Tăng trưởng hai con số phải đi cùng chất lượng sống, năng lực tích lũy của người dân

Đánh giá tăng trưởng bằng thu nhập thực và khả năng tích lũy

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cho rằng, muốn đạt tăng trưởng cao phải có vốn, bởi vốn là nguồn lực thiết yếu cho sản xuất, kinh doanh. Nhu cầu vốn dành cho hạ tầng và các công trình lớn rất lớn, cần bảo đảm doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể tiếp cận nguồn vốn với lãi suất phù hợp để duy trì hoạt động và đầu tư phát triển.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị Chính phủ coi giảm lãi suất cho vay thực tế là một trọng tâm điều hành; phối hợp điều tiết thanh khoản, giảm chi phí vốn, tiết giảm chi phí hoạt động ngân hàng. Đồng thời, cần minh bạch lãi suất sau ưu đãi và các khoản phí để doanh nghiệp thực sự giảm được gánh nặng vay vốn.

Đại biểu nhấn mạnh, việc hạ lãi suất phải gắn với bảo đảm an toàn hệ thống, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, cần phát triển các nguồn huy động dài hạn và thị trường vốn nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn, giảm sức ép lên hệ thống ngân hàng, tạo điều kiện phân bổ vốn phù hợp hơn cho sản xuất, kinh doanh.

Đề cập mục tiêu tăng trưởng hai con số, đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng, đây không đơn thuần là mục tiêu về tốc độ, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức phát triển, để đất nước không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà còn mạnh lên thực chất và bền vững hơn. Quy mô GDP lớn hơn phải đi cùng khả năng tích lũy, sự trưởng thành của doanh nghiệp Việt Nam và chất lượng cuộc sống của người dân.

Dẫn số liệu thu nhập bình quân của người lao động trong 9 tháng tăng khoảng 9%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,52%, đại biểu Trịnh Xuân An cho biết, thu nhập thực chỉ tăng khoảng 4,3%. Đời sống của người thu nhập thấp, công nhân thuê trọ và lao động phi chính thức đã có cải thiện, song mức bình quân chưa phản ánh đầy đủ gánh nặng chi tiêu của các nhóm này.

Theo đại biểu, đằng sau những con số tăng trưởng, điều người dân quan tâm là sau khi trang trải cuộc sống còn tích lũy được bao nhiêu. Còn doanh nghiệp quan tâm sau khi trừ chi phí và lãi vay còn nguồn lực nào để đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và phát triển. Nếu những khả năng này còn hạn chế, cần làm rõ các điểm nghẽn đang cản trở thành quả tăng trưởng lan tỏa đến từng gia đình, từng doanh nghiệp.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá chất lượng tăng trưởng thông qua các tiêu chí như: Thu nhập thực, việc làm bền vững, khả năng tích lũy của người dân và năng lực tái đầu tư của doanh nghiệp trong nước. Trọng tâm là kiểm soát giá hàng hóa thiết yếu, giảm gánh nặng chi phí nhà ở, giáo dục, y tế; giảm chi phí kinh doanh, thúc đẩy liên kết để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ) cho biết, hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn chịu sức ép lớn về vốn, chi phí đầu vào, trong khi sức mua thị trường còn yếu, ảnh hưởng đến khả năng triển khai các dự án sản xuất, kinh doanh.

Để tháo gỡ khó khăn, đại biểu đề nghị Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại mở rộng cơ chế cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ đến hết năm 2027 đối với doanh nghiệp gặp khó khăn do thị trường nhưng sử dụng vốn đúng mục đích, có phương án phục hồi khả thi. Đồng thời, mở rộng quy mô, đối tượng thụ hưởng các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, người thuê nhà, người mua nhà ở xã hội.

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn cũng kiến nghị giảm phí bảo lãnh dự thầu, phí thực hiện hợp đồng và phí trả nợ trước hạn; khi nghĩa vụ bảo lãnh giảm theo xác nhận của các bên, cần giải tỏa tương ứng phần tiền ký quỹ. Trong đó, các hướng dẫn liên quan cần được hoàn thành trong quý I-2027.

Đề cập những khó khăn trong lĩnh vực xây dựng, đại biểu Nguyễn Cao Sơn cho rằng, giá vật liệu, nhân công, nhiên liệu tăng đột biến, trong khi nhiều công trình chậm triển khai hoặc phải thực hiện đồng thời, khiến nhà thầu đối mặt với tình trạng càng làm càng thua lỗ.

