Từ bộ máy tinh gọn đến hiệu quả phục vụ

Kỳ 1: Sắp xếp bộ máy cơ sở từ thực tiễn và sự đồng thuận của nhân dân

Sắp xếp bộ máy cơ sở không đơn thuần là phép cộng trừ cơ học về số lượng thôn xóm, hay trường lớp. Giá trị lớn nhất sau hơn một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp tại xã Phú Xuyên chính là chất lượng phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển tại cơ sở được nâng lên một tầm mức mới.

Vận hành nhịp nhàng cơ chế "4 trục"

Khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào vận hành thực tế, cấp xã chính thức đảm đương vai trò cơ quan trực tiếp giải quyết toàn diện mọi yêu cầu quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn.

Ghi nhận tại xã Phú Xuyên, bằng việc chủ động thu gọn 14 đầu mối thôn và sắp xếp 18 trường học, xã đã dồn toàn lực đầu tư hạ tầng giáo dục quy chuẩn, quy tụ sức dân xử lý dứt điểm các điểm nóng hạ tầng và giải phóng mặt bằng, tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho vùng ven ngoại thành.

Tại các điểm trường trên địa bàn xã Phú Xuyên, câu trả lời hiện hữu rõ ràng qua chất lượng cơ sở vật chất và nếp dạy học mới. Trước đây, với mạng lưới 32 trường phân tán, nguồn lực đầu tư bị xé nhỏ, nhiều điểm trường lẻ rơi vào cảnh thiếu phòng chức năng, thiếu giáo viên chuyên môn môn năng khiếu và bếp ăn bán trú chật hẹp, xuống cấp.

Sau khi hoàn thành phương án sắp xếp, gom lại thành 14 trường quy chuẩn, bức tranh giáo dục đã thay đổi căn bản. Ngân sách công được dành tập trung đầu tư đồng bộ hệ thống phòng thực hành đạt chuẩn, xây mới hai phòng học STEM/STEAM hiện đại và chuẩn hóa 100% quy trình an toàn thực phẩm tại toàn bộ 22 cơ sở giáo dục có tổ chức bán trú. Phụ huynh học sinh không còn phải lo lắng về nguồn gốc thực phẩm khi mọi khâu kiểm thực ba bước và đơn vị cung ứng đều được công khai, minh bạch qua phần mềm HanoiCheck.

Việc tập trung mạng lưới trường lớp cũng tạo điều kiện để các nhà trường bố trí đầy đủ giáo viên chuyên trách, tổ chức thành công các kỳ thi học sinh giỏi cấp cơ sở và triển khai chương trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học theo định hướng chung của Thủ đô.

Chuyển biến thực tế thứ hai sau khi giảm 14 đầu mối thôn là sự liền mạch trong quản trị dân cư và khả năng huy động nguồn lực trong nhân dân. Khi địa bàn không còn bị chia cắt manh mún bởi ranh giới hành chính, các phong trào thi đua tại 32 thôn được triển khai quy mô, tập trung và đạt hiệu quả rõ rệt hơn.

Điển hình là việc tập trung nguồn lực xây dựng các thiết chế văn hóa cơ sở khang trang. Địa phương đã triển khai thí điểm thành công mô hình Nhà văn hóa - Khu thể thao kiểu mẫu tại thôn Vạn Điểm, tích hợp không gian sinh hoạt cộng đồng với không gian văn hóa đọc và chuyển đổi số, trở thành điểm sinh hoạt văn hóa tinh thần kiểu mẫu để nhân rộng ra toàn xã.

Sức mạnh đồng thuận sau sáp nhập còn trở thành đòn bẩy tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất ở cơ sở: công tác giải phóng mặt bằng và quản lý trật tự xây dựng, đê điều. Đơn cử, trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm qua địa bàn như mở rộng Quốc lộ 1A, đường gom phía Đông cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, hay Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến, Cụm công nghiệp Tín An rộng 72,6 ha, sự chỉ đạo liền mạch từ xã xuống các thôn hợp nhất đã chấm dứt tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Sức mạnh của sự đồng thuận cũng giúp xã bàn giao 100% diện tích đất nông nghiệp, đất công và bám sát tiến độ bàn giao đất ở theo kế hoạch. Bên cạnh đó, các vấn đề tồn đọng kéo dài như cưỡng chế khắc phục vi phạm hành chính trong lĩnh vực đê điều đối với 9 trường hợp tại các thôn ven sông, hay xóa bỏ 17 điểm đen về rác thải tự phát đều được giải quyết dứt điểm.

