Để thầy cô giáo yên tâm đứng lớp

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, đồng thời là người sáng lập Trường Trung học phổ thông Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) nhấn mạnh trách nhiệm của nhà trường trong hỗ trợ, bảo vệ sức khỏe và tâm lý giáo viên sau sự việc. Sự phối hợp với gia đình, cơ quan chức năng giúp không để giáo viên đơn độc trước bạo lực học đường.

- Theo ông, khi giáo viên bị học sinh hành hung, ngoài việc xử lý học sinh vi phạm, nhà trường cần có trách nhiệm gì để bảo vệ giáo viên?

- Trước hết, nhà trường phải quan tâm đến sức khỏe, sự an toàn và tâm lý của giáo viên. Khi xảy ra sự việc, cần ghi nhận, lập biên bản đầy đủ, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết, đồng thời hỗ trợ giáo viên thực hiện các thủ tục để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Sau một sự việc như vậy, giáo viên có thể bị tổn thương, lo lắng, mất cảm giác an toàn khi trở lại lớp học. Những ảnh hưởng đó không chỉ liên quan đến sức khỏe mà còn tác động đến tâm lý và công việc của người thầy. Vì vậy, đồng nghiệp và lãnh đạo nhà trường cần chia sẻ, động viên, hỗ trợ để giáo viên ổn định tinh thần, có điều kiện tiếp tục giảng dạy.

Nhà trường không thể để giáo viên tự xoay xở khi bị hành hung. Cần xem xét hoàn cảnh cụ thể, nhu cầu hỗ trợ của người bị ảnh hưởng, phối hợp giải quyết các vấn đề phát sinh và hướng dẫn thực hiện những chế độ liên quan nếu đủ điều kiện.

Bên cạnh trách nhiệm của nhà trường, cần có sự phối hợp với gia đình và cơ quan chức năng để bảo đảm an toàn cho giáo viên, học sinh. Khi xuất hiện nguy cơ mất an toàn, phải có phương án phòng ngừa và can thiệp kịp thời, không chờ đến khi xảy ra hậu quả mới xử lý. Bảo vệ người thầy không chỉ là giải quyết quyền lợi cho một cá nhân sau vụ việc, mà còn góp phần giữ gìn môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

- Đúng như ông chia sẻ, cùng với việc bảo vệ các nhà giáo đứng lớp, nhà trường cũng cần quan tâm đến xử lý mối quan hệ thầy trò, giúp các thầy cô yên tâm tiếp tục công việc giảng dạy, duy trì môi trường sư phạm?

- Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm và hạn chế xung đột rất quan trọng. Ở tuổi vị thành niên, tâm lý học sinh còn có những biến động, khả năng kiểm soát cảm xúc chưa hoàn thiện. Vì vậy, giáo viên cần bình tĩnh, linh hoạt, biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp với từng tình huống, đồng thời nhận diện được những biểu hiện có thể dẫn đến mâu thuẫn.

Khi học sinh chưa làm bài hoặc vi phạm nội quy, giáo viên cần tìm cách giải quyết vấn đề, giúp các em hiểu trách nhiệm và khắc phục sai sót. Giáo viên có thể yêu cầu học sinh thực hiện nghĩa vụ học tập, xử lý vi phạm theo quy định, nhưng cần tránh đẩy mâu thuẫn lên cao hoặc khiến tình huống trở nên căng thẳng không cần thiết.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là đổ trách nhiệm cho giáo viên khi xảy ra bạo lực. Giáo viên cần được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống, nhưng học sinh vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Nhà trường phải đồng thời nâng cao năng lực sư phạm và xây dựng các biện pháp bảo đảm môi trường làm việc an toàn cho giáo viên.

- Từ sự việc này, các nhà trường cần triển khai những giải pháp gì để chủ động phòng ngừa bạo lực học đường, đồng thời xây dựng môi trường giáo dục an toàn, giữ vững kỷ cương, thưa ông?

- Theo tôi, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, phải nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng sống và ý thức pháp luật. Những nội dung này không thể chỉ được thực hiện qua một số buổi tuyên truyền rồi coi như hoàn thành nhiệm vụ, mà phải trở thành một phần thực chất của quá trình giáo dục. Mục tiêu là giúp học sinh biết tự chủ, kiểm soát cảm xúc, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Thứ hai, cần rà soát công tác quản lý học sinh, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các bộ phận hỗ trợ tâm lý. Những biểu hiện bất ổn, mâu thuẫn hoặc nguy cơ bạo lực phải được phát hiện, tìm hiểu và can thiệp từ sớm, thay vì chờ đến khi xảy ra sự việc mới tìm cách xử lý.

Thứ ba, cần bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống sư phạm cho giáo viên, đồng thời xây dựng quy trình ứng phó khi có hành vi bạo lực. Giáo viên phải được hỗ trợ, bảo vệ khi gặp nguy hiểm; những hành vi vi phạm phải được xem xét, xử lý đúng quy định. Kỷ cương trường học cần được duy trì trên cơ sở trách nhiệm rõ ràng của học sinh, nhà trường và gia đình.

Thứ tư, cần tổ chức rút kinh nghiệm về công tác quản lý học sinh, từ đó củng cố kỷ luật, kỷ cương trong nhà trường. Bên cạnh nhân viên bảo vệ, cần chú trọng bố trí lực lượng giám thị chuyên trách quản lý học sinh trong giờ học và giờ ra chơi, góp phần bảo đảm an toàn cho cả thầy và trò. Đặc biệt, cần bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm về kỹ năng quản lý học sinh, ứng xử sư phạm và giải quyết các vấn đề liên quan đến kỷ luật, giúp đội ngũ này thực hiện tốt vai trò trực tiếp giáo dục, quản lý học sinh.

Cuối cùng, sau mỗi vụ việc, nhà trường và cơ quan quản lý cần đánh giá nghiêm túc những gì đã làm được, hạn chế còn tồn tại và biện pháp khắc phục cụ thể. Giáo dục phải được thực hiện từ trước, có quá trình theo dõi và kiểm tra hiệu quả.

Khi học sinh được giáo dục tốt hơn, được hỗ trợ kịp thời và hiểu rõ trách nhiệm của mình, nguy cơ xảy ra những hành vi bạo lực mới có thể được hạn chế.

- Trân trọng cảm ơn ông!