Chính sách đột phá khơi thông nguồn lực đất đai

Với những cơ chế vượt trội về cho thuê đất ngắn hạn, tạm nộp tiền sử dụng đất, thành phố không chỉ đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm mà còn tạo nguồn thu lớn cho ngân sách, tạo đà quan trọng để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, minh bạch

Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND được HĐND thành phố Hà Nội thông qua tại kỳ họp thứ tư, quy định một số nội dung về cho thuê đất; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện theo Điểm a, c, Khoản 2, Điều 24 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16) được xây dựng với đối tượng áp dụng trên toàn địa bàn thành phố (gồm người sử dụng đất và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan).

Các chính sách đề xuất là các chính sách mới, có tính vượt trội so với quy định hiện hành giúp khơi thông nguồn lực đất đai trên địa bàn thành phố, tạo được sự đồng thuận, nhất trí cao của người bị thu hồi đất bàn giao mặt bằng thực hiện dự án; từ đó góp phần tăng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố.

Đồng thời, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND đã bổ sung quy định chuyển tiếp trong việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ phù hợp quy định của Luật Đất đai năm 2024, bảo đảm tính khả thi, thống nhất về chính sách chuyển tiếp quy định của pháp luật đất đai.

Nguồn lực thực hiện các chính sách tại Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND được cân đối hài hòa trong tổng thể nguồn lực về con người (cấp xã triển khai công tác quản lý quỹ đất, bồi thường, hỗ trợ theo thẩm quyền) và nguồn lực tài chính. Trong đó, việc cho thuê quỹ đất ngắn hạn, tạm thu nghĩa vụ tài chính giúp bổ sung ngay nguồn thu cho ngân sách địa phương; chính sách hỗ trợ, tái định cư được cân đối, xác định trong chi phí giải phóng mặt bằng dự án trong thời hạn dự án (trong năm 2026 và các năm tiếp theo).

Báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố Hà Nội cho rằng, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội nhằm thiết lập khung pháp lý thống nhất, minh bạch, tạo cơ sở rút ngắn quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô là cần thiết.

Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố cũng đề nghị UBND thành phố làm tốt công tác thông tin tuyên truyền về chính sách đất đai, tham khảo thêm ý kiến và kinh nghiệm của các bộ, ngành, cơ quan trung ương để hướng dẫn cụ thể các xã, phường triển khai thực hiện các nội dung tại nghị quyết bảo đảm đồng bộ, thống nhất, hiệu quả, đúng quy định.

Sau khi Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường mới đây đã ký ban hành Công văn về việc tổ chức thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố.

Theo đó, UBND thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết nêu trên; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng quy định của pháp luật.

UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Thuế thành phố, các sở: Tài chính, Tư pháp, Xây dựng cùng các đơn vị liên quan, xây dựng quy trình phối hợp triển khai thực hiện việc tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; tổ chức tập huấn cho các cơ quan, đơn vị về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; kiểm tra, hướng dẫn UBND cấp xã và đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện đúng quy định.

Sở Tài chính phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cân đối, điều chỉnh nguồn vốn ngân sách đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và nhu cầu xây dựng khu tái định cư theo quy định của pháp luật.

Sở Xây dựng rà soát nhu cầu và quỹ nhà tái định cư, trình UBND thành phố bố trí quỹ nhà tái định cư phục vụ nhu cầu tái định cư của các dự án. Hướng dẫn UBND cấp xã giải quyết những vướng mắc trong việc bồi thường, hỗ trợ tài sản trên đất.

Thanh tra thành phố theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện. Các sở, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp, tham gia thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với những nội dung thuộc chức năng quản lý nhà nước của cơ quan, đơn vị mình.

Từng bước phát huy hiệu quả rõ rệt

Đáng chú ý, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND quy định, căn cứ quỹ đất, tài sản gắn liền với đất do Nhà nước giao quản lý, UBND cấp xã được cho thuê đất ngắn hạn theo quy định của UBND thành phố. Đây là điểm mới nhằm khơi thông nguồn lực đất đai tại địa phương, tăng thu ngân sách.