Gặp chúng tôi tại Nhà văn hóa thôn Thao Chính khi đang cùng người dân rà soát sơ đồ địa bàn dân cư, đối chiếu danh sách các hộ cần di dời phục vụ bàn giao mặt bằng dự án mở rộng Quốc lộ 1A, Trưởng thôn Thao Chính Vũ Quang Quyền chia sẻ, khi mới có chủ trương sáp nhập thôn, người dân không tránh khỏi băn khoăn vì địa bàn rộng gấp đôi, số hộ tăng vọt, lo cán bộ thôn không nắm sát được việc làng. Nhưng thực tế bắt tay vào việc mới thấy, đầu mối thôn lớn gom được sức mạnh cộng đồng.

"Từ việc huy động ngày công dọn dẹp vệ sinh đường làng, ngõ xóm đến việc vận động bà con bàn giao mặt bằng phục vụ các dự án của xã, công việc chạy nhanh hơn hẳn. Cán bộ thôn vất vả hơn, đi lại nhiều hơn, nhưng công việc đạt hiệu quả rõ rệt thì người dân tin tưởng, ủng hộ hết mình", ông Quyền nói.

Khơi thông nguồn lực phát triển, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn

Ông Nguyễn Xuân Thanh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Xuyên cho biết, phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã là cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, duy trì nghiêm cơ chế bốn trục: Đảng ủy lãnh đạo, HĐND giám sát, UBND triển khai, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đồng hành. Tinh thần nói ít làm nhiều, làm nhanh, làm đến cùng đã biến nghị quyết thành kết quả đo đếm được tại từng thôn, xóm.

Mô hình tổ chức lại 5 phòng chuyên môn trực thuộc UBND xã đã tạo ra bước ngoặt trong tư duy hành chính. Việc phân cấp trọn vẹn thẩm quyền từ cấp huyện về xã giúp rút ngắn triệt để quy trình xử lý công việc.

Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên Bùi Công Thản cho rằng, nếu trước đây, một hồ sơ đất đai, cấp phép xây dựng hay xác nhận chính sách phải trình qua nhiều tầng nấc, hồ sơ "chạy" lòng vòng giữa xã và huyện mất cả tháng trời, thì nay, cấp xã trực tiếp thụ lý, thẩm định và chịu trách nhiệm pháp lý đến cùng. Thẩm quyền đi đôi với trách nhiệm rõ ràng giúp bộ máy công chức không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại.

Sự chuyển biến còn in đậm trong công tác cán bộ. Thay vì để tâm tư kéo dài, Hội đồng xét duyệt xã đã giải quyết công khai, trọn vẹn chế độ nghỉ hưu trước tuổi cho 36 trường hợp, thôi việc 9 trường hợp cán bộ không chuyên trách dôi dư, cùng 30 giáo viên và 8 cán bộ quản lý trường học nghỉ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP. Việc bảo đảm đầy đủ chế độ tài chính và trân trọng đóng góp của những người đi trước đã tạo sự ổn định tuyệt đối về tư tưởng.

Bà Trương Thanh Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Phú Xuyên khẳng định, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể đã phát huy tối đa vai trò giám sát, phản biện, trực tiếp tham gia cùng chính quyền giải tỏa khúc mắc của dân ngay từ cơ sở.

Sự chuyển động tích cực từ Phú Xuyên cho thấy, khi cơ sở dám nhận việc khó, giải quyết thấu đáo chính sách và tổ chức lại bộ máy vì lợi ích thực tế của nhân dân, việc phân cấp quản trị hai cấp sẽ phát huy tối đa hiệu lực, hiệu quả.