Quy hoạch bãi đỗ xe, trạm sạc: Cần đi trước nhưng không thể xa nhu cầu

Hạ tầng sạc cần được tính toán ở quy mô rộng

Tại tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội” - một trong những hoạt động của Chương trình truyền thông về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026, do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội vừa tổ chức, các ý kiến tham gia đều cho rằng, một trong những khó khăn tại các chung cư hiện hữu là quỹ diện tích dành cho đỗ xe vốn đã hạn chế, trong khi nhu cầu sạc xe điện tăng lên, khiến việc bố trí thêm khu vực sạc có thể ảnh hưởng đến tổ chức giao thông nội bộ, hoạt động trông giữ phương tiện và các yêu cầu an toàn của công trình.

Theo kỹ sư Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị chung cư New Skyline, KĐT Văn Quán (phường Hà Đông) không phải chung cư nào cũng có đủ diện tích mặt đất để bố trí khu vực sạc riêng. Trong khi đó, việc cải tạo tầng hầm có thể đòi hỏi đánh giá và nâng cấp đồng bộ hệ thống kỹ thuật. Nếu mỗi tòa nhà chỉ tự tìm cách giải quyết trong phạm vi khuôn viên của mình, những hạn chế về không gian và nguồn lực khó được khắc phục triệt để.

Bởi vậy, hạ tầng sạc cần được tính toán ở quy mô rộng hơn, bao gồm khu dân cư, bãi đỗ xe công cộng, các điểm trung chuyển giao thông và những khu vực có nhu cầu dừng, đỗ phương tiện phù hợp. Khi có mạng lưới sạc bên ngoài chung cư, người dân sẽ có thêm lựa chọn, đồng thời giảm áp lực phải bố trí toàn bộ nhu cầu sạc bên trong từng tòa nhà.

“Theo tôi, thành phố cần rà soát các vị trí có khả năng phát triển bãi đỗ xe, có thể xem xét thu hồi dự án treo lâu năm để nghiên cứu mô hình xây dựng bãi đỗ xe thông minh kết hợp hạ tầng sạc. Đây là hướng cần được tiếp tục nghiên cứu trên cơ sở quy hoạch, quỹ đất và hiệu quả khai thác thực tế”, kỹ sư Phạm Xuân Điệp đề xuất và lưu ý quy hoạch phù hợp, tránh tình trạng nơi quá tải trạm sạc, nơi ít người sử dụng.

Ông cho rằng, trước hết cần có dữ liệu về nhu cầu. Việc thống kê phương tiện xe điện theo khu vực, thời điểm sử dụng, khả năng tiếp cận điểm sạc và nhu cầu đỗ xe sẽ giúp xác định vị trí đầu tư phù hợp. Mạng lưới trạm sạc không chỉ cần đủ số lượng mà còn phải thuận tiện, có khả năng kết nối và đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm người sử dụng.

Huy động doanh nghiệp, bảo đảm lợi ích cộng đồng

Trao đổi liên quan đến vấn đề này, Phó Trưởng Phòng Quản lý vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Tuyển cho rằng, nguồn lực ngân sách khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư hạ tầng sạc trong thời gian ngắn. Vì vậy, việc khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư, vận hành và cung cấp dịch vụ là cần thiết.

Riêng đối với các nhà chung cư, Ban quản trị có thể mời doanh nghiệp đồng hành trong việc cung cấp dịch vụ trạm sạc cho xe điện tại tòa nhà. Tuy nhiên, cơ chế hợp tác phải bảo đảm minh bạch về lựa chọn nhà đầu tư, giá dịch vụ, chất lượng thiết bị, trách nhiệm bảo trì và xử lý sự cố.

Đồng quan điểm này, TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch mạng lưới không khí sạch Việt Nam bổ sung thêm yêu cầu đối với bãi đỗ xe kết hợp trạm sạc. Ông cho rằng, cần đánh giá hiệu quả tổng thể của dự án, thay vì chỉ tính toán số lượng trụ sạc có thể lắp đặt. Các điều kiện về quỹ đất, khả năng đấu nối điện, lưu lượng phương tiện và nhu cầu sử dụng sẽ quyết định tính khả thi của từng địa điểm.

Cùng với đầu tư mới, thành phố cần quan tâm đến các khu dân cư có mật độ cao, nơi nhu cầu sử dụng xe điện lớn nhưng khó bổ sung diện tích đỗ xe. Việc bố trí điểm sạc ở không gian công cộng phù hợp, kết hợp các giải pháp đổi pin cho xe máy điện khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật, có thể góp phần mở rộng lựa chọn cho người dân.

Đặc biệt, phát triển hạ tầng sạc phải gắn với giao thông công cộng. Khi người dân có thể thuận tiện kết hợp phương tiện cá nhân với xe buýt, đường sắt đô thị và các hình thức di chuyển ít phát thải, hiệu quả của chính sách giao thông xanh sẽ được nâng cao. Đây là hướng đi cần được triển khai trên cơ sở quy hoạch dài hạn, cơ chế huy động nguồn lực phù hợp và sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp với cộng đồng dân cư.