Xã Phúc Thọ: Làng nghề mộc Triệu Xuyên bao giờ hết khổ vì khói bụi?

Khói từ xưởng, nỗi lo trong làng

Từ đê Ngọc Tảo đi xuống, ngay rìa làng thôn Triệu Xuyên là một xưởng sản xuất quây kín bằng tôn nằm đối diện trụ sở Nhà văn hóa thôn Triệu Xuyên. Phía ngoài, những chồng ván ép xếp sát đường, người lao động liên tục vận chuyển hàng. Dọc đường làng, len vào các ngõ nhỏ, nhiều nhà xưởng nằm xen giữa khu dân cư, máy móc hoạt động cả ngày lẫn đêm.

Nhịp sản xuất cho thấy sức sống mạnh mẽ của làng nghề, nhưng cũng kéo theo những phiền toái lớn trong sinh hoạt. Theo phản ánh, những hộ làm nghề mộc thải ra môi trường bụi mùn cưa và tiếng ồn; còn những xưởng tráng ván ép, mỗi khi đốt lò khói đen kèm mùi khét lại phát tán ra xung quanh. Theo chiều gió, khói tạt vào khu dân cư, khiến nhiều gia đình khó chịu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Một người dân thôn Triệu Xuyên cho biết, điều khiến bà con bức xúc là tình trạng này lặp lại, kéo dài nhiều năm dù đã nhiều lần kiến nghị. Việc các chủ xưởng tận dụng phế phẩm gỗ làm chất đốt là một trong những nguyên nhân chính gây khói và mùi khó chịu.

Là người làm nghề sản xuất khung sắt bàn ghế, ông Đặng Minh Sáng hiểu rõ sự gắn bó giữa các công đoạn trong làng nghề. Ông cho biết, khoảng 5-6 hộ chuyên sản xuất ván ép đang cung cấp nguyên liệu cho khoảng 250 hộ làm bàn, ghế, tủ… Mỗi ngày, làng nghề xuất xưởng hàng nghìn sản phẩm, đưa đi tiêu thụ ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Theo ông Sáng, hoạt động sản xuất tạo việc làm, mang lại thu nhập cho người dân và đóng góp cho cho phát triển địa phương. Tuy nhiên, phản ánh của người dân về khói bụi là có cơ sở, cần sớm được giải quyết để người làm nghề yên tâm sản xuất, người dân yên tâm sinh sống.

Trưởng thôn Triệu Xuyên Nguyễn Văn Thành cho biết, người dân đã nhiều lần lên tiếng, cơ quan chức năng cũng đã có những đợt kiểm tra. Sau kiểm tra, một số cơ sở thay đổi cách vận hành, chuyển sang dùng gỗ thịt làm chất đốt, bước đầu giảm mùi và khói bụi. Dù vậy, việc khắc phục chưa triệt để.

Những phản ánh của người dân hiện nay tiếp tục cho thấy yêu cầu kiểm soát môi trường trong sản xuất làng nghề cần được giải quyết đến nơi đến chốn, bởi lãnh đạo thành phố Hà Nội đã nhiều lần chỉ đạo, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.

Gỡ khó sản xuất, xử nghiêm vi phạm

Đưa cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư là hướng giải quyết lâu dài. Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương đến khả năng thực hiện của từng hộ vẫn còn những trở ngại.

Ông Đặng Minh Sáng cho biết, Cụm công nghiệp Long Xuyên ở ngay địa bàn thôn đã thu hút một số hộ thuê đất. Song, phần lớn cơ sở nhỏ còn khó tiếp cận vì nhu cầu diện tích và khả năng tài chính không phù hợp.

Theo ông Sáng, một lô đất trong cụm công nghiệp có diện tích khoảng 1.000m², trong khi nhiều hộ chỉ cần 200-300m². Thuê chung một lô lại phát sinh bất tiện trong tổ chức sản xuất. Chi phí đầu tư nhà xưởng cùng tiền thuê đất là gánh nặng khiến nhiều hộ tiếp tục bám trụ trong khu dân cư.

Từ thực tế đó, Trưởng thôn Triệu Xuyên Nguyễn Văn Thành đề nghị cơ quan chức năng có giải pháp hỗ trợ cơ sở tiếp cận mặt bằng, đổi mới công nghệ. Các xưởng ép ván đang cung cấp nguyên liệu cho nhiều hộ làm nghề, nên việc sắp xếp cần tính đến mối liên hệ trong sản xuất. Tuy nhiên, trước mắt, các cơ sở vẫn phải tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường.

Trao đổi về vấn đề này, Trưởng phòng Hạ tầng - Nông nghiệp và Môi trường xã Phúc Thọ Hà Kim Trọng cho biết, tình trạng trên đã tồn tại từ lâu. Trước đây, huyện Phúc Thọ dành quỹ đất xây dựng Cụm công nghiệp Long Xuyên nhằm di dời các hộ làm nghề; khoảng 3 cơ sở đã chuyển vào cụm, đang xây dựng cơ sở sản xuất.

Qua rà soát ban đầu, làng nghề có hơn 10 hộ vi phạm đất đai. Xã đang rà soát tổng thể theo Kết luận số 114-KL/TU ngày 26-8-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy về xử lý công trình, nhà xưởng, kho bãi vi phạm đất đai, trật tự xây dựng và không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy. Khi có số liệu đầy đủ, xã sẽ xây dựng phương án xử lý tổng thể, trên tinh thần xử lý nghiêm vi phạm, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng của làng nghề đến môi trường sống trong khu dân cư.

Thiết nghĩ, việc rà soát cần đi cùng việc kiểm tra, xử lý tình trạng khói bụi để xác định rõ nguồn phát thải, mức độ ô nhiễm, yêu cầu từng cơ sở khắc phục trong thời hạn cụ thể và giám sát kết quả thực hiện.

Hỗ trợ làng nghề phát triển phải đi cùng trách nhiệm bảo vệ môi trường. Khó khăn về mặt bằng, chi phí không thể trở thành lý do để vi phạm kéo dài. UBND xã Phúc Thọ và các cơ quan liên quan cần sớm có biện pháp xử lý dứt điểm, kiên quyết với cơ sở không chấp hành. Người dân cần những chuyển biến thực tế về môi trường, không thể tiếp tục chờ đợi sau mỗi lần kiến nghị.