Xuất khẩu Hà Nội tăng trưởng mạnh, doanh nghiệp nội địa vươn lên giữ vai trò chủ lực

Những điểm sáng

Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hà Nội đạt 16,86 tỷ USD, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng máy vi tính, điện tử và linh kiện đạt 2,55 tỷ USD, tăng 21,7%; phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 2,27 tỷ USD, tăng 9,1%; hàng nông sản đạt hơn 1,47 tỷ USD, tăng 31,2% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm sáng đáng ghi nhận trong bức tranh xuất khẩu thời gian qua là sự lớn mạnh của khối doanh nghiệp nội địa khi đã vươn lên giữ vai trò chủ lực, giảm dần sự lệ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu của khối doanh nghiệp trong nước đạt 9,12 tỷ USD, trong khi khu vực FDI đạt 7,74 tỷ USD.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp cho biết, hàng hóa của doanh nghiệp Thủ đô hiện đã có mặt tại 205 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thành quả này đến từ sự nỗ lực không ngừng của cộng đồng doanh nghiệp trong việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, qua đó tìm kiếm và khai thác thành công các thị trường mới như châu Phi, Nga dưới sự đồng hành sát sao của chính quyền thành phố.

Tăng cường xúc tiến mở rộng thị trường

Mặc dù đạt được những con số tích cực, hoạt động xuất khẩu của Hà Nội vẫn đang phải đối mặt với không ít rào cản và thách thức. Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh Võ Trí Thành, chi phí logistics cao và những biến động địa chính trị kéo dài đã làm đội thời gian vận chuyển, tăng cước tàu và chi phí bảo hiểm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của các ngành hàng phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu như dệt may, da giày, gỗ và điện tử.

Bên cạnh đó, xuất khẩu của Hà Nội vẫn quá phụ thuộc vào các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, trong khi việc vươn ra các khu vực tiềm năng như Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh hay Đông Âu còn gặp nhiều trở ngại do thiếu thông tin, khoảng cách địa lý, khác biệt pháp lý và thiếu đầu mối kết nối trực tiếp. Đặc biệt, năng lực nội tại của doanh nghiệp còn hạn chế, thiếu nguồn nhân lực am hiểu luật pháp quốc tế nên tỷ lệ tận dụng các ưu đãi thuế quan từ những FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP hay UKVFTA vẫn còn khiêm tốn. Đồng thời, dưới góc độ tài chính, các chuyên gia kinh tế cũng nhấn mạnh rằng rào cản về tài chính xanh và chứng nhận carbon đang trở thành áp lực sống còn khi các thị trường lớn như EU áp dụng những cơ chế khắt khe về môi trường.

Để giải quyết các khó khăn, vướng mắc và hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 23,3 tỷ USD (tăng 12% so với cùng kỳ) trong năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia đã đưa ra nhiều kiến nghị thiết thực.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh kiến nghị, thành phố cần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi xanh, sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời xây dựng các gói tín dụng linh hoạt dựa trên hợp đồng, đơn hàng và dòng tiền.

Đồng quan điểm, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse Nguyễn Xuân Phú đề xuất ngành công thương cần đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, gắn liền với từng đơn hàng cụ thể, kết hợp phát triển đồng bộ hệ thống logistics, kho ngoại quan, kho lạnh để kết nối sâu hơn với cảng biển, sân bay và cửa khẩu, giúp tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp.

Trước những đề xuất của doanh nghiệp, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Trần Đức Hải khẳng định, thành phố xác định việc mở rộng thị trường là một trong những giải pháp trọng tâm. Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, Hà Nội sẽ đẩy mạnh khai thác các khu vực còn nhiều dư địa như Trung Đông, châu Phi, Đông Âu và Mỹ Latinh, tận dụng hiệu quả các FTA để mở rộng không gian cho hàng hóa xuất khẩu. Thành phố cũng sẽ phát huy tối đa vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối nhà nhập khẩu, cung cấp thông tin xu hướng thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và cảnh báo sớm rủi ro thương mại.

Song song với đó, thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ được đẩy mạnh để trở thành động lực giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp khách hàng quốc tế, kết hợp triển khai các chương trình xúc tiến theo từng ngành hàng gắn kết chặt chẽ với các hệ thống phân phối lớn trên toàn cầu như AEON, Lotte Mart, Walmart, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật kịp thời các tiêu chuẩn sinh thái, xu hướng tiêu dùng xanh và chuỗi cung ứng bền vững.