Kết nối dữ liệu khoa học, công nghệ trên Hệ thống thông tin quốc gia: Rút ngắn khoảng cách nghiên cứu và ứng dụng

Từ “có dữ liệu” đến “dùng được dữ liệu”

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành hạ tầng thiết yếu cho nghiên cứu, quản lý, hoạch định chính sách và phát triển. Song, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối, chuẩn hóa, chia sẻ và phân tích để tạo ra thông tin, tri thức phục vụ con người và hỗ trợ ra quyết định.

Tháng 9-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vận hành tại địa chỉ sti.gov.vn, hướng tới hình thành một đầu mối thông tin thống nhất, tin cậy, có khả năng kết nối và dùng chung trên phạm vi quốc gia. Hệ thống từng bước liên thông dữ liệu về tổ chức, nhân lực, nhiệm vụ, kết quả nghiên cứu, công bố, trích dẫn khoa học, các nguồn lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đến nay, hệ thống đã hội tụ dữ liệu về nhiệm vụ khoa học, công nghệ, công bố, tổ chức, nhân lực và thống kê khoa học, công nghệ. Hàng triệu dữ liệu cũng được kết nối, chia sẻ từ các hệ thống chuyên ngành về sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ cao, chuyển giao công nghệ và các nguồn thông tin trong nước, quốc tế. Hệ thống cung cấp 137 chỉ tiêu thống kê ngành và 17 chỉ tiêu thống kê quốc gia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Điểm đáng chú ý là mục tiêu của hệ thống không dừng ở việc “có dữ liệu”, mà hướng tới “dùng được dữ liệu”. Khi dữ liệu được kết nối, nhà khoa học có thể tìm kiếm công trình, chuyên gia và cơ hội hợp tác; doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, kết quả nghiên cứu; cơ quan quản lý có thêm căn cứ để đánh giá, hoạch định chính sách và ra quyết định.

Việc đưa hệ thống vào vận hành là bước quan trọng đổi mới phương thức quản lý nhà nước, chuyển đổi số và xây dựng hạ tầng dữ liệu của ngành. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu, giá trị của hệ thống phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác. Thời gian tới, dữ liệu cần được cập nhật, chuẩn hóa, làm sạch, xác thực, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, chia sẻ”.

Mở thêm không gian cho cộng đồng khoa học

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với phát triển đất nước, nhưng việc tiếp cận thông tin khoa học, công nghệ trong một thời gian dài vẫn còn nhiều hạn chế. GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, các công bố, tạp chí, thông tin về nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu và kết quả nghiên cứu còn phân tán. Việc số hóa, kết nối và chia sẻ những dữ liệu này sẽ giúp các nhà khoa học thuận lợi hơn trong tìm kiếm công trình, chuyên gia, đối tác và mở rộng hợp tác nghiên cứu.

Theo GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nếu tiếp tục kết nối rộng hơn các tạp chí, công bố khoa học, dữ liệu về lĩnh vực nghiên cứu, số lượng bài báo, mức độ trích dẫn… Hệ thống thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ không chỉ phục vụ tra cứu mà còn có thể trở thành công cụ phân tích, đánh giá năng lực nghiên cứu, nhận diện xu hướng và hỗ trợ hoạch định chính sách. Xa hơn, đây có thể trở thành nền tảng kết nối để nhà khoa học tìm đối tác, doanh nghiệp tìm kiếm công nghệ, chuyên gia và kết quả nghiên cứu phù hợp.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Văn Trí, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ giáo dục Learn to Leap cho rằng, hệ thống dữ liệu tập trung, chính thức và được xác thực sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi tìm kiếm đối tác, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí trong quá trình lựa chọn công nghệ và đơn vị hợp tác. Nếu thông tin được kiểm chứng, đánh giá và có các chỉ số cụ thể về hiệu quả kết nối, đây sẽ là kênh hữu ích để doanh nghiệp tìm đúng đối tác, đúng công nghệ.

Đối với Hà Nội, yêu cầu đặt ra là đưa nguồn dữ liệu khoa học, công nghệ đến gần hơn với nhu cầu thực tế. Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn kỳ vọng, hệ thống sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, giúp doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với công nghệ, chuyên gia và kết quả nghiên cứu. Theo ông, điều quan trọng là dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên, với sự tham gia của cơ quan quản lý, nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp. Khi đó, hệ thống không chỉ là nơi lưu trữ thông tin mà có thể trở thành hạ tầng kết nối tri thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.