Từ tình yêu sách đến khát vọng lan tỏa tri thức

Những trang sách mang lại sự tự tin của người trẻ

Gương mặt sáng, chiều cao nổi bật 1,84m cùng lối trò chuyện tự tin, hoạt ngôn là những ấn tượng đầu tiên về Nguyễn Cao Khánh. Ở tuổi 16, cậu học trò chuyên Văn không chỉ là lớp trưởng năng động, người dẫn chương trình quen thuộc trong các hoạt động của trường mà còn ghi dấu ấn tại nhiều cuộc thi nghiên cứu khoa học và tranh biện.

Điều thú vị là khi nói về những thành tích đã đạt được, Khánh thường nhắc đến sách như một nền tảng quan trọng giúp mình có thêm kiến thức, khả năng diễn đạt và sự tự tin trước đám đông.

Với Khánh, đọc sách không đơn thuần là tích lũy kiến thức phục vụ học tập. Mỗi cuốn sách còn mở ra một thế giới mới, giúp em hiểu thêm về con người, xã hội, học cách đặt câu hỏi, phân tích vấn đề và nhìn nhận sự việc từ nhiều góc độ.

Những điều tích lũy qua việc đọc đã trở thành hành trang để Khánh thử sức ở nhiều lĩnh vực. Tháng 1-2026, em lọt vào tốp 8 chung cuộc Giải tranh biện Hanoi BP Debate Open 2026; tháng 8-2026, giành vị trí quý quân Giải Vietnam Youth Debate Tournament 2026. Trước đó, tháng 7-2026, Khánh được ghi nhận là giám khảo xuất sắc, lọt vào vòng loại trực tiếp của Giải National School Debate Championship 2026.

Không chỉ tranh biện, Khánh còn tham gia cuộc thi C-Voice - Tiếng nói học sinh Chu Văn An, với hoạt động sân khấu hóa tác phẩm văn học. Đây là cơ hội để những kiến thức tiếp nhận từ trang sách được chuyển tải thành ngôn ngữ biểu diễn, giúp văn học đến gần hơn với học sinh.

Đặc biệt, trong hai năm học liên tiếp, Khánh tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và hành vi. Năm học 2025-2026, em cùng bạn học đạt giải Tư tại vòng sơ khảo cấp thành phố với đề tài nghiên cứu cách sử dụng video truyền thông số để truyền bá lịch sử địa phương, hướng tới điều chỉnh hành vi của giới trẻ tại các trường THPT trên địa bàn Hà Nội.

Sang năm học 2026-2027, Khánh tiếp tục cùng bạn nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến sự tập trung của học sinh THPT trong bối cảnh mô hình lớp học trực tiếp, giành giải Ba tại cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật dành cho học sinh do nhà trường tổ chức.

Hai đề tài tuy khác nhau về nội dung nhưng đều cho thấy sự quan tâm của Khánh đối với hành vi, thói quen tiếp nhận thông tin của người trẻ trong môi trường số. Đây cũng là vấn đề có mối liên hệ mật thiết với việc hình thành và duy trì thói quen đọc sách hiện nay.

Theo Khánh, công nghệ mang lại nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, nhưng cũng đặt ra yêu cầu mỗi người phải biết lựa chọn thông tin, rèn luyện khả năng tập trung và tư duy độc lập. Đọc sách chính là một trong những cách giúp người trẻ hình thành những năng lực ấy.

Cô Nguyễn Thị Thanh Tâm, giáo viên chủ nhiệm lớp 11 Văn 1, nhận xét: “Khánh là một lớp trưởng tâm huyết, luôn sẵn sàng đi đầu trong công việc chung, một người dẫn chương trình tự tin, cuốn hút. Nhưng điều khiến tôi đặc biệt quý mến và đặt nhiều kỳ vọng ở Khánh chính là niềm say mê sách cùng mong muốn chia sẻ tình yêu ấy với mọi người”.

Theo cô Tâm, niềm yêu thích đọc sách đã nuôi dưỡng ở Khánh sự ham hiểu biết, khả năng suy ngẫm và tinh thần cởi mở trước những góc nhìn khác biệt. Khả năng diễn đạt, kết nối cùng những ý tưởng sáng tạo cũng là thế mạnh để em truyền cảm hứng đọc sách tới bạn bè.

Từ niềm say mê ấy, Khánh dần nhận ra rằng giá trị của việc đọc sẽ được nhân lên khi tri thức không chỉ phục vụ sự trưởng thành của bản thân mà còn được chia sẻ với cộng đồng.

Đưa sách đến vùng cao, kết nối văn hóa đọc bằng công nghệ số

Nếu những cuộc thi giúp Khánh khẳng định năng lực cá nhân thì các hoạt động cộng đồng lại mở ra cho em một hành trình khác: Đưa sách đến gần hơn với những người trẻ, đặc biệt là trẻ em ở những địa bàn còn khó khăn.

Trong chuyến tình nguyện tại Trường Tiểu học và THCS Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn, Khánh cùng đoàn thiện nguyện trao tặng hơn 1.000 cuốn sách, góp phần bổ sung nguồn tài liệu cho thư viện nhà trường.

