Nâng mức phạt phải tính đến khả năng thi hành và mục tiêu quản lý

Tăng mức phạt tiền phải tính đến khả năng thi hành

Thảo luận về mức phạt tiền quy định tại Điều 24 và Điều 25 dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) cho biết, dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Đại biểu đồng tình với việc điều chỉnh mức phạt nhằm tăng tính răn đe, bảo đảm mức phạt tương xứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc tăng mức phạt để nâng cao tính răn đe với việc tăng mức phạt nhưng không bảo đảm khả năng thi hành. Một quyết định xử phạt có mức tiền rất cao nhưng người vi phạm không có khả năng chấp hành hoặc tìm cách né tránh, kéo dài việc thi hành thì mục tiêu quản lý nhà nước vẫn không đạt được.

“

“Ngược lại, nếu mức phạt không được tính toán tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và điều kiện kinh tế của từng nhóm đối tượng thì có thể tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và người dân”, đại biểu nêu quan điểm.

Do đó, đại biểu đề nghị khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở các yếu tố: Mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế thi hành quyết định xử phạt.

Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Bởi trong nhiều trường hợp, mục tiêu quan trọng không chỉ là thu được tiền phạt mà còn phải khắc phục hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm.

Đại biểu cũng góp ý về đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân sang Chủ tịch UBND cấp xã.

Theo đại biểu, đây là vấn đề có ý nghĩa lớn trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo quy định hiện hành, việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp này thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân. Dự thảo luật đề xuất chuyển thẩm quyền sang Chủ tịch UBND cấp xã nhằm rút ngắn quy trình, giảm khâu trung gian và phát huy vai trò quản lý trực tiếp của chính quyền cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc không đơn thuần là hoạt động quản lý hành chính thông thường mà là biện pháp có tính chất cưỡng chế đặc biệt, trực tiếp hạn chế quyền tự do của cá nhân trong một thời gian nhất định.

Bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng

Theo đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh), thực tiễn công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự cho thấy, bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo, phạt tiền, cơ quan chức năng cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng, qua đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.

Đại biểu dẫn chứng, theo thông tin báo chí phản ánh, công an một xã tại thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức cho gần 20 thanh, thiếu niên có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ sau khi được tuyên truyền, giáo dục.

Hoạt động này nhận được sự đồng tình, ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh, thiếu niên nhận thức rõ hơn trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng, qua đó phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật có thể xảy ra.

Từ thực tiễn trên, đại biểu cho rằng, nếu được tổ chức phù hợp, lao động phục vụ cộng đồng có thể mang lại hiệu quả giáo dục trực tiếp, giúp người vi phạm nhận thức rõ hơn trách nhiệm của mình đối với xã hội.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22; đồng thời, xây dựng quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất hành vi vi phạm...

Giữ thời hiệu xử phạt vi phạm giao thông đường bộ là 1 năm

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị tiếp tục nghiên cứu giảm thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, giữ nguyên mức 1 năm như quy định hiện hành.

Lý giải đề xuất này, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng, một trong những nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính được quy định tại khoản 1 Điều 3 dự thảo luật là mọi hành vi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời; việc xử phạt vi phạm hành chính phải được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan.

Thực tế, báo chí đã phản ánh một số trường hợp vi phạm giao thông nhiều lần. Gần đây, có trường hợp xe chở hàng quá tải trọng lớn tại Gia Lai vi phạm chạy quá tốc độ 32 lần, được phát hiện qua hệ thống camera giám sát trong khoảng thời gian từ ngày 15-6 đến ngày 24-8...

Theo đại biểu, việc tăng thời hiệu xử phạt lên 3 năm có thể thuận lợi cho cơ quan nhà nước nhưng sẽ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân, đồng thời có thể dẫn đến tình trạng chậm trễ trong phát hiện, xử lý vi phạm hành chính.

“

“Việc không xử lý kịp thời hành vi vi phạm còn có thể khiến người vi phạm tiếp tục thực hiện hành vi do lỗi vô ý, dẫn đến việc bị áp dụng tình tiết tăng nặng do vi phạm hành chính nhiều lần”, đại biểu Nguyễn Trường Giang nêu.

Đại biểu cho biết, Bộ Công an và lực lượng Cảnh sát giao thông đã triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác phát hiện, thông báo và xử lý vi phạm. Theo thông tin từ Cục Cảnh sát giao thông, việc thông báo vi phạm được thực hiện qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID và ứng dụng giao thông thông minh Việt Nam (VnTraffic)

Bên cạnh đó, Công an thành phố Hà Nội đã triển khai khoảng 5.000 camera AI phục vụ công tác chỉ huy, điều hành giao thông, phát hiện và xử lý vi phạm. Các camera này hoạt động 24/24 giờ. Thời gian tới, Hà Nội dự kiến lắp đặt thêm khoảng 20.000 camera AI trên 993 tuyến phố để phục vụ công tác quản lý đô thị.

Từ thực tế trên, đại biểu cho rằng chuyển đổi số đang giúp việc phát hiện, xử lý vi phạm hành chính nhanh chóng, thuận lợi hơn. Do đó, đề xuất tăng thời hiệu xử phạt là chưa phù hợp. Đại biểu đề nghị quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ là 1 năm, giữ nguyên như quy định hiện hành.