Hợp tác quốc tế và quản trị AI vì mục tiêu phát triển bền vững

Vai trò của quản trị toàn cầu, phát triển hạ tầng số, đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế được đề cao, nhằm bảo đảm công nghệ AI phát triển an toàn, cởi mở và phục vụ thiết thực cho đời sống con người.

Chia sẻ kinh nghiệm, cam kết hợp tác

Ông Hà Vĩ - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Trung Quốc tại Việt Nam nêu, AI là công cụ mạnh mẽ nâng cao năng suất, kích thích tăng trưởng nhưng không thể thay thế các giá trị cốt lõi của con người, do đó, công nghệ này phải được bảo đảm phát triển theo hướng an toàn, đáng tin cậy và có thể kiểm soát.

Trong 5 năm tới, Trung Quốc dự kiến mở rộng cơ hội đào tạo AI cho các nước đang phát triển, xây dựng các cơ sở, mạng lưới nghiên cứu quốc tế và các sáng kiến hợp tác AI trong y tế. Về quản trị toàn cầu, Trung Quốc đề xuất thúc đẩy các cơ chế đa phương công bằng, bao trùm, tôn trọng sự đa dạng và lắng nghe đầy đủ tiếng nói của các quốc gia đang phát triển, đồng thời cam kết tiếp tục đồng hành hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng môi trường phát triển AI bền vững vì lợi ích chung của nhân loại.

Về phía Liên minh châu Âu (EU), bà Renate Nikolay thông tin, EU đang đẩy mạnh ứng dụng AI trong công nghiệp, dịch vụ công và đã thông qua đạo luật trí tuệ nhân tạo (AI Act) - khuôn khổ pháp lý toàn diện đầu tiên dựa trên quản lý rủi ro nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch và quyền con người. Song song với đó, EU tập trung phát triển hạ tầng kết nối dung lượng lớn, an toàn, hướng tới mục tiêu hạ tầng số năm 2030, coi đây là nền tảng cốt lõi nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo.

Nhận định không quốc gia nào có thể tự mình định hình cuộc cách mạng AI, EU khẳng định chiến lược tăng cường hợp tác quốc tế, tích cực tham gia các diễn đàn đa phương. EU hoan nghênh các chương trình hợp tác đang triển khai và đề xuất tiếp tục tăng cường kết nối hệ sinh thái nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp công nghệ hai bên, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quản trị AI để xây dựng môi trường số an toàn, bền vững và thu hẹp khoảng cách số.

Còn ông Deuk-Jung Kim, Phó Chủ tịch điều hành Cơ quan khuyến khích công nghiệp IT quốc gia Hàn Quốc (NIPA) chia sẻ, Hàn Quốc chú trọng phát triển nguồn nhân lực qua 4 nhóm chính gồm nhân lực trình độ cao, đào tạo tại đại học chuyên ngành (với số trường tham gia tăng từ 35 năm 2019 lên khoảng 60), nhân lực phục vụ chuyển đổi dựa trên AI (AX) và đào tạo tại địa phương (với số trung tâm tăng từ 1 lên khoảng 30 trung tâm). Song song đó, Hàn Quốc thúc đẩy các dự án AI quy mô lớn tại các vùng để hình thành hệ sinh thái công nghệ địa phương.

Từ thực tiễn, Hàn Quốc rút ra 4 định hướng ưu tiên gồm đầu tư hạ tầng tính toán dùng chung với chi phí phù hợp, thúc đẩy thương mại hóa thông qua các gói voucher, duy trì chất lượng nguồn nhân lực AI gắn liền nhu cầu thị trường và tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm tối ưu hóa nguồn lực, sẵn sàng thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Định hướng phát triển và phổ cập AI của Việt Nam

Về phía Việt Nam, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Việt Nam xác định AI là công cụ quan trọng giúp nâng cao năng suất và giải quyết các vấn đề thực tiễn, nhưng việc phát triển phải gắn liền với mục tiêu quốc gia và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Trong đó, xây dựng niềm tin là yếu tố then chốt; con người luôn giữ vai trò trung tâm, chịu trách nhiệm chính đối với các quyết định và các tổ chức bắt buộc phải có cơ chế giám sát, kiểm tra thay vì chuyển giao toàn bộ trách nhiệm cho máy móc.

Việt Nam tập trung đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ vững chắc, gồm phát triển mô hình AI, nâng cao chất lượng dữ liệu, mở rộng năng lực tính toán. Dự kiến hạ tầng phục vụ AI đạt công suất điện khoảng 500 MW.

Đồng thời, việc phát triển nguồn nhân lực và nâng cao kỹ năng AI được xác định là ưu tiên hàng đầu, hướng tới quy mô khoảng 10 triệu người để phổ cập kiến thức rộng rãi cho nhiều lĩnh vực thay vì chỉ tập trung vào nhóm chuyên gia…

Cùng chung góc nhìn về hợp tác song phương và hạ tầng, bà Jennifer Wicks - Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam nhấn mạnh, cam kết tăng cường hợp tác với Việt Nam trong phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hoa Kỳ tích cực hỗ trợ Việt Nam về an ninh mạng, khuyến khích hoàn thiện hệ thống chính sách minh bạch, có tính dự báo và hợp tác chặt chẽ với khu vực tư nhân nhằm bảo đảm an toàn thông tin mà không tạo rào cản thị trường.

Các doanh nghiệp Hoa Kỳ đang đẩy mạnh đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng trong 1-3 năm tới về 5G, điện toán đám mây, cáp quang biển và hạ tầng thương mại điện tử. Các tập đoàn như SpaceX và Amazon thúc đẩy công nghệ vệ tinh giúp kết nối Internet tốc độ cao tới các khu vực khó khăn; trong đó, Starlink đã chính thức triển khai hoạt động tại Việt Nam vào năm 2026.

Bên cạnh đó, dựa trên nền tảng hợp tác giáo dục vững chắc sẵn có, Hoa Kỳ mong muốn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, tập trung phát triển nguồn nhân lực có trình độ và kỹ năng số, đồng thời khẳng định sẵn sàng đồng hành với Việt Nam phát triển một thị trường số cởi mở, công bằng, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai quốc gia.

Trong phát biểu khai mạc phiên hội nghị bàn tròn bộ trưởng trong khuôn khổ VIDW 2026, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết định hướng phát triển AI tại Việt Nam, tập trung vào ba cam kết. Thứ nhất, tăng cường năng lực AI quốc gia (gồm: hạ tầng số, nguồn lực tính toán, dữ liệu chất lượng, các mô hình AI tiếng Việt và quan trọng nhất là nguồn nhân lực có kỹ năng).

Thứ hai, xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo có tính chiến lược và cởi mở, phát triển cách tiếp cận quản lý dựa trên rủi ro, các quy định và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cùng những chính sách hỗ trợ nghiên cứu, doanh nghiệp khởi nghiệp và việc ứng dụng AI có trách nhiệm.

Thứ ba, mở rộng hợp tác quốc tế, sẵn sàng hợp tác với các chính phủ, tổ chức quốc tế, trường đại học và doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển, đào tạo nhân lực, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, chia sẻ dữ liệu, thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới và triển khai các ứng dụng AI thiết thực.