Với nam sinh, chuyến đi không chỉ là hoạt động trao tặng sách mà còn giúp em hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc tạo cơ hội tiếp cận tri thức cho trẻ em miền núi. Khi điều kiện tiếp cận sách giữa các địa bàn còn khác nhau, những cuốn sách được trao đi có thể mở thêm cơ hội học tập, khám phá và nuôi dưỡng ước mơ cho các em nhỏ.

Từ trải nghiệm đó, Khánh tiếp tục tham gia Libreria Project mùa 8 với vai trò Trưởng ban Truyền thông. Dự án hướng tới việc quyên góp sách, kết nối cộng đồng và đưa sách đến với trẻ em vùng cao.

Thông qua sự kiện “Dệt sắc đan mây”, Khánh cùng các thành viên tổ chức hoạt động thu gom sách từ học sinh trên địa bàn Hà Nội, chuẩn bị cho những chuyến trao tặng trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, với vai trò Trưởng ban Chuyên môn, Khánh tham gia đồng tổ chức tọa đàm văn học TH(ƯƠNG) do học sinh khóa 118 chuyên Văn, Trường THPT chuyên Chu Văn An thực hiện. Hoạt động tạo không gian để những người yêu văn học trẻ gặp gỡ, trao đổi góc nhìn và kết nối với nhau qua những trang sách.

Từ các hoạt động tập thể, Khánh bắt đầu phát triển dự án riêng mang tên “Trạm đọc xanh”, với sự hỗ trợ của Thư viện Trung tâm Văn hóa Tây Hồ và Trường THPT chuyên Chu Văn An. Hiện dự án bước vào giai đoạn hai, tập trung quyên góp sách. Theo kế hoạch, giai đoạn tiếp theo sẽ đưa sách đến tận tay trẻ em có hoàn cảnh khó khăn ở vùng cao.

Điểm đáng chú ý là Khánh không muốn dự án chỉ dừng lại ở việc vận động, thu gom và trao tặng sách giấy. Em đang xây dựng ý tưởng kết hợp sách truyền thống với công nghệ số, trong đó có việc thu âm nội dung sách, phát triển hình thức sách nói thông qua nền tảng Spotify.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với thói quen sử dụng thiết bị số của giới trẻ. Thay vì coi công nghệ là yếu tố cạnh tranh với văn hóa đọc, Khánh muốn tận dụng chính những nền tảng quen thuộc để đưa nội dung sách đến với nhiều người hơn.

Khánh chia sẻ, mong muốn lớn nhất của em là từng bước xóa bỏ những rào cản khiến trẻ em vùng cao khó tiếp cận sách, đồng thời kết nối những người trẻ có chung tình yêu đọc sách. Xa hơn, em hy vọng có thể phát triển “Trạm đọc xanh” thành chuỗi dự án cộng đồng, ứng dụng công nghệ để lan tỏa văn hóa đọc trên quy mô rộng hơn.

Chia sẻ về người bạn cùng lớp, em Ngô Hương Giang, học sinh lớp 11 Văn 1 cho biết, điều khiến Giang nể phục không chỉ là những thành tích của Khánh, mà còn là sự bền bỉ khi bạn dành nhiều thời gian cho các hoạt động cộng đồng.

“Với tụi mình, Khánh không chỉ là một lớp trưởng, một người bạn cùng lớp tận tâm mà còn là một ‘người truyền lửa’ thực thụ về văn hóa đọc”, Hương Giang nói.

Theo Giang, từ việc tổ chức tọa đàm văn học, tham gia trao tặng sách tại Lạng Sơn đến xây dựng “Trạm đọc xanh”, Khánh luôn cố gắng biến những ý tưởng thành hành động cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở những trang viết lý thuyết.

Tháng 9-2026, Nguyễn Cao Khánh được Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026. Sự ghi nhận này đánh dấu một bước tiến trên hành trình đưa tình yêu sách từ sở thích cá nhân trở thành những hoạt động có ích cho cộng đồng.

Nhận được thông tin về thành tích của cậu học trò nhỏ, cô giáo Nguyễn Thị Thanh Tâm chia sẻ, danh hiệu ấy không chỉ là niềm tự hào của thầy trò nhà trường mà còn là sự ghi nhận dành cho một tình yêu sách chân thành. Cô mong học trò tiếp tục đọc sâu, suy nghĩ độc lập và bền bỉ chia sẻ những giá trị tốt đẹp từ sách.

Khi được hỏi về điều muốn nhắn gửi tới các học sinh có ý tưởng phát triển văn hóa đọc, Khánh cho rằng điều quan trọng là lựa chọn những sáng kiến thiết thực, xác định rõ mục tiêu và tìm cách hiện thực hóa chúng. Tham gia các cuộc thi không nên chỉ hướng đến giải thưởng, mà còn là cơ hội để ý tưởng được nhiều người biết đến và tạo ra giá trị cho cộng đồng.

Câu chuyện của Nguyễn Cao Khánh cũng gợi mở một vấn đề đáng quan tâm trong phát triển văn hóa đọc hiện nay: Làm thế nào để sách tiếp tục giữ được sức hấp dẫn đối với thế hệ lớn lên cùng điện thoại thông minh, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo?

Có lẽ, câu trả lời không nằm ở việc đặt sách giấy đối lập với công nghệ, mà ở cách tạo ra những không gian đọc gần gũi, những hình thức tiếp cận linh hoạt và cơ hội để người trẻ trực tiếp tham gia lan tỏa tri thức.