Nâng cao hiệu quả đầu tư, mở rộng không gian phát triển vùng

Tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng

Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) cho rằng, nền kinh tế nước ta cần tăng trưởng cao hơn nhưng phải dựa trên nền tảng vững chắc hơn; nguồn lực huy động nhiều hơn nhưng phải chuyển hóa thành năng suất, việc làm và thu nhập thực chất.

Theo đại biểu, để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026, quý IV cần đạt mức tăng khoảng 12,5%, trong khi hiện nay 27/34 địa phương chưa đạt tiến độ mục tiêu.

Vì vậy, Chính phủ cần lượng hóa đóng góp của từng động lực, ngành và địa phương; xây dựng các kịch bản tăng trưởng, lạm phát tương ứng với biến động giá năng lượng, lãi suất và thương mại quốc tế; xác định rõ ngưỡng rủi ro và phương án ứng phó.

Đáng chú ý, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư công và tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn hạ tầng, năng lượng. Giải ngân đầu tư công 9 tháng năm 2026 đạt 62,9% kế hoạch. Do đó, cần rà soát từng dự án, xác định rõ vướng mắc, trách nhiệm và khả năng hoàn thành; điều chuyển vốn khỏi những dự án chậm, thiếu điều kiện thực hiện sang dự án có khả năng hấp thụ và hiệu quả cao.

Cùng với đó, các dự án giao thông, điện và năng lượng cần được triển khai đồng bộ từ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu đến lưới truyền tải, thu xếp vốn và hợp đồng mua bán điện. Việc khởi công các dự án quy mô lớn cần gắn với khả năng bảo đảm nguồn vốn, tiến độ và kết nối hạ tầng, tránh tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ, làm giảm hiệu quả khai thác.

Đại biểu Trần Anh Tuấn (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) nhận định, mục tiêu tăng trưởng hai con số của năm 2026 là khả thi mặc dù còn nhiều thách thức. Về giải pháp cho thời gian tới, đại biểu cho rằng tư duy điều hành cần chuyển từ việc tiếp tục huy động thêm vốn sang đưa vốn, đất đai, năng lượng, lao động và công nghệ vào sản xuất đúng dự án, đúng thời hạn, đúng tiến độ.

Theo đại biểu, điểm nghẽn của nền kinh tế hiện nay không chỉ là thiếu vốn mà còn nằm ở thủ tục, mặt bằng, hạ tầng và năng lực triển khai. Có khoảng 1.000/1.081 dự án đang vướng mắc về thủ tục cần được phân loại cụ thể theo nguyên nhân, cơ chế, chính sách để có phương án tháo gỡ phù hợp. Khi những vướng mắc được giải quyết đúng địa chỉ, nguồn lực đang bị đình trệ mới có thể quay trở lại phục vụ phát triển.

Đại biểu cũng lưu ý áp lực từ việc huy động vốn lớn đối với lạm phát, lãi suất và tỷ giá. Vì vậy, bên cạnh mở rộng nguồn cung tín dụng, Chính phủ cần có giải pháp điều hành phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có đơn hàng, phương án sản xuất, kinh doanh hiệu quả tiếp cận vốn với chi phí hợp lý.

Khai thác không gian phát triển mới

Đại biểu Lý Thị Lan (Đoàn Tuyên Quang) cho rằng, vấn đề quan trọng hiện nay là chuyển những lợi thế đã được xác định trong quy hoạch thành các hoạt động kinh tế liên kết, tạo thêm giá trị và cơ hội phát triển cho cả vùng.

Theo đại biểu, trung du và miền núi phía Bắc có nguồn nguyên liệu nông, lâm nghiệp lớn; các khu công nghiệp chế biến, dịch vụ tại Thái Nguyên, Phú Thọ; hệ thống di sản lịch sử, văn hóa, cảnh quan thiên nhiên phong phú cùng nhiều cửa khẩu kết nối với thị trường Trung Quốc. Những lợi thế này có khả năng bổ trợ cho nhau, nhưng nếu từng địa phương khai thác riêng lẻ thì khó hình thành các chuỗi sản xuất, dịch vụ và thị trường đủ sức để thu hút đầu tư…

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, kết nối giao thông chưa đồng bộ, liên kết giữa vùng nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ còn hạn chế. Có nơi có nguyên liệu nhưng thiếu năng lực chế biến; có nơi có năng lực sản xuất nhưng chưa tiếp cận thuận lợi với thị trường.

