Giải Báo chí “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư: Khuyến khích tác phẩm ngắn, hiện đại, sát thực tiễn

108 tác phẩm vào vòng chung khảo

Chiều 2-11, tại Hà Nội, Hội đồng chung khảo Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư – năm 2026 họp, nghe báo cáo kết quả vòng sơ khảo, thảo luận và tiến hành xét giải.

Theo báo cáo của Ban tổ chức, mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tác phẩm tham dự cao nhất kể từ khi giải được tổ chức, với 1.555 tác phẩm của các cơ quan báo chí, phóng viên, nhà báo và hội viên Hội Nhà báo Việt Nam trên cả nước.

Con số này cho thấy sự quan tâm ngày càng rộng rãi của đội ngũ người làm báo đối với lĩnh vực văn hóa, đồng thời khẳng định sức hút của một giải thưởng báo chí chuyên ngành có ý nghĩa thiết thực đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Qua rà soát, sàng lọc, Ban tổ chức xác định 1.461 tác phẩm đủ điều kiện tham gia vòng sơ khảo, gồm 397 tác phẩm báo in, 747 tác phẩm báo điện tử, 44 tác phẩm phát thanh, 142 tác phẩm truyền hình và 131 tác phẩm báo ảnh.

Trên cơ sở thẩm định độc lập, thảo luận và chấm chọn nghiêm túc, khách quan, Hội đồng sơ khảo đã lựa chọn 108 tác phẩm xuất sắc vào vòng chung khảo. Trong đó, báo in có 25 tác phẩm, báo điện tử 30 tác phẩm, phát thanh 15 tác phẩm, truyền hình 20 tác phẩm và báo ảnh 18 tác phẩm.

Đánh giá của Hội đồng sơ khảo cho thấy, các tác phẩm dự thi năm nay đa dạng về đề tài, có chất lượng chuyên môn tốt, bám sát những vấn đề lớn của đời sống văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình. Nhiều tác phẩm tập trung vào các lĩnh vực đang đặt ra yêu cầu cấp thiết như phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; bảo tồn và phát huy giá trị di sản; chuyển đổi số, chủ quyền văn hóa số, bản quyền; bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; xây dựng hệ giá trị con người, gia đình Việt Nam và bảo đảm an ninh văn hóa.

Đáng chú ý, một số tác phẩm đã chuyển từ cách tiếp cận thiên về phản ánh hoạt động, giới thiệu thành tựu sang phân tích những vấn đề có ý nghĩa chiến lược, nhận diện điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, nguồn lực, đồng thời đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa trong phát triển kinh tế – xã hội. Các tác phẩm báo điện tử tiếp tục chiếm ưu thế về số lượng, phản ánh xu hướng phát triển của loại hình báo chí này trong tuyên truyền về lĩnh vực văn hóa.

Đưa báo chí văn hóa gần hơn với đời sống

Đánh giá chất lượng tác phẩm dự thi, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng chung khảo ghi nhận, nhiều tác phẩm có tính thẩm mỹ cao, chiều sâu nội dung, gắn văn hóa với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới và được triển khai theo hướng hiện đại.

Tuy nhiên, nhà báo Lê Quốc Minh cũng lưu ý sự mất cân đối trong lựa chọn đề tài. Văn hóa là lĩnh vực rộng lớn, bao quát nhiều mặt của đời sống xã hội, song các tác phẩm dự thi vẫn có xu hướng tập trung vào một số mảng nhất định. Trong khi những vấn đề thiết thân như gia đình, trẻ em, thể thao thường xuyên hiện diện trên các phương tiện thông tin đại chúng, số lượng tác phẩm dự thi ở những lĩnh vực này lại chưa tương xứng.

Một hạn chế khác là nhiều bài viết còn thiên về những vấn đề vĩ mô, thiếu sự gắn kết với những câu chuyện bình dị trong đời sống. Theo nhà báo Lê Quốc Minh, có thể các tác giả vẫn e ngại rằng đề tài lớn mới có sức cạnh tranh tại một giải thưởng cấp quốc gia.

Từ thực tế này, nhà báo Lê Quốc Minh đề nghị các tòa soạn và phóng viên chủ động hơn trong lựa chọn đề tài, quan tâm đầy đủ đến các lĩnh vực và thể loại báo chí để phản ánh toàn diện bức tranh đời sống.

Tại chương trình chấm chung khảo, các thành viên Hội đồng chung khảo cũng đóng góp nhiều ý kiến nhằm nâng cao chất lượng tác phẩm. Trong đó, định hướng được nhấn mạnh là khuyến khích các tác phẩm có dung lượng ngắn, cách thể hiện hiện đại, hấp dẫn, bám sát thực tiễn và phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin của công chúng. Yêu cầu đặt ra với báo chí văn hóa là lựa chọn vấn đề thiết thực, tìm được cách tiếp cận mới, diễn đạt cô đọng, giàu thông tin và có sức gợi.

Theo Ban tổ chức, lễ tổng kết và trao giải sẽ là hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11), nhằm ghi nhận những đóng góp của báo chí và biểu dương các nhà báo có tác phẩm xuất sắc trong phát hiện, phản ánh, lan tỏa giá trị văn hóa.

Đây cũng là dịp khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sức sáng tạo của đội ngũ người làm báo, góp phần đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước.