Hà Nội đề xuất cơ chế đặc thù xây dựng 5 tuyến đường sắt đô thị

Tháo gỡ điểm nghẽn, rút ngắn thủ tục đầu tư

Trình bày tờ trình, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, ngày 22-6-2026, thành phố đã khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị, gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Đây là dự án quy mô đặc biệt lớn, được triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, mô hình chưa có tiền lệ áp dụng đối với dự án đường sắt đô thị.

Việc ban hành nghị quyết thí điểm là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm giải quyết các vướng mắc pháp lý liên quan đến mô hình hợp đồng này, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, đáp ứng tiến độ triển khai, hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa các dự án vào khai thác ngay trong năm 2030. Do đó, việc xây dựng cơ chế thí điểm đặc thù theo Luật Thủ đô năm 2026, tạo hành lang pháp lý phù hợp là rất cần thiết.

Theo UBND thành phố, việc xây dựng nghị quyết phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, phát huy tính chủ động, trách nhiệm của thành phố; đồng thời, khớp nối đồng bộ toàn bộ quy trình, thủ tục đã và đang thực hiện đối với 5 tuyến đường sắt đô thị kể từ khi khởi công ngày 22-6-2026 đến nay.

Dự thảo cũng kế thừa các cơ chế đặc thù của Quốc hội, bổ sung chính sách đột phá nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu đẩy nhanh tiến độ với kiểm soát chất lượng, chi phí, an toàn, chuyển giao công nghệ và tính công khai trong quá trình thực hiện.

Về quá trình xây dựng nghị quyết thí điểm, ngày 30-8-2026, UBND thành phố đã trình xin chủ trương xây dựng nghị quyết thí điểm và được Thường trực HĐND thành phố chấp thuận. Dự thảo được hoàn thiện hồ sơ, tham vấn và lấy ý kiến các cơ quan liên quan. Các bộ: Tài chính, Xây dựng, Quốc phòng, Công an và Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã tham gia góp ý. Trong tháng 10-2026, Sở Tư pháp thành phố tiếp tục rà soát, đánh giá, bổ sung các nội dung để hoàn chỉnh dự thảo, báo cáo cấp có thẩm quyền.

Kiểm soát chặt nguồn lực, bảo đảm hiệu quả đầu tư

Thẩm tra dự thảo nghị quyết, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố Trần Hợp Dũng nhấn mạnh, đây là nội dung chưa có tiền lệ, liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù và việc sử dụng nguồn lực ngân sách rất lớn. Vì vậy, Ban Đô thị đề nghị UBND thành phố làm rõ phạm vi áp dụng, phạm vi thí điểm của từng cơ chế, chính sách.

Ban Đô thị cũng đề nghị bổ sung mục tiêu, kết quả thí điểm và tiêu chí đánh giá cụ thể đối với từng chính sách, bảo đảm có cơ sở kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Đối với quản lý tài chính, cần quy định cụ thể các biện pháp kiểm soát nguồn lực, chi phí và hiệu quả sử dụng vốn; làm rõ cơ chế bảo lãnh, tạm ứng, thu hồi vốn tạm ứng và điều kiện thanh toán. Việc quản lý dòng tiền phải chặt chẽ, bảo đảm không để xảy ra thất thoát, lãng phí trong quá trình triển khai dự án.

Về chuyển giao công nghệ, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ danh mục, phạm vi công nghệ phải chuyển giao ngay từ bước lựa chọn công nghệ và nhà thầu; quy định lộ trình, quyền, nghĩa vụ của các bên cũng như biện pháp xử lý khi không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ chuyển giao. Đồng thời, cần tính toán phương án quản lý, vận hành sau đầu tư, bảo đảm khả năng tiếp nhận, làm chủ và khai thác công nghệ trong thực tế.

Đối với tiêu chí lựa chọn nhà thầu chiến lược, phương án xử lý và biện pháp quản lý rủi ro, Ban Đô thị đề nghị các đại biểu nghiên cứu báo cáo thẩm tra, tiếp tục thảo luận, đóng góp ý kiến để hoàn thiện dự thảo nghị quyết.