Vì vậy, cần xác định rõ những sản phẩm, ngành hàng, dịch vụ có thể hình thành chuỗi liên kết; từng địa phương có thế mạnh ở khâu nào, doanh nghiệp và người dân tham gia, hưởng lợi ra sao. Từ nhu cầu phát triển thực tế mới xác định những công trình hạ tầng cần ưu tiên đầu tư.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, địa phương lựa chọn những chuỗi liên kết kinh tế có lợi thế từ các hành lang kinh tế; tăng cường kết nối thông tin về vùng nguyên liệu, năng lực chế biến và nhu cầu thị trường để doanh nghiệp, hợp tác xã hình thành quan hệ cung ứng ổn định.

Ngoài ra, ưu tiên hoàn thiện hạ tầng giao thông phục vụ các hành lang kinh tế, trong đó có nâng cấp cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ lên 4 làn xe hoàn chỉnh, đầu tư đồng bộ cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang đến Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy và thúc đẩy nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư trục Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai.

Liên quan đến phát triển kinh tế vùng, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đề cập những khó khăn của nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long như: Sản xuất nông nghiệp vẫn chịu sức ép lớn từ chi phí vật tư đầu vào, giá nông sản chưa tương xứng; tình trạng sản xuất thiếu kế hoạch, phụ thuộc vào thị trường tiêu thụ…

Đại biểu nêu ý kiến, để nông nghiệp phát triển theo hướng xanh, thân thiện với môi trường, cần quan tâm đầu tư những ngành, lĩnh vực có tác động lan tỏa, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối vùng sản xuất với thị trường. Trong đó, việc mở rộng cao tốc Trung Lương - Cần Thơ và các tuyến giao thông liên tỉnh có ý nghĩa quan trọng đối với lưu thông hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản.

Tập trung cho lĩnh vực văn hóa và giáo dục

Đại biểu Nàng Xô Vi (Đoàn Quảng Ngãi) cho rằng, để đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cần quan tâm đầu tư cho văn hóa và giáo dục. Theo đại biểu, báo cáo thẩm tra chỉ ra rằng đầu tư cho văn hóa còn dàn trải, hiệu quả chưa cao; hệ thống thiết chế văn hóa hoạt động còn hạn chế, trong khi hạ tầng văn hóa - thể thao tại nhiều địa bàn khó khăn vẫn thiếu.

Đặc biệt, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, văn hóa không chỉ là các công trình hay thiết chế được xây dựng mà còn là tiếng nói, chữ viết, lễ hội, tri thức dân gian và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nếu chỉ chú trọng xây dựng cơ sở vật chất mà thiếu kinh phí vận hành, người tổ chức hoạt động và không gian thực hành thì các thiết chế văn hóa khó phát huy hiệu quả.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát hiệu quả sử dụng các thiết chế hiện có, phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tế, bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên; đồng thời hỗ trợ nghệ nhân truyền dạy, bảo tồn tiếng nói, chữ viết và các giá trị văn hóa truyền thống gắn với sự tham gia của cộng đồng.

Trong lĩnh vực giáo dục, đại biểu cho rằng, việc thực hiện theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cần bắt đầu từ việc bảo đảm các điều kiện để triển khai, đặc biệt là đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất trường học. Hiện cả nước còn thiếu khoảng 48.249 giáo viên, 45.691 phòng học, 27.084 phòng học bộ môn; thiết bị dạy học tối thiểu ở cấp trung học phổ thông mới đáp ứng khoảng 38,7%.

Đại biểu đề nghị không chỉ tập trung tuyển dụng mà cần rà soát, điều tiết, điều động, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn, cơ sở giáo dục; thống kê chính xác nhu cầu theo từng cấp học, môn học và địa phương để có cơ sở bổ sung biên chế. Đối với vùng khó khăn, vấn đề không chỉ là tuyển được giáo viên mà còn phải giữ được giáo viên có năng lực. Do đó, cần quan tâm đồng bộ chính sách tiền lương, phụ cấp, nhà công vụ, điều kiện đi lại, sinh hoạt và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Đại biểu Lý Thị Lan (Đoàn Tuyên Quang) đánh giá chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới nhận được sự đồng tình, phấn khởi của đồng bào các dân tộc. Đến nay, 108 trường đầu tiên đã hoàn thành, đưa vào sử dụng đúng dịp khai giảng năm học 2026-2027.

Tuy nhiên, để các trường hoạt động hiệu quả, cần bảo đảm đồng bộ đội ngũ giáo viên, nhân viên quản sinh, tư vấn tâm lý, dinh dưỡng... đại biểu đề nghị sớm đánh giá hoạt động của các trường đã đưa vào sử dụng, kịp thời hoàn thiện mô hình tổ chức cho giai đoạn tiếp theo; nghiên cứu mở rộng mô hình tại các xã đặc biệt khó khăn, nơi địa hình chia cắt, dân cư phân tán, học sinh đi lại xa.