Hòa giải ở thôn Thanh Ninh: Gỡ mâu thuẫn, giữ tình làng nghĩa xóm

Kiên trì, gần dân để hóa giải mâu thuẫn

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Bí thư, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Thanh Ninh cho biết, thôn hiện có hơn 1.200 hộ với hơn 4.000 nhân khẩu. Người dân địa phương vốn chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp, đời sống kinh tế tương đối ổn định. Trong sinh hoạt hằng ngày, bà con luôn coi trọng tình làng nghĩa xóm, ứng xử chan hòa, sẵn sàng giúp đỡ nhau khi khó khăn.

Đây là nền tảng thuận lợi để xây dựng khối đại đoàn kết trong khu dân cư. Tuy nhiên, trong đời sống cộng đồng, những bất đồng, tranh chấp vẫn có thể nảy sinh từ các mối quan hệ gia đình, đất đai, tài sản hoặc quyền lợi giữa các hộ dân. Bởi vậy, công tác hòa giải ở cơ sở luôn được chính quyền địa phương quan tâm, chú trọng, nhằm kịp thời giải quyết mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh, hạn chế những vụ việc kéo dài, ảnh hưởng đến tình cảm và sự đoàn kết trong cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, sau khi thực hiện sáp nhập xã, tiếp đó là sáp nhập thôn, nhiệm vụ của Tổ hòa giải trở nên nặng nề hơn. Địa bàn rộng hơn, số lượng người dân đông hơn, trong khi việc nắm bắt phong tục, tập quán, nếp nghĩ và sinh hoạt của người dân trên toàn địa bàn đòi hỏi các hòa giải viên phải dành nhiều thời gian, công sức.

“Từ sau thời điểm sáp nhập xã, rồi tiếp đến là sáp nhập thôn, các thành viên Tổ hòa giải đều xác định nhiệm vụ công tác sẽ nặng nề hơn. Địa bàn rộng, việc thông thuộc ngõ ngách cũng như nắm bắt nếp nghĩ, nếp sinh hoạt của một bộ phận lớn người dân sau sáp nhập đòi hỏi hòa giải viên phải thật sự gần dân, sát dân, nắm bắt tâm tư, tình cảm của người dân mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”, ông Nguyễn Văn Minh chia sẻ.

Với phương châm đó, khi tiếp nhận thông tin về những bất đồng trong khu dân cư, Tổ hòa giải chủ động tìm hiểu sự việc, gặp gỡ các bên liên quan để nắm bắt nguyên nhân, xác định những vấn đề còn vướng mắc. Theo ông Minh, muốn hòa giải thành công, trước hết phải hiểu rõ bản chất mâu thuẫn, biết lắng nghe và tạo được sự tin tưởng để các bên sẵn sàng chia sẻ, đối thoại.

Gỡ tranh chấp đất đai, giữ tình cảm xóm giềng

Một vụ việc xảy ra vào đầu tháng 9-2026 là minh chứng cụ thể cho cách làm này của Tổ hòa giải thôn Thanh Ninh. Thời điểm đó, thôn Thanh Ninh xảy ra sự việc mâu thuẫn tranh chấp đất đai giữa hai gia đình, ông Nguyễn Văn Quang và ông Nguyễn Văn Thành (tên đã thay đổi). Mảnh ruộng hai gia đình tranh chấp thuộc phạm vi GPMB dự án Khu công nghiệp sạch Sóc Sơn.

Qua tìm hiểu, thành viên Tổ hòa giải nhận thấy trước đây hai gia đình vốn có quan hệ thân tình, thường xuyên tin tưởng, giúp đỡ lẫn nhau. Trong quá trình sản xuất, hai bên đã thỏa thuận bằng lời – tiến hành đổi chác đất nông nghiệp cho nhau, và nhiều năm cùng nhau thực hiện các giao ước thỏa thuận mà không lập giấy tờ, văn bản làm căn cứ chứng minh giao dịch.

