Chuyển đổi số nâng tầm sản xuất rau an toàn ở Chúc Sơn

Ứng dụng công nghệ trong từng khâu sản xuất

Giám đốc Hợp tác xã rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ) Hoàng Văn Thám cho biết, hợp tác xã được thành lập năm 2016 với diện tích sản xuất ban đầu khoảng 5ha, chủ yếu trồng rau ăn lá theo phương pháp truyền thống. Thời điểm đó, sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, trong khi giá cả thị trường biến động, đầu ra thiếu ổn định. Người nông dân mất nhiều công sức nhưng thu nhập chưa tương xứng, việc tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn và xây dựng thị trường tiêu thụ lâu dài gặp không ít khó khăn. Trước thực tế đó, hợp tác xã xác định muốn nâng cao giá trị nông sản phải đổi mới phương thức canh tác, chú trọng chất lượng và tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ.

Từ quy mô ban đầu, đến nay diện tích sản xuất của hợp tác xã đã mở rộng lên gần 18ha, trong đó 12,8ha đạt tiêu chuẩn VietGAP và 5ha đạt tiêu chuẩn GlobalGAP.

Một trong những điểm nhấn trong quá trình đổi mới của hợp tác xã là đưa công nghệ vào quản lý đồng ruộng. Hệ thống nhà màng và tưới nhỏ giọt tự động được đầu tư nhằm chủ động hơn trong cung cấp nước, hạn chế thất thoát, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm công lao động. Những giải pháp này cũng góp phần giúp người sản xuất điều chỉnh quy trình chăm sóc phù hợp hơn với điều kiện thời tiết, giảm sự phụ thuộc vào kinh nghiệm canh tác đơn thuần.

Đáng chú ý, tại khu sản xuất, hợp tác xã lắp đặt trạm quan trắc thời tiết iMentos 3.3 A G để theo dõi các thông số như độ ẩm, nhiệt độ, lượng mưa, hướng gió. Dữ liệu thu thập được là căn cứ để người trồng rau cân nhắc thời điểm tưới nước, chăm sóc và bố trí lịch gieo trồng phù hợp. Thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, người nông dân có thêm thông tin phục vụ quyết định sản xuất, qua đó nâng cao tính chủ động trong từng mùa vụ.

Cùng với thiết bị quan trắc, hợp tác xã sử dụng phần mềm FACEFARM để quản lý quy trình sản xuất, theo dõi các công đoạn từ gieo hạt, chăm sóc đến thu hoạch và đóng gói. Việc ứng dụng phần mềm giúp lưu trữ thông tin, hỗ trợ kiểm soát quá trình canh tác và tạo thuận lợi khi cần rà soát, đối chiếu dữ liệu sản xuất. Mỗi lô sản phẩm được gắn mã QR để hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, cung cấp thông tin về quá trình sản xuất cho đơn vị thu mua và người tiêu dùng. Đây là giải pháp quan trọng trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến tính minh bạch của nông sản,

Ở khâu sau thu hoạch, hợp tác xã áp dụng quy trình HACCP trong sơ chế, đóng gói nhằm nhận diện, kiểm soát các mối nguy có thể ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm. Việc kết hợp tiêu chuẩn sản xuất với quy trình quản lý chất lượng sau thu hoạch góp phần nâng cao tính đồng đều của sản phẩm, tạo điều kiện để rau an toàn tiếp cận các kênh phân phối có yêu cầu cao.

Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, mô hình tại Hợp tác xã rau quả sạch Chúc Sơn cho thấy ứng dụng công nghệ không chỉ hỗ trợ nâng cao chất lượng nông sản mà còn góp phần thay đổi phương thức tổ chức sản xuất. Người nông dân từng bước làm quen với dữ liệu, phần mềm quản lý và các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, qua đó nâng cao nhận thức về sản xuất nông nghiệp theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm với người tiêu dùng và môi trường.

Liên kết tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho người trồng rau

Cùng với đầu tư công nghệ, Hợp tác xã rau quả sạch Chúc Sơn chú trọng kiểm soát an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trong quá trình canh tác. Theo Giám đốc hợp tác xã Hoàng Văn Thám, đơn vị thực hiện nguyên tắc “4 đúng” khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, gồm: Đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách. Việc sử dụng vật tư nông nghiệp được kiểm soát theo quy định, ưu tiên các giải pháp có nguồn gốc sinh học, hữu cơ phù hợp với cây trồng và yêu cầu kỹ thuật.

Bên cạnh đó, hợp tác xã chú trọng kiểm tra tình trạng sinh trưởng của cây, theo dõi sâu bệnh và kiểm soát các chỉ tiêu an toàn theo quy trình sản xuất trước khi thu hoạch. Các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp như sử dụng bẫy côn trùng, phát huy vai trò của thiên địch, luân canh cây trồng và sử dụng vật liệu che phủ phù hợp được áp dụng nhằm hạn chế sâu bệnh, giảm áp lực sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ đất và nguồn nước.

Để bảo đảm chất lượng sản phẩm, việc tuân thủ quy trình cần được thực hiện đồng bộ ở tất cả các khâu, từ lựa chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch, sơ chế và vận chuyển. Các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP cùng việc quản lý quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát sau thu hoạch là những yếu tố hỗ trợ hợp tác xã đáp ứng yêu cầu của các đơn vị thu mua.

Một lợi thế của hợp tác xã là đầu ra sản phẩm được kết nối với các hệ thống siêu thị lớn tại Hà Nội. Việc có kênh tiêu thụ tương đối ổn định giúp đơn vị chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, bố trí cơ cấu cây trồng và tổ chức thu hoạch theo nhu cầu thị trường. Qua đó, người trồng rau giảm bớt sự phụ thuộc vào hoạt động mua bán nhỏ lẻ, hạn chế rủi ro khi nguồn cung tăng cao trong cùng thời điểm.

Hiện nay, hợp tác xã cung cấp ra thị trường trên 100 tấn rau, củ/tháng cho toàn bộ hệ thống siêu thị Big C của 12 tỉnh, thành phố; các trường học; bếp ăn công nghiệp và bệnh viện. Những kết quả này cho thấy sản xuất theo tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ và gắn với thị trường tiêu thụ có thể tạo ra giá trị kinh tế cao hơn so với phương thức canh tác nhỏ lẻ, thiếu liên kết.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng, theo định hướng phát triển nông nghiệp xanh của Hà Nội, những mô hình như Hợp tác xã rau quả sạch Chúc Sơn góp phần thúc đẩy chuyển đổi từ sản xuất dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ và đáp ứng nhu cầu thị trường. Đây cũng là hướng đi cần tiếp tục được nhân rộng phù hợp với điều kiện từng địa phương, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Thủ đô hiện đại, an toàn và bền vững.

Bài viết có sự phối hợp của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội.