Cần quy định rõ việc áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt

Sáng 2-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội cho rằng, dự thảo Luật đã tạo thuận lợi, nâng cao chất lượng và hiệu quả thu hút đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát và bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và doanh nghiệp; góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Dự thảo Luật đã quy định nhiều nội dung liên quan đến đổi mới chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo hướng đa dạng hóa hình thức hỗ trợ, gắn với cam kết và kết quả thực hiện của nhà đầu tư, nhất là trong phát triển chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực và liên kết với các tổ chức trong nước; tăng cường cơ chế hậu kiểm và thu hồi hỗ trợ khi không thực hiện đúng cam kết.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) tán thành quy định nguyên tắc áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt trên cơ sở kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị gia tăng trong nước; quy định việc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ khi nhà đầu tư không đáp ứng tiêu chí, điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo chưa làm rõ mức độ thực hiện cam kết như thế nào thì được coi là đạt yêu cầu. Từ đó, đại biểu đề nghị quy định đánh giá theo từng cam kết, mức độ hoàn thành và trách nhiệm xử lý tương ứng; giao Chính phủ quy định chi tiết việc điều chỉnh, thu hồi ưu đãi phù hợp với mức độ vi phạm.

Đóng góp ý kiến về kiểm chứng kết quả và xử lý việc không hoàn thành cam kết khi hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) đề nghị cần xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và trách nhiệm xác nhận đối với từng nhóm cam kết. Theo đại biểu, những yêu cầu này phải được xác định trong hồ sơ làm căn cứ quyết định hỗ trợ, giúp doanh nghiệp dự báo được nghĩa vụ và cơ quan thực hiện có căn cứ đánh giá thống nhất.

Đại biểu Đoàn Hải Phòng cũng đề nghị cần làm rõ nguyên tắc xác định phạm vi thu hồi. Nếu không đáp ứng điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách thì phải thu hồi, nhưng đối với chỉ tiêu có thể tách riêng trong giai đoạn thì cần xác định khoản hỗ trợ tương ứng bị điều chỉnh, thu hồi; tránh việc không hoàn thành một chỉ tiêu dẫn đến việc bị thu hồi cả khoản hỗ trợ cho những hạng mục độc lập đã thực hiện đúng.

Băn khoăn về tính khả thi, hiệu quả của quy định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt trong khi năng lực của các cơ quan quản lý đầu tư tại địa phương còn nhiều bất cập, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn Đà Nẵng) đề nghị cân nhắc bổ sung cơ chế giao cơ quan cấp trung ương thực hiện việc giám sát, đánh giá, kết luận dự án đạt tiêu chuẩn được ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, việc quy định quy mô vốn để xác định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt là cần thiết nhưng không phản ánh chất lượng dự án. “Một dự án vốn lớn nhưng dựa chủ yếu vào đất đai, năng lượng, lao động giá rẻ thì chưa chắc đóng góp nhiều hơn một dự án vốn vừa phải nhưng sở hữu công nghệ lõi và hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp, đặc biệt là các dự án sản xuất chip, phần mềm trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển - nơi tài sản chủ yếu là tri thức, rất khó đạt ngưỡng vốn nếu tính theo tài sản quy định”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nói và đề nghị quy định nguyên tắc quy mô vốn phải kết hợp với trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước, hiệu quả sử dụng tài nguyên năng lượng và mức độ liên kết.

Phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật quy định chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt nhằm thu hút đầu tư vào những ngành nghề, lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là đổi mới sáng tạo, chuyển giao khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Bộ trưởng cho rằng các quy định của dự thảo Luật dành quan tâm lớn đến chất lượng thu hút đầu tư đặc biệt gắn với sản xuất trong nước, đưa ra các tiêu chí để có sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng khẳng định, việc hỗ trợ đầu tư phải gắn với những kết quả đầu ra và phải kiểm tra, giám sát, lượng hóa được; khi nhà đầu tư không đáp ứng được yêu cầu thực hiện như cam kết thì phải thu hồi ưu đãi, bảo đảm giảm thiểu tranh chấp đầu tư quốc tế.