Khi dự án triển khai, việc xác định chủ sử dụng đất để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và chi trả tiền bồi thường đã khiến mâu thuẫn nảy sinh. Ông Nguyễn Văn Thành đã quay sang đòi lại mảnh ruộng đã “chuyển nhượng” cho ông Nguyễn Văn Quang, với lý do mảnh đất gia đình thuê của khoán của nhà nước có thời hạn 20 năm – ông Thành đã chuyển nhượng cho ông Quang đến nay cũng đã 20 năm, cho rằng như thế là “hết thời hạn chuyển nhượng, đổi chác”, ông Thành bèn làm đơn đòi lại, dẫn đến tranh chấp giữa hai bên.

Về sự việc này, ông Nguyễn Văn Minh cho biết thêm, sau khi nhận đơn thư về tranh chấp mâu thuẫn giữa hai gia đình, trong vai trò Tổ trưởng Tổ công tác hòa giải thôn Thanh Ninh, ông đã chủ động tiếp xúc gặp gỡ hai gia đình trước, không chỉ một lần mà nhiều lần.

“Sau khi nắm rõ đầy đủ thông tin, xác định rõ nguồn cơn các vướng mắc, nguyên nhân, động cơ và mâu thuẫn xuất phát từ đâu, do ai, tôi đã thông báo cho các thành viên Tổ hòa giải cùng biết. Từ đó, tổ họp bàn, thống nhất phương án triển khai công tác hòa giải, tháo gỡ hiềm khích giữa các bên”, ông Minh cho biết.

Tổ hòa giải sau đó gửi giấy mời hai gia đình đến đình làng để tiến hành hòa giải. Các thành viên đại diện cho nhiều thành phần trong cộng đồng, gồm Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, trưởng thôn, phó thôn, người cao tuổi và cán bộ dân số, được yêu cầu tham dự đầy đủ. Tổ cũng mời thêm những người nắm rõ nguồn cơn sự việc, có uy tín trong cộng đồng cùng tham gia, góp tiếng nói khách quan và thuyết phục.

Buổi hòa giải ban đầu diễn ra căng thẳng trong nhiều giờ. Mỗi bên đều có lý lẽ riêng, kiên quyết bảo vệ quan điểm của mình, chưa sẵn sàng nhường nhịn hay tìm tiếng nói chung. Trước tình hình đó, các hòa giải viên kiên trì lắng nghe, phân tích từng vấn đề, giải thích điều hơn lẽ thiệt, giúp hai gia đình nhìn nhận rõ những hệ lụy có thể xảy ra nếu tranh chấp tiếp tục kéo dài.

Không chỉ tập trung vào quyền lợi trước mắt, các thành viên Tổ hòa giải còn nhắc lại mối quan hệ gắn bó giữa hai gia đình trong nhiều năm, phân tích những mất mát về tình cảm, sự tin tưởng và tình nghĩa xóm giềng nếu vì bất đồng mà trở mặt với nhau.

Bằng sự kiên trì và cách vận động phù hợp, hai bên dần bình tĩnh, cởi mở hơn, từng bước tháo gỡ những khúc mắc. Cuối cùng, hai gia đình thống nhất ký biên bản hòa giải, chấm dứt hiềm khích, khôi phục quan hệ láng giềng và sẵn sàng tiếp tục tương trợ, giúp đỡ nhau trong cuộc sống.

Từ vụ việc trên, ông Nguyễn Văn Minh cho rằng, hòa giải ở cơ sở không đơn thuần là việc phân định ai đúng, ai sai, mà quan trọng hơn là giúp các bên hiểu rõ bản chất vấn đề, nhận thức được quyền lợi, trách nhiệm của mình và tìm được tiếng nói chung trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau.

Thực tế tại thôn Thanh Ninh cho thấy, sự chủ động của hòa giải viên, sự phối hợp giữa các thành phần trong cộng đồng và việc phát huy vai trò của những người có uy tín đã góp phần tháo gỡ mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Qua đó, không chỉ hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp phức tạp mà còn củng cố niềm tin, sự gắn bó giữa người dân sau quá trình sáp nhập địa bàn dân cư.