Hà Nội: 902 hộ khó khăn khu phố cổ sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm

Bảo đảm kịp thời giải quyết chỗ ở cho các hộ khó khăn

Ngày 28-10, tại kỳ họp thứ bảy (kỳ họp chuyên đề), HĐND thành phố Hà Nội đã thảo luận, thông qua Nghị quyết về chủ trương giải quyết chỗ ở cho nhóm đối tượng khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm theo đề xuất của UBND thành phố.

Theo Nghị quyết, HĐND thành phố giao UBND thành phố chỉ đạo lập danh sách đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội; xác định, công bố quỹ nhà bố trí cho nhóm được hỗ trợ. Đồng thời, ban hành các quyết định, quy định và kế hoạch triển khai, bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch, kịp thời giải quyết nhu cầu chỗ ở, góp phần bảo đảm an toàn, ổn định cuộc sống, an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu giãn dân, xây dựng văn minh đô thị theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

UBND thành phố cũng được giao khẩn trương xây dựng, trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết hoặc điều chỉnh nghị quyết quy phạm pháp luật để áp dụng trên địa bàn khu vực nội đô lịch sử.

Về cơ sở pháp lý, theo tờ trình của UBND thành phố, điểm đ khoản 2 Điều 12 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 giao HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách về đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà lưu trú và các loại hình nhà ở khác.

Điều 5 Luật Thủ đô quy định trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa Luật Thủ đô và luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng quy định của Luật Thủ đô. Vì vậy, việc HĐND thành phố quyết định bố trí quỹ nhà ở xã hội, cho phép nhóm đối tượng được xác định mua, thuê mua nhà không phải bốc thăm thuộc thẩm quyền của thành phố. Cơ chế này cũng đã được áp dụng đối với người được bố trí tái định cư tại điểm b khoản 3 Điều 9 Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND.

Mỗi hộ gia đình, cá nhân chỉ được giải quyết một lần

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, tại khu vực phố cổ thuộc phường Hoàn Kiếm hiện còn 902 hộ với 3.621 nhân khẩu sống trong các nhà đông hộ, diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người.

Đây là nhóm có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, điều kiện sống không bảo đảm mức tối thiểu, thường xuyên đối mặt nguy cơ mất an toàn, cháy nổ và không có khả năng tự cải thiện chỗ ở. Nếu tiếp tục thực hiện quy trình bốc thăm như các đối tượng khác, người dân chưa biết khi nào mới được chuyển đến nơi ở mới. Do đó, thành phố xác định việc tháo gỡ khó khăn về nhà ở là yêu cầu cấp bách, gắn với an toàn tính mạng, sức khỏe và trách nhiệm bảo đảm an sinh xã hội.

Trước mắt, chính sách được đề xuất áp dụng tại phường Hoàn Kiếm đối với các hộ gia đình, cá nhân đã đăng ký thường trú và thực tế sinh sống trước ngày Nghị quyết được thông qua, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người, có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, tự nguyện đăng ký và được UBND phường phê duyệt.

Thành phố dự kiến bố trí quỹ nhà tại mỗi dự án không quá 20% số căn hộ mở bán trong năm 2026. Theo tính toán, có thể bố trí 552 căn hộ tại 9 dự án và tiếp tục bổ sung trong năm 2027. Chính sách không làm phát sinh chi ngân sách trực tiếp cho việc mua, thuê mua nhà ở của người dân.

Mỗi hộ gia đình, cá nhân chỉ được mua hoặc thuê mua một căn hộ và chỉ được giải quyết một lần. Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục giao dịch và chính sách vay vốn ưu đãi thực hiện theo quy định pháp luật về nhà ở xã hội.

Làm rõ tiêu chí, tránh bỏ sót hộ khó khăn

Thẩm tra nội dung này, Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Trần Hợp Dũng cho biết Ban thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời nhận định việc ưu tiên giải quyết trước cho nhóm khó khăn nhất có cơ sở. Tuy nhiên, chính sách cần đặt trong tổng thể phương án giải quyết chỗ ở của toàn khu vực.

Ban Đô thị đề nghị UBND thành phố làm rõ căn cứ ban hành Nghị quyết; kinh phí rà soát, lập danh sách, tuyên truyền và quản lý diện tích nhà ở cũ sau khi người dân chuyển đi. Thành phố cũng cần có phương án bảo đảm nguồn cung nhà ở trong trường hợp chủ đầu tư không thỏa thuận được với người dân hoặc dự án chậm tiến độ.

