Hỗ trợ khám tiền hôn nhân: Đầu tư cho chất lượng dân số từ sớm

Chủ động chuẩn bị sức khỏe trước hôn nhân

Chỉ còn vài tháng nữa sẽ tổ chức đám cưới, chị Ngô Minh Anh (phường Dương Nội) và bạn trai đang tất bật chuẩn bị cho cuộc sống chung. Từ công việc, tài chính đến các khoản chi cho đám cưới đều được hai người tính toán kỹ lưỡng. Thế nhưng, khám sức khỏe trước khi kết hôn lại chưa thực sự nằm trong danh sách những việc cần ưu tiên.

“Chúng tôi chủ yếu quan tâm đến công việc, tài chính và chuẩn bị đám cưới. Cả hai đều còn trẻ, sức khỏe bình thường nên chưa nghĩ việc khám trước hôn nhân là cần thiết”, chị Minh Anh chia sẻ.

Theo chị Minh Anh, chi phí không phải là mối bận tâm duy nhất. Nhiều cặp đôi còn lúng túng khi lựa chọn cơ sở y tế, tìm hiểu các nội dung cần kiểm tra, sắp xếp thời gian thăm khám và lo ngại về việc bảo mật thông tin cá nhân. Vì vậy, quy trình khám rõ ràng, thời gian linh hoạt, có thể đặt lịch trước và được bác sĩ tư vấn riêng tư sẽ giúp người trẻ yên tâm, chủ động hơn khi tiếp cận dịch vụ.

Những băn khoăn như của chị Minh Anh cho thấy, để khám sức khỏe trước hôn nhân trở thành thói quen, bên cạnh nâng cao nhận thức, cần có thêm những chính sách khuyến khích thiết thực, giúp các cặp đôi thuận lợi hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế. Việc HĐND thành phố Hà Nội thông qua mức hỗ trợ 1 triệu đồng cho mỗi cặp nam, nữ đủ điều kiện kết hôn, cư trú tại thành phố và thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân tại cơ sở y tế đủ điều kiện chính là một động lực như vậy.

Đang chuẩn bị lập gia đình, anh Nguyễn Ngọc Thành (phường Hoàng Mai, Hà Nội) cho rằng, khoản hỗ trợ này tuy không chi trả toàn bộ chi phí thăm khám nhưng có ý nghĩa khuyến khích, giúp các cặp đôi quan tâm hơn đến một việc cần thiết mà lâu nay nhiều người vẫn còn xem nhẹ. Quan trọng hơn, chính sách gửi đi thông điệp rằng, chuẩn bị cho hôn nhân không chỉ là vun đắp tình yêu, ổn định kinh tế mà còn phải có trách nhiệm với sức khỏe của bản thân và người bạn đời.

Qua thăm khám và nghe bác sĩ tư vấn, anh Thành nhận thấy nhiều vấn đề sức khỏe sinh sản có thể không biểu hiện rõ ràng nhưng lại ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng và khả năng sinh con. Việc phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng, giúp người bệnh được tư vấn, can thiệp và điều trị kịp thời, qua đó bảo vệ sức khỏe của bản thân, bạn đời và thế hệ con cái sau này.

Thực tế, khám sức khỏe tiền hôn nhân không đơn thuần là kiểm tra một người có mắc bệnh hay không. Tùy tình trạng và nhu cầu, bác sĩ có thể tư vấn về tiền sử bệnh lý, sức khỏe sinh sản, các bệnh có khả năng lây truyền, nguy cơ di truyền và những vấn đề cần theo dõi, điều trị trước khi mang thai. Đây cũng là cơ hội để các cặp đôi trang bị kiến thức về đời sống tình dục an toàn, dinh dưỡng, tiêm chủng và chuẩn bị thể chất cho thai kỳ, từ đó có những lựa chọn phù hợp trong cuộc sống gia đình.

Đầu tư cho chất lượng dân số từ trước hôn nhân

Theo Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội Vũ Duy Hưng, khám sức khỏe trước khi kết hôn là giải pháp dự phòng quan trọng, giúp người trẻ phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý di truyền, bệnh lây truyền, dị tật bẩm sinh, trong đó có bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia), để có hướng tư vấn và can thiệp y tế kịp thời.

Ngày 28-10, tại kỳ họp thứ bảy (kỳ họp chuyên đề), HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết quy định một số nội dung, mức chi thực hiện công tác dân số và phát triển của thành phố. Đáng chú ý, nghị quyết quy định hỗ trợ 1 triệu đồng cho mỗi cặp nam, nữ đủ điều kiện kết hôn, cư trú tại Hà Nội và thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn tại cơ sở y tế đủ điều kiện theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

Theo ông Vũ Duy Hưng, mức hỗ trợ này tương đương khoảng 50% chi phí khám sàng lọc cơ bản theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Dự kiến, mỗi năm ngân sách Thủ đô dành khoảng 28,39 tỷ đồng để thực hiện chính sách. Đây không chỉ là khoản đầu tư cho hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu mà còn mang lại lợi ích lâu dài, góp phần hạn chế những hệ lụy về sức khỏe và chi phí điều trị nếu bệnh lý không được phát hiện, can thiệp kịp thời.

Một điểm đáng chú ý là chính sách được áp dụng phổ quát đối với các cặp đôi đủ điều kiện, cư trú tại Hà Nội, không giới hạn ở nhóm hộ nghèo, cận nghèo. Theo ông Vũ Duy Hưng, đây là chính sách dân số và phát triển mang tính dự phòng, không phải chính sách trợ cấp xã hội theo điều kiện thu nhập. Cách tiếp cận này giúp mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho đông đảo người dân, nhất là lực lượng lao động trẻ đang trong độ tuổi xây dựng gia đình.

Từ thực tiễn cơ sở, bà Nghiêm Thu Huyền, Trưởng phòng Dân số, Trẻ em và Bảo trợ xã hội, Trạm Y tế phường Hoàn Kiếm cho biết, nhận thức của người dân về tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh đã có chuyển biến tích cực. Ngày càng nhiều cặp đôi chủ động thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết trước khi mang thai thay vì chỉ tiếp cận dịch vụ khi đã có thai. Đây là tín hiệu đáng mừng trong nỗ lực nâng cao chất lượng dân số từ sớm.

Theo Nghị quyết số 262/2025/QH15 của Quốc hội về Chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, tỷ lệ cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn phấn đấu đạt 90% vào năm 2030 và 95% vào năm 2035. Để đạt mục tiêu này, bên cạnh chính sách hỗ trợ, việc nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, khám sức khỏe và bảo đảm quyền riêng tư cho người dân cũng có vai trò quan trọng.

Chất lượng dân số không chỉ được quyết định từ khi một đứa trẻ chào đời mà đã được vun đắp từ giai đoạn chuẩn bị làm cha, làm mẹ. Với khoản hỗ trợ 1 triệu đồng cùng việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, Hà Nội đang tạo thêm động lực để người trẻ chủ động chăm sóc sức khỏe trước hôn nhân. Khi thăm khám trở thành một bước chuẩn bị tự nhiên trước mỗi cuộc hôn nhân, chính sách sẽ phát huy ý nghĩa lâu dài, góp phần xây dựng những gia đình khỏe mạnh và góp phần nâng cao chất lượng dân số Thủ đô.