Cơ hội đơn hàng rộng mở, doanh nghiệp Việt làm gì để nắm bắt?

Cơ hội mới từ những chuỗi cung ứng lớn

Giữa tháng 10-2026, hội nghị kết nối nhà cung cấp do Vingroup và VinFast tổ chức tại Hà Nội thu hút gần 1.000 doanh nghiệp tham dự. Nhu cầu hợp tác không chỉ giới hạn ở linh kiện ô tô, xe máy điện mà còn mở rộng sang cơ khí, điện tử, công nghệ, hạ tầng và năng lượng. Đáng chú ý, VinFast giới thiệu các chính sách hỗ trợ nhà cung cấp về mặt bằng sản xuất, logistics và nâng cao năng lực, mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi sản xuất.

Từ thực tiễn hợp tác với VinFast, ông Lương Đức Thụ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Automech cho biết, quy mô nhân sự của doanh nghiệp đã tăng từ khoảng 200 lên hơn 1.000 người. Doanh thu từ mức khoảng 800 tỷ đồng lên 1.500 tỷ đồng năm 2025 và dự kiến đạt 2.000 tỷ đồng trong năm 2026. Không chỉ mở rộng đơn hàng, doanh nghiệp còn được hỗ trợ đào tạo kỹ thuật, cải tiến sản xuất và chuẩn hóa quy trình để đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp ô tô.

Trường hợp Automech cho thấy, tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo động lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển sản xuất.

Tại Hà Nội, Công ty Cổ phần Sản xuất Công nghệ cao Việt Hàn, chuyên sản xuất dây điện chống cháy, cáp mạng, dây LED, đang cung ứng sản phẩm cho các tập đoàn như Samsung, LG. Theo bà Vũ Thị Hoa, Phó Giám đốc công ty, hoạt động kinh doanh từ đầu năm 2026 đến nay đạt khoảng 150% kế hoạch. Để duy trì khả năng cung ứng, doanh nghiệp không ngừng cải thiện chất lượng, năng suất, đồng thời phối hợp với các trường đại học, tiếp nhận khoảng 200 sinh viên kiến tập và tham gia những dự án thực tế tại nhà máy.

Những mô hình trên cho thấy, cơ hội đơn hàng đang mở ra với các doanh nghiệp có sự chuẩn bị về công nghệ, nhân lực và khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ điều kiện tận dụng cơ hội này.

Theo số liệu được dẫn tại Hội thảo “Kết nối cơ hội đơn hàng, nâng năng lực cung ứng và giải pháp vốn cho doanh nghiệp”, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 434,3 tỷ USD, trong đó khu vực vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm 80,7%, doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm 19,3%. Cùng thời gian, vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ.

Khoảng cách về tỷ trọng xuất khẩu cho thấy doanh nghiệp nội địa vẫn còn nhiều dư địa để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Song, việc tìm kiếm và duy trì đơn hàng không dễ dàng. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ ra, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, riêng lĩnh vực công nghiệp chế tạo là 64,4%.

Nâng năng lực cung ứng để không bỏ lỡ đơn hàng

Theo các chuyên gia, để trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp FDI và các tập đoàn lớn, giá thành cạnh tranh hay khả năng sản xuất sản phẩm mới chỉ là điều kiện ban đầu. Doanh nghiệp còn phải bảo đảm chất lượng ổn định, tiến độ giao hàng, khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, quản trị.

Bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ Thế hệ Mới Hanel PT cho rằng, đầu tư máy móc cần đi cùng đào tạo nhân lực, đổi mới quản trị và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Đặc biệt, doanh nghiệp cần chuẩn hóa trước, số hóa sau, chú trọng nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ tìm cách cắt giảm chi phí.

Thực tế, yêu cầu này ngày càng được các tập đoàn lớn chú trọng trong quá trình lựa chọn đối tác. Tại Diễn đàn Xuất khẩu năm 2026, đại diện Samsung Việt Nam đề cập những tiêu chí quan trọng đối với nhà cung cấp, gồm chất lượng ổn định, năng lực công nghệ, quản trị dựa trên dữ liệu và phát triển bền vững.

Trong chương trình phát triển nhà máy thông minh, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Thái đã ứng dụng hệ thống điều hành sản xuất, giám sát thiết bị theo thời gian thực và quản lý chất lượng theo từng lô hàng. Việc số hóa giúp doanh nghiệp tăng khả năng truy xuất, kiểm soát quy trình và từng bước đáp ứng những yêu cầu khắt khe hơn từ đối tác.

Tuy nhiên, quá trình nâng cấp năng lực sản xuất vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là về nguồn vốn. Khảo sát của VCCI cho thấy, 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Trong khi đó, đầu tư dây chuyền, thiết bị kiểm định, chứng chỉ quốc tế và đào tạo nhân lực đều đòi hỏi nguồn kinh phí đáng kể.

Theo Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn CNCTech Nguyễn Trung Kiên, làn sóng đầu tư vào điện tử, bán dẫn, ô tô đang mở ra nhu cầu đối với linh kiện cơ khí chính xác, khuôn mẫu, nhựa kỹ thuật và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp nội địa cần xác định rõ thế mạnh, chủ động tiếp cận khách hàng từ những đơn hàng phù hợp, từng bước xây dựng uy tín và tăng cường liên kết để nâng cao giá trị cung ứng.

Tại Hà Nội, Kế hoạch phát triển công nghiệp hỗ trợ năm 2026 đặt mục tiêu có khoảng 1.040 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này; hỗ trợ từ 200 đến 500 lượt doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp ưu tiên. Thành phố tập trung vào kết nối khách hàng, cải tiến quản trị, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Để những cơ hội hợp tác chuyển thành đơn hàng thực tế, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần tăng cường kết nối trực tiếp với bộ phận mua hàng của các tập đoàn, hỗ trợ đánh giá năng lực nhà cung cấp và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ.