Quỹ phụ huynh đầu năm học: Hà Nội siết quản lý, chặn lạm thu

Qua kiểm tra, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã làm rõ những khoản thu chưa đúng quy trình, đồng thời xác định một số nội dung phản ánh chưa trùng khớp với kết quả xác minh.

Cùng với xử lý từng vụ việc, ngành Giáo dục Thủ đô tăng cường kiểm tra, công khai đường dây nóng, chấn chỉnh công tác thu, chi và ngăn chặn tình trạng lạm thu.

Những khoản thu ở lớp học cần được làm rõ

Theo ghi nhận, từ đầu năm học 2026-2027, bên cạnh các khoản thu theo quy định, một số lớp vận động cha mẹ học sinh đóng góp để mua sắm thiết bị, trang trí lớp hoặc phục vụ hoạt động chung.

Thực tế cho thấy, dù hướng đến mục đích phục vụ học sinh, các khoản đóng góp này vẫn phải bảo đảm tự nguyện, công khai và đúng quy định. Khi kế hoạch thu, chi chưa rõ ràng, chưa được thống nhất trước khi thực hiện, những băn khoăn của phụ huynh dễ phát sinh.

Tại Trường Trung học phổ thông Khương Đình (phường Khương Đình), phản ánh liên quan đến lớp 10A4 tập trung vào khoản thu 2 triệu đồng/học sinh, việc mua ti vi tương tác, bảng trượt và một số nội dung sửa chữa, bổ sung trong phòng học.

Theo kết quả kiểm tra của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Trưởng Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp đã thông báo thu 2 triệu đồng/học sinh, gồm 1 triệu đồng dự kiến mua ti vi tương tác, bảng trượt và 1 triệu đồng vận động ủng hộ quỹ hoạt động chung của lớp. Tuy nhiên, việc vận động được thực hiện khi chưa đưa các nội dung và mức chi dự kiến ra thống nhất với toàn thể cha mẹ học sinh.

Đối với việc mua thiết bị, có 43/51 cha mẹ học sinh ủng hộ chủ trương lắp ti vi và bảng trượt. Ban đại diện đã mua ti vi với giá 37 triệu đồng, bảng trượt giá 5,6 triệu đồng. Sau khi có phản ánh, toàn thể cha mẹ học sinh thống nhất kiến nghị nhà trường cho tiếp tục sử dụng thiết bị trong ba năm học. Sau khi học sinh hoàn thành lớp 12, Ban đại diện sẽ tổ chức thanh lý để trả lại tiền cho phụ huynh.

Như vậy, phụ huynh đồng thuận với việc mua sắm thiết bị, nhưng quy trình vận động đóng góp chưa đúng quy định. Đây là hai vấn đề cần được nhìn nhận riêng biệt, bởi sự đồng thuận về mục đích mua sắm không thay thế yêu cầu thống nhất kế hoạch thu, chi trước khi vận động.

Với khoản quỹ lớp, một số nội dung dự kiến chi chưa phù hợp với Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh. Số tiền còn lại đã được hoàn trả cho phụ huynh sau khi khấu trừ các khoản chi đúng quy định.

Tại Trường Tiểu học Chu Văn An (phường Thanh Liệt), phản ánh tập trung vào việc một lớp chi 17 triệu đồng chỉ sau một tháng, với 23 khoản chi, từ trang trí lớp, vệ sinh, vật dụng khai giảng và Trung thu đến quà sinh nhật, in sao tài liệu.

Qua kiểm tra, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, năm học 2026-2027 có 64/68 lớp triển khai thu quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh. Các lớp có đề xuất kế hoạch thu, chi dự kiến, nhưng một số nội dung như trang trí lớp, vệ sinh lớp, sao chụp tài liệu và mua giấy vệ sinh chưa đúng quy định. Tuy nhiên, chưa có lớp nào được ghi nhận đã chi hết 17 triệu đồng cho đầy đủ 23 khoản với mức chi như thông tin phản ánh.

Đến thời điểm kiểm tra, 64/64 Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp đã báo cáo việc hoàn trả cho phụ huynh số tiền còn lại sau khi khấu trừ những khoản chi đúng quy định. Ban giám hiệu nhà trường cũng rút kinh nghiệm vì chưa rà soát đầy đủ kế hoạch chi tại tất cả các lớp, đồng thời yêu cầu giáo viên và Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện nghiêm quy định.

Siết quản lý từ khâu vận động đóng góp

Để ngăn chặn tình trạng lạm thu, Hà Nội triển khai các biện pháp quản lý ngay từ đầu năm học.

Theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, các khoản thu trong trường học được phân thành ba nhóm: Khoản thu theo quy định của pháp luật; khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục theo quy định của cơ quan có thẩm quyền; khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện. Những khoản chưa đủ căn cứ pháp lý, không đúng thẩm quyền hoặc chưa công khai đầy đủ thông tin không được tổ chức thu.

Đối với trường công lập, các khoản thu dịch vụ thực hiện theo Nghị quyết số 60/2025/NQ-HĐND ngày 27-11-2025 của HĐND thành phố Hà Nội.

Danh mục gồm các khoản như tiền ăn bán trú, chăm sóc bán trú, nước uống, đưa đón học sinh. Trên cơ sở mức trần, nhà trường xây dựng dự toán, xác định mức thu cụ thể; việc thu phải đúng đối tượng, mục đích và quy trình.

Với các khoản vận động tài trợ, đóng góp tự nguyện, yêu cầu đặt ra là phải nêu rõ mục đích, công khai việc tiếp nhận và sử dụng, không gây sức ép với từng gia đình. Ban đại diện cha mẹ học sinh không được tự đặt ra mức đóng góp bình quân hoặc tối thiểu, cũng không được lấy danh nghĩa của mình để vận động, thu những khoản ngoài phạm vi được phép.

Đáng chú ý, Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ có hiệu lực từ ngày 15-11-2026. Quy định mới làm rõ những khoản Ban đại diện không được vận động, thu từ phụ huynh, trong đó có việc đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, thời hạn đóng góp; trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban hoặc sử dụng danh nghĩa Ban đại diện để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục.

Qua kiểm tra công tác thu, chi tại một số cơ sở giáo dục từ tháng 10-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã phát hiện những nội dung vận động đóng góp, dự kiến chi quỹ phụ huynh chưa đúng quy định; đồng thời làm rõ một số phản ánh chưa trùng khớp với kết quả xác minh. Với các trường có phản ánh, Sở phối hợp với chính quyền xã, phường kiểm tra, xác minh theo phân cấp, yêu cầu rà soát các khoản thu, chi và chấn chỉnh những thiếu sót.

Để tiếp nhận phản ánh về lạm thu và dạy thêm, học thêm không đúng quy định, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công khai số điện thoại đường dây nóng. Phụ huynh có thể liên hệ số 0888996970 trong giờ hành chính, số 0888996977 ngoài giờ hành chính hoặc gửi phản ánh tới địa chỉ thư điện tử kiemtrachuyennganh@hnoiedu.vn.