Google siết quyền lựa chọn AI của các trường học

Quyền lựa chọn đi kèm điều kiện

Ngày 3-11, Google thông báo từ đầu năm 2027 sẽ mặc định tắt Google Search và các công cụ AI trên tài khoản học sinh phổ thông. Nhà trường chỉ có thể cho phép học sinh sử dụng những dịch vụ này khi chủ động kích hoạt.

Thay đổi được đưa ra sau nhiều tháng Google đối mặt với phản ứng từ phụ huynh, giáo viên và các nhà quản lý giáo dục về việc AI ngày càng được sử dụng rộng rãi trong lớp học. Tuy nhiên, chính sách mới tiếp tục gây tranh cãi vì những trường muốn duy trì Google Search phải chấp nhận các tính năng AI được tích hợp trong công cụ tìm kiếm này.

Google hiện giữ vị thế lớn trong lĩnh vực công nghệ giáo dục tại Mỹ. Các ứng dụng như Gmail, Docs và Google Classroom được sử dụng rộng rãi, trong khi Chromebook là dòng máy tính được nhiều trường học trang bị cho học sinh. Trên toàn cầu, Google cho biết nền tảng Classroom của hãng có khoảng 150 triệu người dùng là giáo viên và học sinh.

Với những trường đã sử dụng Google Search thường xuyên, việc ngừng cung cấp dịch vụ có thể ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy, buộc giáo viên và học sinh thay đổi cách tìm kiếm tài liệu và hoàn thành bài tập.

Hồi tháng 8, Google từng tự động bật các tính năng AI trong Classroom tại những trường đã cho phép học sinh sử dụng chatbot Gemini. Quyết định này khiến một số nhà quản lý giáo dục phản đối vì cho rằng nhà trường cần được tự quyết định thời điểm và cách thức đưa AI vào giảng dạy.

Đến tháng 9, hai hệ thống trường công lập lớn nhất nước Mỹ tại New York và Los Angeles đã áp dụng các biện pháp hạn chế AI tạo sinh. New York cấm học sinh đến hết lớp 8 sử dụng công nghệ này trong năm học hiện tại, còn Los Angeles chặn các công cụ AI tạo sinh trên thiết bị do trường cấp, kể cả những tính năng tích hợp trong các ứng dụng.

Trước những phản ứng đó, Google quyết định không còn tự động bật AI mà để nhà trường chủ động cho phép. Đại diện hãng khẳng định các trường cần có quyền kiểm soát việc sử dụng công nghệ này trong lớp học.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2027, những trường chấp nhận AI chỉ có hai lựa chọn tìm kiếm: sử dụng Google Search với các bản tóm tắt và chức năng trò chuyện bằng AI, hoặc sử dụng Guided Learning (chế độ học tập có hướng dẫn, giúp học sinh giải quyết bài tập từng bước thay vì cung cấp ngay đáp án). Cả hai đều tích hợp AI, còn phương án tìm kiếm truyền thống không có công nghệ này lại không được cung cấp.

Google giải thích rằng tìm kiếm và AI hiện đã được tích hợp sâu vào nhau. Vì vậy, những trường muốn hạn chế hoàn toàn AI cũng phải ngừng cho học sinh sử dụng Google Search trên tài khoản do nhà trường quản lý.

Một số chuyên gia và nhà quản lý chỉ trích Google đang tận dụng vị thế thống lĩnh trong lĩnh vực tìm kiếm để gây sức ép buộc các trường học chấp nhận AI. Giới giáo dục cũng cho rằng các trường cần được sử dụng công cụ tìm kiếm mà không phải tiếp nhận nội dung do AI tạo ra, nhất là khi tác động của công nghệ này đối với học sinh vẫn còn nhiều vấn đề cần đánh giá.

AI hỗ trợ hay làm thay việc học?

Trong bối cảnh nhiều trường học lo ngại học sinh phụ thuộc vào những câu trả lời có sẵn, Google đang mở rộng Guided Learning nhằm khuyến khích người học tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề.

Tính năng này được triển khai trên Google Classroom từ ngày 3-11 và dự kiến thử nghiệm trong công cụ tìm kiếm tại một số trường ở Mỹ trong tháng 11, trước khi mở rộng dựa trên phản hồi của giáo viên.

Google khẳng định các thử nghiệm cho thấy Guided Learning giúp cải thiện kết quả học tập, nhưng chưa đưa ra đánh giá độc lập làm cơ sở kiểm chứng nhận định này. Trong khi đó, một thử nghiệm của báo chí cho thấy phiên bản dành cho người dùng phổ thông vẫn có thể tạo ra bài luận chi tiết theo yêu cầu, dù Google cho biết phiên bản dành cho trường học có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.

Việc dễ dàng nhận được câu trả lời hoàn chỉnh có thể khiến học sinh ít dành thời gian tìm kiếm tài liệu, kiểm chứng thông tin và tự giải quyết vấn đề. Dù AI có thể hỗ trợ giải thích những kiến thức khó và giúp người học tiếp cận thông tin nhanh hơn, các chuyên gia lo ngại việc lạm dụng chatbot sẽ làm gia tăng sự phụ thuộc vào công nghệ, ảnh hưởng đến khả năng tư duy độc lập.

Nhiều phụ huynh và nhà giáo dục vì vậy muốn kiểm soát chặt chẽ hơn việc sử dụng AI trong trường học. Một số ý kiến đề xuất chuyển sang các công cụ tìm kiếm khác có khả năng bảo vệ quyền riêng tư và kiểm soát AI tốt hơn, đồng thời khuyến khích học sinh khai thác thư viện, đối chiếu nhiều nguồn tài liệu và tự nghiên cứu.

Với những trường đã sử dụng Google Search trong giảng dạy, việc từ chối AI có thể đồng nghĩa với phải tìm công cụ thay thế và điều chỉnh cách tổ chức học tập. Ngược lại, việc chấp nhận AI cũng đòi hỏi nhà trường có biện pháp kiểm soát để công nghệ không làm thay những công việc học sinh cần tự thực hiện.