Ngay sau khi Nghị quyết có hiệu lực, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Chỉ thị số 18/CT-UBND ngày 27-7-2026 về việc tăng cường công tác quản lý, xử lý, gia cố, tái chế chất thải rắn xây dựng tận dụng cho các công trình xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp, thống nhất với Sở Xây dựng, rà soát, xác định từng vị trí cụ thể đối với các điểm tập kết, xử lý tạm thời do UBND các xã đề xuất theo hình thức cho thuê đất ngắn hạn (tại các xã: Bát Tràng, Hồng Vân, Phúc Thịnh, Phù Đổng, Trung Giã, Đại Xuyên, Thư Lâm, Phú Xuyên, Đại Thanh, Đa Phúc); trường hợp đủ điều kiện theo quy định thì thống nhất để UBND các xã thực hiện việc cho thuê đất với thời hạn không quá 5 năm...

Bên cạnh đó, việc tạm nộp tiền sử dụng đất giúp ngân sách thành phố thu được ngay nguồn lực tài chính lớn. Đồng thời, nhà đầu tư tạm nộp số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được triển khai thực hiện các bước thủ tục tiếp theo về đất đai theo quy định giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn thành phố, sớm đưa nguồn lực vào phát triển kinh tế - xã hội, tránh lãng phí. Chính sách này bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư và không gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Quy định này khi đi vào thực tiễn đã chứng minh hiệu quả. Kết quả thu ngân sách năm 2026 bước đầu cho thấy khả năng huy động nguồn lực từ đất. Tính đến đầu tháng 10-2026, tổng thu các khoản từ đất đai đạt khoảng 98.618 tỷ đồng, bằng 100,04% chỉ tiêu giao đầu năm. Trong đó, tiền sử dụng đất đạt 86.392,4 tỷ đồng; tiền thuê đất đạt 11.749 tỷ đồng; thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đạt 476,4 tỷ đồng. Ước thực hiện nguồn thu từ đất cả năm của thành phố đạt khoảng 146.000 tỷ đồng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cho biết, qua rà soát, thành phố xác định khoảng 19.325ha đất có khả năng khai thác, với nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ước tính khoảng 1,5 triệu tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2030, tổng nguồn thu dự kiến khoảng 800.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố chủ động cân đối vốn, triển khai các công trình, dự án phục vụ phát triển Thủ đô.

Song hành với Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND, từ ngày 1-7-2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định về quy trình luân chuyển hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Đối với các trường hợp áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải chuyển thông tin địa chính thửa đất (khu đất) đến Thuế thành phố Hà Nội trong 7 ngày làm việc. Tuy nhiên, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu cơ quan thuế xác định tiền sử dụng đất, đơn giá, tiền thuê đất hoặc các nghĩa vụ tài chính khác (nếu có) trong vòng 5 ngày làm việc sau khi nhận được phiếu chuyển thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, giảm 2 ngày so với quy định cũ.

Tương tự, trong trường hợp hồ sơ chưa đủ cơ sở để tính tiền sử dụng đất, thuê đất, cơ quan thuế có 3 ngày để ra thông báo yêu cầu các bên bổ sung thông tin, rút ngắn 2 ngày so với trước đây. Tiếp đó, sau khi người sử dụng đất nộp đủ tiền, cơ quan thu ngân sách phải chuyển thông tin đến Thuế thành phố Hà Nội để xác nhận việc hoàn thành nghĩa vụ tài chính trong 2 ngày. Sau đó, trong vòng 3 ngày làm việc, cơ quan thuế phải gửi văn bản xác nhận đến người sử dụng đất, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai.

Đến nay, những cơ chế, chính sách mang tính đột phá tại Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND cùng sự quyết liệt trong chỉ đạo, triển khai đồng bộ từ thành phố đến cấp cơ sở đang từng bước phát huy hiệu quả rõ rệt.

Việc khơi thông hiệu quả nguồn lực đất đai không chỉ giúp giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và nghĩa vụ tài chính, mà còn tạo ra nguồn lực tài chính bền vững. Đây chính là nền tảng vững chắc để Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.