Đại biểu đề nghị Chính phủ ban hành cơ chế điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây lắp đối với các dự án đầu tư công ký trước ngày 1-7-2026 theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách nhà nước và nhà thầu, tạo điều kiện để các dự án tiếp tục được triển khai.

Đưa phát triển kinh tế bạc thành định hướng chính sách quốc gia

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình (Đoàn Hà Tĩnh) đề nghị chuyển đổi tư duy từ chăm sóc, bảo trợ người cao tuổi sang đầu tư, phát huy nguồn lực người cao tuổi; đồng thời xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế bạc, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ, chăm sóc và sinh hoạt dành cho người cao tuổi.

Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức, chuyển mạnh tư duy từ ứng phó với già hóa dân số sang chủ động thích ứng, phát huy kinh nghiệm, tri thức và khả năng đóng góp của người cao tuổi; chuyển từ tư duy an sinh, bảo trợ đơn thuần sang đầu tư phát triển hạ tầng, dịch vụ và hệ sinh thái kinh tế bạc.

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình đề nghị bổ sung vào nghị quyết của Quốc hội nội dung về nâng cao nhận thức, trách nhiệm và chủ động thích ứng với tình trạng già hóa dân số nhanh; chuyển đổi tư duy từ an sinh, bảo trợ sang đầu tư tạo giá trị, coi người cao tuổi là một động lực phát triển mới, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc tại Việt Nam.

Đại biểu cũng đề xuất phát triển hệ thống chăm sóc người cao tuổi với những mô hình như trung tâm hạnh phúc người cao tuổi, làng hạnh phúc người cao tuổi. Đặc biệt, cần nghiên cứu tận dụng, tái sử dụng các cơ sở nhà, đất công phù hợp tại các xã, phường để chuyển đổi thành cơ sở chăm sóc, sinh hoạt cho người cao tuổi theo mô hình sáng đi, tối về.

Theo đại biểu Đoàn Hà Tĩnh, việc phát triển các mô hình này không chỉ đáp ứng nhu cầu chăm sóc, sinh hoạt của người cao tuổi mà còn góp phần huy động nguồn lực xã hội, hình thành các ngành dịch vụ mới và tạo thêm động lực phát triển kinh tế.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế tối thiểu 10% năm 2027 và duy trì tăng trưởng hai con số trong những năm tiếp theo, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ lên ít nhất 35% vào năm 2027 và tối thiểu 45% vào năm 2030. Đồng thời, cần điều chỉnh cơ cấu đào tạo theo hướng tăng lực lượng lao động kỹ thuật, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Cùng với đó, đại biểu cho rằng cần cơ cấu lại tỷ lệ các loại văn bằng, chứng chỉ trong tổng lực lượng lao động có bằng cấp. Đại biểu đề nghị chuyển mô hình đào tạo từ chú trọng nâng cao học vấn sang nâng cao tay nghề, kỹ năng.

Cụ thể, tỷ trọng lao động có trình độ đại học trở lên cần được kiểm soát, duy trì ổn định ở mức tối đa khoảng 30%, đồng thời chuyển trọng tâm đào tạo từ các ngành kinh tế thiên về lý thuyết sang khối ngành STEM, đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, đổi mới quy trình và nâng cao năng suất.

Ngược lại, cần đẩy mạnh đào tạo lao động trình độ cao đẳng và trung cấp kỹ thuật, phấn đấu chiếm tỷ trọng lớn nhất, tối thiểu 45%. Đây là lực lượng trực tiếp vận hành các dây chuyền sản xuất, đóng góp vào hiệu suất kỹ thuật của nhà máy. Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ học phí và thu nhập phù hợp để thu hút người học vào nhóm ngành này.

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung nhấn mạnh là giảm tình trạng người lao động có bằng cấp nhưng không đáp ứng yêu cầu công việc. Muốn vậy, cần chuyển mạnh từ đào tạo theo bằng cấp sang đào tạo theo nghề nghiệp, tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Đại biểu cũng kiến nghị xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho đào tạo nội bộ, coi đây là một bộ phận trong chiến lược nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Qua đó, góp phần hình thành lực lượng lao động có kỹ năng phù hợp với yêu cầu sản xuất, kinh doanh và mục tiêu phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.