Hà Đông: Tháo gỡ vướng mắc giao đất giãn dân kéo dài gần hai thập kỷ

Hạ tầng đã hoàn thành, người dân vẫn chờ được giao đất

Theo báo cáo của UBND phường Hà Đông, trên địa bàn hiện có hai dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao đất giãn dân còn nhiều vướng mắc, gồm khu dân cư mới Xa La và khu dân cư mới Vạn Phúc. Đây là những dự án được triển khai từ thời tỉnh Hà Tây trước đây, nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở, ổn định đời sống của người dân trong quá trình đô thị hóa.

Tại khu Xa La, phường Phúc La trước đây, 33,6ha đất nông nghiệp đã được giao cho các hộ gia đình, cá nhân canh tác theo quy định. Giai đoạn 2006-2007, toàn bộ diện tích này được thu hồi để thực hiện các dự án. Nhằm hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định cuộc sống, ngày 28-12-2007, UBND tỉnh Hà Tây ban hành Quyết định số 2651/QĐ-UBND thu hồi đất, chuyển mục đích thành đất ở; đồng thời ban hành Quyết định số 2652/QĐ-UBND thu hồi 29.848m² để xây dựng khu đất dịch vụ. Đến cuối năm 2010, toàn bộ hạ tầng kỹ thuật của hai khu đất đã được đầu tư xây dựng, hoàn thành. Tuy nhiên, kết quả thực hiện giữa đất dịch vụ và đất ở lại có sự khác biệt rõ rệt.

Đối với đất dịch vụ, công tác giao đất hoàn thành từ năm 2011. UBND quận Hà Đông trước đây đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 314 trường hợp, tương ứng 313 thửa đất. Theo báo cáo, phần lớn các thửa đất đã được người dân xây dựng công trình, tổ chức kinh doanh, dịch vụ ổn định, cơ bản không phát sinh khiếu kiện. Trong khi đó, khu dân cư mới Xa La có diện tích quy hoạch chia lô 16.696,5m², tương ứng 307 lô đất, đến nay vẫn chưa hoàn tất việc giao đất ở.

Năm 2008, cơ quan chức năng đã xét duyệt 308 hộ và tổ chức bốc thăm vị trí 307 lô đất. Tuy nhiên, quá trình rà soát hồ sơ phát hiện một số nội dung trong đề án chưa phù hợp quy định, như xét duyệt tiêu chuẩn vượt hạn mức giao đất ở tối đa, chưa xem xét đầy đủ đối tượng người có công với cách mạng gặp khó khăn về nhà ở.

Ngày 9-1-2013, UBND quận Hà Đông (trước đây) ban hành Quyết định số 197/QĐ-UBND hủy kết quả xét duyệt trước đó, yêu cầu xây dựng lại đề án. Mặc dù địa phương đã nhiều lần tổ chức rà soát, lấy ý kiến nhân dân, việc xét duyệt, giao đất ở vẫn chưa thực hiện được.

Sự kéo dài này khiến người dân nhiều lần kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền. Trong năm 2025, những vướng mắc liên quan việc giao đất giãn dân tại khu Xa La cũng đã được người dân phản ánh thông qua công tác tiếp công dân, đề nghị sớm xem xét giải quyết quyền lợi theo quy định.

Tuy nhiên, theo báo cáo ngày 26-10-2026 của UBND phường Hà Đông, những vướng mắc tại khu Xa La vẫn chưa được tháo gỡ dứt điểm. Không chỉ Xa La, dự án khu dân cư mới Vạn Phúc cũng đang trong tình trạng tương tự. Được triển khai từ chủ trương năm 2005, dự án nhằm giải quyết nhu cầu đất ở giãn dân cho người dân địa phương, trong đó có những hộ chịu tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Theo Quyết định số 5429/QĐ-UBND ngày 21-8-2013 của UBND quận Hà Đông về điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, quỹ đất ở dành cho người dân là 43.926m², tương ứng 832 lô đất.

Đề án đề nghị phê duyệt dự kiến xét giao 43.725m² cho 2.012 hộ, tương ứng 7.674 nhân khẩu; diện tích 201m² còn lại được bố trí dự phòng. Việc xét giao được xây dựng trên nguyên tắc tính tiêu chuẩn diện tích theo nhân khẩu, ghép lô hoặc đồng sử dụng theo quy hoạch. Đáng chú ý, Hội đồng tư vấn xét giao đất ở phường Vạn Phúc trước đây đã tổ chức gần 100 hội nghị thảo luận tiêu chí, lấy ý kiến tại các tổ dân phố và niêm yết công khai. Đề án được 100% thành viên Hội đồng nhất trí thông qua.

Mặc dù đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, thi công phần lớn hạ tầng kỹ thuật, dự án vẫn chưa thực hiện được thủ tục bàn giao đất cho người dân. Nguyên nhân do phải điều chỉnh quy hoạch, xử lý những vị trí chưa giải phóng mặt bằng, đồng thời chịu tác động từ việc thay đổi chính sách, cơ chế quản lý đất đai và tổ chức đơn vị hành chính.

