Nhiệm kỳ mới của Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva: Chặng đường đầy thách thức

Tuy nhiên, sự tín nhiệm của các cử tri cũng là áp lực lớn đối với vị tổng thống 80 tuổi trong nhiệm kỳ mới với nhiều thách thức về cả kinh tế và chính trị đan xen.

Trong chiến dịch tranh cử, Tổng thống Lula da Silva cam kết tiếp tục bảo vệ các chương trình phúc lợi, nâng mức lương tối thiểu nhanh hơn lạm phát và hỗ trợ những nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Một số đề xuất được đưa ra trong chặng “nước rút”, như tăng 15% trợ cấp của chương trình an sinh chủ chốt và miễn phí giao thông công cộng trên toàn quốc vào cuối tuần. Những cam kết này phản ánh định hướng phát triển mà ông Lula da Silva muốn duy trì nhằm thúc đẩy tăng trưởng gắn với cải thiện đời sống người dân, thay vì chỉ chú trọng các chỉ số kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, chính mục tiêu bảo vệ an sinh xã hội cũng đặt chính phủ trước bài toán khó về nguồn lực khi nợ công đã vượt 82% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Lãi suất cao làm gia tăng chi phí vay mượn và ngân sách ngày càng chịu sức ép từ các khoản chi bắt buộc. Việc mở rộng trợ cấp sẽ đòi hỏi nguồn thu bền vững hơn.

Vì vậy, chính phủ khó có thể cùng lúc gia tăng chi tiêu, kiểm soát nợ và nhanh chóng đưa lãi suất xuống thấp nếu không có những lựa chọn chính sách rõ ràng.

Thách thức tài khóa càng đáng chú ý hơn khi nền kinh tế Brazil đứng trước nguy cơ giảm tốc. Chính phủ dự báo, tăng trưởng năm tới chỉ đạt khoảng 2,3%. Trong khi đó, lạm phát hằng năm đã ở mức 4,6%, vượt mức trần mục tiêu do ngân hàng trung ương quy định.

Dù cơ quan điều hành tiền tệ liên tiếp cắt giảm lãi suất trong thời gian gần đây, mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao, làm tăng chi phí tín dụng đối với doanh nghiệp và hộ gia đình. Nếu sức mua tiếp tục bị bào mòn bởi giá cả và chi phí vay vốn, những thành quả về việc làm, tiền lương mà Tổng thống Lula da Silva đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua có thể sẽ giảm sút.

Gánh nặng nợ hộ gia đình và doanh nghiệp cũng là vấn đề không thể xem nhẹ. Theo số liệu của cơ quan thông tin tín dụng Serasa, gần 84 triệu người Brazil và 9,3 triệu doanh nghiệp đang chậm thanh toán các khoản nợ.

Chính phủ sẽ triển khai chương trình hỗ trợ giảm nợ mới, trong đó có phương án mua lại các khoản vay khó đòi từ ngân hàng với mức chiết khấu và xem xét xóa nợ thuế cho một số chủ doanh nghiệp nhỏ. Tuy vậy, các biện pháp này chủ yếu giúp giảm áp lực trước mắt.

Về lâu dài, Brazil cần đưa ra những chính sách có thể cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng với chi phí hợp lý, nâng năng suất và tạo thêm việc làm có thu nhập ổn định để hạn chế tình trạng người dân phải dựa vào các khoản vay đắt đỏ.

Một thách thức khác đối với chính phủ của Tổng thống Lula da Silva là những vướng mắc trong quá trình cải cách thuế. Năm 2023, Quốc hội Brazil đã thông qua kế hoạch cải tổ sâu rộng hệ thống thuế tiêu dùng, trong đó thuế giá trị gia tăng (VAT) mới dự kiến có hiệu lực từ tháng 1-2027.

Tuy nhiên, khi thời điểm triển khai đã cận kề, chính phủ vẫn chưa công bố mức thuế suất thực tế, trong khi các nhà phân tích độc lập ước tính con số này có thể lên tới khoảng 28%.

Nếu những khó khăn kinh tế đòi hỏi các quyết sách thận trọng, cục diện chính trị mới lại khiến việc thực thi chính sách trở nên phức tạp hơn.

Theo kết quả cuộc bầu cử quốc hội ngày 4-10, đảng Tự do của ông Flávio Nantes Bolsonaro đã giành được vị thế đáng kể tại cả Hạ viện và Thượng viện với số ghế lần lượt là 121/513 và 28/41. Trong khi đó, đảng Lao động Brazil của Tổng thống Lula da Silva chỉ giành được 70 ghế ở Hạ viện, 10 ghế ở Thượng viện.

Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ của ông sẽ phải thương lượng nhiều hơn với các đảng đối lập để thông qua ngân sách, cải cách thuế, các dự luật kinh tế và những đề cử nhân sự cấp cao trong nhiệm kỳ mới. Đây sẽ là một quá trình không dễ dàng.

Tái đắc cử nhiệm kỳ thứ tư là dấu mốc đặc biệt trong sự nghiệp chính trị của Tổng thống Lula da Silva.

Theo nhiều nhà bình luận, để hiện thực hóa các cam kết, ông sẽ phải chèo lái đất nước vượt qua áp lực tài khóa và sự chia rẽ sâu sắc trên nghị trường. Khoảng cách giữa những cam kết trong chiến dịch tranh cử và khả năng hiện thực hóa chúng sẽ là phép thử quan trọng đối với nhà lãnh đạo Brazil.