đến tài khoản của nhà trường. Tôi thường chuyển khoản cho con, sau đó con nộp học. Thông tin xác nhận học phí được trường chuyển về số điện thoại của tôi”, ông Thảo chia sẻ.

Theo ông Thảo, số tiền học phí mỗi kỳ phụ thuộc vào chương trình đào tạo và số lượng tín chỉ sinh viên đăng ký. Năm học trước, gia đình ông đóng hơn 17 triệu đồng/kỳ. Đó là số tiền khá lớn với điều kiện gia đình và ông thường mất vài tháng để chuẩn bị.

Không chỉ với ông Thảo, những hộ có nhiều con đang đi học hoặc có nguồn thu nhập thiếu ổn định, thời điểm nhận thông báo đóng học phí thường vô cùng áp lực.

Chị Nguyễn Thùy Dương (Hà Nội), có con đang học tại Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, gia đình chị có ba con, trong đó hai con học đại học, một con học phổ thông. Mỗi dịp đầu năm học hoặc khi nhận thông báo thu học phí, vợ chồng chị đều phải tính toán, cân đối các khoản chi tiêu.

“Tôi làm cán bộ nhà nước, chồng là lao động tự do, không có thu nhập cố định, thậm chí nhiều tháng không có thu nhập. Lương của tôi được chi trả theo tháng, gia đình đông con, lại không có tích lũy nên học phí đóng theo kỳ thực sự không dễ dàng. Vì không muốn việc học của con bị ảnh hưởng, mỗi dịp có thông báo học phí là vợ chồng tôi phải mướt mồ hôi mới xoay đủ tiền nộp học”, chị Dương chia sẻ.

Do đó, khi biết tới đây các trường đại học sẽ thu học phí định kỳ hằng tháng, chị Dương rất phấn khởi. Theo chị, nếu được lựa chọn phương thức đóng theo tháng, gia đình sẽ chủ động hơn trong việc phân bổ thu nhập, không phải xoay xở một khoản tiền lớn cùng thời điểm. Sinh viên cũng giảm tâm lý lo lắng khi đến hạn nộp học phí mà gia đình chưa kịp chuẩn bị đủ tiền.

Cùng chung mối quan tâm, Nguyễn Thu Hà, quê Phú Thọ, sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho biết, bố mẹ làm nông nghiệp, thu nhập phụ thuộc vào mùa vụ nên việc chuẩn bị học phí mỗi kỳ là một áp lực. Với gia đình em, khoản tiền học phí đại học không nhỏ, nhất là khi phải đóng cùng lúc với nhiều chi phí sinh hoạt khác. Hà mong muốn nhà trường có thêm phương thức thu linh hoạt để gia đình dễ dàng thu xếp hơn.

Mở rộng phương thức thu, bảo đảm quyền lợi người học

Hiện nay, phần lớn cơ sở giáo dục đại học thực hiện thu học phí theo học kỳ. Phương thức này tương đối thuận tiện cho công tác quản lý của nhà trường, song nhiều khi tạo áp lực đối với gia đình và người học.

Mới đây, tại Công văn số 7526/BGDĐT-KHTC về việc rà soát, chấn chỉnh việc thực hiện quy định về học phí trong các cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường thực hiện đúng quy định về cơ chế thu học phí tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP.

Theo đó, học phí được thu định kỳ hằng tháng; trường hợp người học tự nguyện, cơ sở giáo dục có thể thu một lần cho cả học kỳ hoặc năm học. Thời gian thu học phí đại học tối đa là 10 tháng/năm. Đối với trường hợp thu theo tín chỉ, tổng học phí của cả khóa học không được vượt mức quy định khi thu theo năm học. Việc tính và thu học phí theo tín chỉ, mô-đun phải bảo đảm đúng quy định, quyền lợi của người học.

Nêu quan điểm về quy định này, ông Phạm Tùng Sơn, Trưởng phòng Công tác học viên sinh viên và Quản lý ký túc xá, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, theo Điều 12 Nghị định số 238/2025/NĐ-CP cũng như nội dung công văn mới, các nhà trường thực hiện thu học phí theo tháng, quý hoặc năm tùy lựa chọn của gia đình.

Tuy nhiên, các trường vẫn khuyến khích sinh viên đóng học phí theo học kỳ hoặc cả năm học. Với những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, việc nộp theo tháng có thể là một giải pháp phù hợp, nhưng cũng đặt thêm yêu cầu đối với công tác quản lý tài chính của nhà trường.

“Nếu sinh viên nộp phí theo từng tháng, bộ phận quản lý và kế toán - tài chính ở các trường sẽ rất vất vả bởi nhân lực không tăng nhưng khối lượng công việc tăng; khi thay vì báo cáo và giám sát theo kỳ như trước thì nay phải báo cáo và giám sát theo tháng…”, ông Phạm Tùng Sơn phân tích.

Theo ông, số sinh viên gặp khó khăn về kinh tế hiện không nhiều. Các nhà trường đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như tạo điều kiện xin nộp học phí muộn, miễn giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, trợ cấp khó khăn và xét học bổng ngoài ngân sách. Vì vậy, phương thức thu theo học kỳ hiện nay vẫn bảo đảm tính ổn định và phù hợp với phần lớn gia đình.

Ở góc nhìn khác, bà Đặng Hương Giang, Trưởng phòng Chính trị và Công tác sinh viên, Trường Đại học Thủy lợi đánh giá, việc thu học phí theo tháng có ý nghĩa thiết thực, nhất là đối với sinh viên ở nông thôn và con em gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

“Thay vì phải chuẩn bị một khoản tiền lớn vào đầu mỗi học kỳ, các gia đình có thể chủ động phân bổ nguồn thu nhập để đóng học phí từng tháng, giảm áp lực tài chính, hạn chế phải vay mượn. Điều này càng có ý nghĩa với những gia đình làm nông nghiệp, lao động tự do, có thu nhập không ổn định”, bà Đặng Hương Giang nhận định.

Theo bà Giang, việc mở rộng phương thức thu cũng góp phần giúp sinh viên yên tâm học tập, hạn chế tình trạng phải lo lắng, gián đoạn kế hoạch học tập do gia đình chưa kịp thu xếp học phí. Đây không đơn thuần là thay đổi về thời hạn nộp tiền mà còn thể hiện sự quan tâm, chia sẻ với người học.

Có thể thấy, quy định cho phép đóng học phí theo tháng, học kỳ hoặc năm học là sự linh hoạt cần thiết. Mỗi gia đình có điều kiện kinh tế khác nhau nên cần được lựa chọn phương thức phù hợp, thay vì áp dụng một cách thu chung. Tuy nhiên, để quy định đi vào cuộc sống, các trường cần xây dựng quy trình thu, quản lý, đối soát phù hợp, bảo đảm thuận tiện cho sinh viên và không làm phát sinh những thủ tục không cần thiết.