Đối với tiêu chí diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người, Ban đề nghị giải trình cơ sở xác định ngưỡng này, cung cấp số liệu về các hộ có diện tích nhỉnh hơn để đánh giá tác động, tránh bỏ sót trường hợp thực sự khó khăn.

Ngoài ra, cần xem xét phương án đối với những người sống trong điều kiện chật chội nhưng có thể nằm ngoài phạm vi áp dụng, như người thuê nhà và lao động di cư không có đăng ký thường trú.

Đồng bộ giải pháp tại nơi đi và nơi đến

Thảo luận tại kỳ họp, các đại biểu HĐND thành phố đồng tình với chủ trương, đồng thời cho rằng việc giải quyết chỗ ở cho người dân tại phố cổ, phố cũ cần gắn với các mục tiêu lớn về an sinh xã hội, an toàn dân cư và chỉnh trang đô thị.

Đại biểu Lê Văn Đức (Tổ đại biểu số 3) đề nghị xây dựng giải pháp cụ thể cho cả nơi đi và nơi đến. Tại nơi đi, cần làm rõ cơ chế quản lý, thu hồi và xử lý diện tích nhà ở sau khi người dân di chuyển, tránh tái lấn chiếm hoặc bỏ hoang, khiến các vấn đề tồn tại không được giải quyết triệt để.

Tại nơi đến, thành phố cần tổ chức môi trường sống phù hợp, tạo điều kiện để người dân gắn bó với nơi ở mới; đồng thời có giải pháp hỗ trợ tài chính, việc làm, bảo đảm đời sống sau di dời.

Đại biểu Lưu Quang Huy (Tổ đại biểu số 17) đề nghị thành phố làm rõ lộ trình hoàn thiện thể chế từ nghị quyết cá biệt, tiến tới xây dựng chính sách có phạm vi áp dụng rộng hơn. Theo đại biểu, Hà Nội cần chủ động chuẩn bị quỹ nhà ở xã hội không chỉ phục vụ các hộ dân phố cổ mà còn đáp ứng nhu cầu của những trường hợp có hoàn cảnh tương tự trên địa bàn.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy hoạch các khu nhà ở xã hội tập trung đã triển khai trong giai đoạn trước, ưu tiên kết nối với hệ thống đường sắt đô thị theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Cách tiếp cận này có thể tạo thuận lợi cho việc di chuyển, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn của nơi ở mới.

Giải trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, đối với khu vực phố cổ, phố cũ thuộc nội đô lịch sử, nơi người dân có điều kiện nhà ở và sinh hoạt hạn chế, thành phố sẽ áp dụng cơ chế linh hoạt trong quá trình thực hiện chính sách giãn dân. Người thuộc diện phải di dời nhưng chưa có nhà ở sẽ được mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm.

UBND thành phố được giao xây dựng phương án cụ thể đối với từng trường hợp, bảo đảm xử lý đồng bộ nơi đi và nơi đến. Khu vực di dời cần được cải thiện, tái cấu trúc; nơi ở mới phải đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và các công trình công cộng.

Cùng với đó, thực hiện yêu cầu của chủ tọa kỳ họp, chiều 28-10, UBND thành phố đã bổ sung Báo cáo số 486/BC-UBND tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm tra của Ban Đô thị HĐND thành phố. Theo đó, các nội dung cần cụ thể hóa khi triển khai (gồm: Phân công trách nhiệm của UBND phường Hoàn Kiếm, Sở Xây dựng; thứ tự ưu tiên, nhóm và mức căn hộ tương ứng; nguyên tắc xử lý nhà ở cũ; thời hạn giữ chỗ; thủ tục một cửa, hỗ trợ người yếu thế), sẽ được UBND thành phố quy định chi tiết khi tổ chức thực hiện Nghị quyết.

UBND thành phố cũng gửi kèm các phụ lục về báo cáo kết quả thực hiện định kỳ và tổng kết, đánh giá thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, làm cơ sở xây dựng nghị quyết quy phạm pháp luật áp dụng cho khu vực nội đô lịch sử.

Sau khi các đại biểu thảo luận và UBND thành phố tiếp thu, giải trình, Nghị quyết đã được HĐND thành phố thông qua với đa số đại biểu nhất trí tán thành.