Giang mai bẩm sinh, nguy cơ âm thầm đe dọa trẻ sơ sinh

Đáng lo ngại, người mẹ có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn truyền bệnh cho con trong thai kỳ, khiến trẻ đối mặt với nhiều nguy cơ và biến chứng nguy hiểm như tổn thương giác mạc, mù lòa, viêm màng não, thậm chí điếc cả hai tai...

Ghi nhận những ca bệnh nặng

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã tiếp nhận, điều trị hai trẻ sinh non mắc giang mai bẩm sinh. Cả hai trường hợp đều có bệnh cảnh nặng ngay sau sinh, phải hồi sức và hỗ trợ hô hấp tích cực.

Cụ thể, bé N.M.V. sinh non ở tuần thai 34 tuần 2 ngày, cân nặng 1.900 gram. Sau sinh, trẻ xuất hiện tình trạng thở nhanh, tím môi và đầu chi, đùn bọt, phải hỗ trợ thở không xâm nhập. Người mẹ có kết quả xét nghiệm giang mai dương tính yếu.

Kết quả xét nghiệm sàng lọc giang mai của trẻ bằng hai phương pháp RPR, TPHA đều dương tính. Bên cạnh đó, trẻ còn bị nhiễm khuẩn nặng, viêm màng não, giảm tiểu cầu nặng, rối loạn đông máu, tăng men gan và vàng da ứ mật kéo dài.

Trường hợp thứ hai là bé N.M.T.A., sinh non ở tuần thai thứ 32, cân nặng 1.600 gram. Sau sinh, trẻ không khóc, không tự thở, phải đặt nội khí quản, sử dụng Surfactant và thở máy cao tần (HFO) trong 8 ngày. Trẻ có biểu hiện nhiễm khuẩn nặng, suy thận cấp, bong da ở tay, chân; kết quả xét nghiệm RPR và TPHA đều dương tính.

Sau quá trình hồi sức tích cực và điều trị theo chỉ định chuyên môn, sức khỏe của cả hai trẻ đều tiến triển tốt, ổn định và đã được xuất viện. Các bé tiếp tục được hẹn tái khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương.

Trước đó, Bệnh viện Da liễu Trung ương cũng tiếp nhận và điều trị một số trường hợp trẻ mắc giang mai bẩm sinh. Đáng chú ý, một bệnh nhi nữ 2 tháng tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao, xuất hiện nhiều sẩn đỏ có viền vảy ở vùng đầu, lưng, tay chân, lòng bàn tay và bàn chân. Các triệu chứng xuất hiện khoảng 2 tuần trước khi nhập viện. Trước đó, trẻ được chẩn đoán viêm da cơ địa và điều trị nhưng không cải thiện.

Khai thác tiền sử cho thấy trẻ là con thứ hai, sinh thường, đủ tháng. Đáng chú ý, trong suốt thai kỳ, người mẹ chưa được xét nghiệm sàng lọc giang mai và cũng chưa được điều trị.

Chủ động sàng lọc, ngăn lây truyền từ mẹ sang con

Bác sĩ nội trú Nguyễn Minh Hường, Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết giang mai bẩm sinh là hậu quả của việc xoắn khuẩn Treponema pallidum truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ.

Sự lây truyền thường xảy ra từ khoảng tháng thứ 4-5 của thai kỳ, khi sự trao đổi giữa máu mẹ và thai nhi thuận lợi hơn. Xoắn khuẩn giang mai có thể xâm nhập vào thai nhi qua rau thai và gây bệnh.

Biểu hiện của giang mai bẩm sinh phụ thuộc vào mức độ lây truyền từ mẹ sang con. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc tử vong. Với những trường hợp nhẹ hơn, các triệu chứng có thể xuất hiện sau vài ngày hoặc vài tháng kể từ khi trẻ chào đời

Giang mai bẩm sinh sớm có thể gây tổn thương da tương tự giang mai giai đoạn II ở người lớn, với các biểu hiện như phỏng nước, bong vảy ở lòng bàn tay, bàn chân, sổ mũi, khụt khịt mũi, hạch to, gan lách to, viêm xương sụn, viêm màng não hoặc tổn thương mắt.

Trong khi đó, giang mai bẩm sinh muộn, thường được phát hiện khi trẻ trên 2 tuổi, có thể gây tổn thương mắt, tai, khớp, dị dạng xương và các di chứng do tổn thương từ giai đoạn sớm.

Đáng lưu ý, giang mai bẩm sinh là bệnh có thể phòng ngừa nếu người mẹ được sàng lọc và điều trị kịp thời trong thai kỳ.

Theo các bác sĩ, phụ nữ mang thai cần xét nghiệm sàng lọc giang mai ngay từ lần khám thai đầu tiên. Khi phát hiện nhiễm bệnh, người mẹ cần được điều trị kịp thời bằng penicillin theo phác đồ phù hợp. Đây là biện pháp quan trọng nhằm ngăn ngừa lây truyền bệnh từ mẹ sang con.

“

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giang mai không được phát hiện và điều trị đầy đủ trong thai kỳ có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như sảy thai, thai chết lưu, sinh non, trẻ nhẹ cân và giang mai bẩm sinh. Đặc biệt, người mẹ có thể không xuất hiện triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn có khả năng truyền bệnh cho con.

Liên quan đến công tác phòng ngừa căn bệnh này, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cũng đưa ra một số khuyến nghị mà thai phụ cần chủ động thực hiện để bảo vệ sức khỏe của bản thân và thai nhi.

Theo đó, thai phụ nên khám thai sớm và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết. Trong đó, thai phụ nên xét nghiệm giang mai, HIV và viêm gan B ngay từ lần khám thai đầu tiên; xét nghiệm lại khi có chỉ định hoặc nguy cơ phơi nhiễm.

Nếu phát hiện mắc giang mai, thai phụ cần được bác sĩ đánh giá và điều trị sớm bằng penicillin theo phác đồ phù hợp. Chồng hoặc bạn tình cũng cần được tư vấn xét nghiệm, điều trị khi có chỉ định.

Đối với trẻ sơ sinh có mẹ mắc giang mai, cần được đánh giá tình trạng sức khỏe, xét nghiệm, điều trị khi cần thiết và tái khám đúng lịch theo hướng dẫn của bác sĩ.