Như vậy, sau nhiều năm triển khai, hai dự án có quỹ đất đã được quy hoạch, hạ tầng cơ bản hoàn thành nhưng chưa phát huy hiệu quả theo mục tiêu ban đầu. Việc chậm giao đất không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn gây lãng phí nguồn lực đất đai đã được đầu tư.

Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, bảo đảm quyền lợi người dân

Theo UBND phường Hà Đông, khó khăn lớn nhất hiện nay tập trung vào việc áp dụng quy định pháp luật đối với các dự án được triển khai từ nhiều năm trước, nhất là khi hệ thống chính sách đất đai đã nhiều lần sửa đổi, bổ sung.

Đối với khu Xa La, vướng mắc nổi bật là thời điểm xác định nghĩa vụ tài chính. Quyết định số 1951/QĐ-UBND ngày 2-7-2008 của UBND tỉnh Hà Tây đã phê duyệt giá thu tiền sử dụng đất tại khu đất dịch vụ, đất ở Xa La trên cơ sở quy định về giá đất của tỉnh Hà Tây năm 2007.

Trong khi đó, điểm a khoản 3 Điều 155 Luật Đất đai năm 2024 quy định thời điểm định giá đất, tính tiền sử dụng đất đối với trường hợp Nhà nước giao đất về nguyên tắc là thời điểm ban hành quyết định giao đất, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Do chưa ban hành quyết định giao đất chính thức, việc tiếp tục áp dụng phương án thu tiền theo chính sách trước đây phát sinh vướng mắc, cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, hướng dẫn.

Với khu dân cư mới Vạn Phúc, khó khăn nằm ở hình thức giao đất. Chủ trương trước đây được xây dựng theo phương án xét duyệt, giao đất có thu tiền sử dụng đất nhưng không thông qua đấu giá. Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND phường, phương án này chưa thuộc các trường hợp được giao đất không thông qua đấu giá quy định tại Điều 124 Luật Đất đai năm 2024.

Bên cạnh đó, việc xác định đối tượng, tiêu chuẩn diện tích, nguyên tắc ghép lô và quản lý diện tích đất xét giao cho người chưa đủ 18 tuổi cũng cần được hướng dẫn cụ thể. Những vấn đề trên đòi hỏi phải có sự xem xét, thống nhất của các cơ quan chuyên môn thành phố, bảo đảm phù hợp quy định pháp luật hiện hành, đồng thời tính đến đặc điểm lịch sử và quá trình thực hiện từng dự án.

Liên quan đến nhiệm vụ tháo gỡ các tồn tại về đất đai, tại hội nghị triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, tổ chức ngày 17-7, Chủ tịch UBND phường Hà Đông Trần Thị Lương An yêu cầu các phòng, ban chuyên môn chủ động, sáng tạo, thực hiện nhiệm vụ theo phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả"; tăng cường kiểm tra, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Trong nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm, phường xác định phải tập trung xử lý các tồn tại về đất đai, đất dịch vụ và giải phóng mặt bằng. Theo đó, UBND phường Hà Đông đã có báo cáo số 1080/BC-UBND ngày 26-10-2026 gửi HĐND, UBND thành phố Hà Nội và các cơ quan chuyên môn xin ý kiến chỉ đạo, hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc.

Theo đó, đối với khu Xa La, UBND phường đề nghị thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường chấp thuận để địa phương tiếp tục thực hiện công tác xét duyệt đối tượng, thu tiền sử dụng đất và giao đất ở cho người dân trên cơ sở Quyết định số 2651/QĐ-UBND ngày 28-12-2007 của UBND tỉnh Hà Tây. Bởi theo khoản 1 Điều 22 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12-6-2025 của Chính phủ, quy định UBND cấp tỉnh quyết định việc tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai đã triển khai trước ngày 1-7-2025 nhưng chưa kết thúc, phù hợp từng trường hợp cụ thể.

Đối với khu dân cư mới Vạn Phúc, UBND phường đề nghị thành phố xem xét chấp thuận cơ chế đặc thù để tiếp tục thực hiện chủ trương xét duyệt, giao đất ở cho những trường hợp đủ điều kiện. Đồng thời, giao các sở, ngành chuyên môn hướng dẫn trình tự, thủ tục thực hiện tiếp theo.

Từ thực tế hai dự án, yêu cầu đặt ra là cần rà soát toàn diện hồ sơ, xác định rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền giải quyết và phương án thực hiện phù hợp từng trường hợp. Việc tháo gỡ phải bảo đảm công khai, minh bạch trong xét duyệt đối tượng, xác định nghĩa vụ tài chính, tránh phát sinh những vướng mắc mới. Cùng với đó, cần có lộ trình giải quyết cụ thể, thông tin đầy đủ để người dân biết, tham gia giám sát, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các hộ gia đình, cá nhân.